Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Pressan

og  
S M Þ M F F L
. . . . . . 1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 31 . . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Pressan

						Hlj óðform
Y    N    D    L    I
GUIXIIXIAR
ÁRIUASON
FINNBOGI
PÉTURSSON
KJARVALSSTÖÐUM
í stuttu máli: Finnboga tekst enn
á ný vel upp með flottu hljóð-
verkí þar sem formið fær að
hljóma.
Finnbogi Pétursson bætir við
enn einu glæsilegu hljóðverki
með „Móttöku", sem er til
sýnis og áhlustunar í ganginum
milli salanna á Kjarvalsstöðum.
Mönnum hefur gefist misvel að
sýna á þessum stað í húsinu, en
Finnbogi leysir úr þessu á einkar
hugvitssamlegan hátt, þannig að
það er einna líkast því að gangur-
inn hafi verið hannaður með verk
Finnboga í huga.
Á langveggnum gegnt gluggun-
um er fjórtán plaströrum raðað lá-
rétt, m.ö.o. sjö rörum raðað hverju
ofan á annað og aðskilin með vissu
millibili eftir mismunandi hlutföll-
um. Útkoman verður tvær raðir af
panflautum eða orgelpípum sem
snúa hvor að annarri. Við endann
á rörunum eru hátalarar sem eru
tengdir við forritara. Hljóðgjafinn
er   stuttbylgjumóttakari   sem   er
leiddur inn í forritarann, hann
sendir síðan stutt hljóðmerki til há-
talaranna, eftir vissri forskrift. Út
úr rörunum berast hljóðpúlsar sem
hafa mismunandi tónhæð eftir
lengd rörsins. Raðirnar skiptast á
um að gefa frá sér hljóðmunstur
sem er tvítekið í hvorri röð um sig.
Verk Finnboga eru sett saman úr
einföldum þáttum, skipulegri upp-
röðun, reglubundnum slætti eða
sveiflu og taktfastri tíðni, þar sem
saman fara bæði form og hljóð.
Inn í þetta reglubundna kerfi inn-
leiðir hann gjarnan einhverja ófyr-
irsjáanlega óreglu. Það sem hefur
gert verk hans sérstök er hvemig
honum hefur tekist að gefa hljóði
sýnilegt form og nota hljóðformið
sem myndrænan þátt í uppbygg-
ingu verkanna. Á Bórealis-sýning-
unni í Listasafhi Islands í fyrra var
hann með þrjá pendúla sem sveifl-
uðust misjafnlega hratt; neðan í
hverjum pendúl hékk hátalari sem
sveiflaðist yfir hljóðnema á gólfinu
sem var tengdur í hring við hátal-
arann, þannig að í hvert sinn sem
hátalarinn var nákvæmlega yfir
hljóðnemanum myndaðist „feed-
back" og hátalarinn gaf frá sér
hljóð.
Það er einn kostur á þessum
verkum að þau eru ekki óþarflega
Það sem hefur gert verk Finnboga sérstök er hvernig honum hef-
ur tekist að gefa hljoði sýnilegtform...
flókin. Finnbogi vinnur með mjög
einföld hljóðmerki, hann gengur út
firá grunneiningu hljóðbylgjunnar.
Orðið „bylgja" er ekki bundið við
hljóð og þegar við gerum okkur í
hugarlund eða útskýrum hugtakið
sjáum við fyrir okkur mynd eða
form; þetta notfærði Finnbogi sér í
verkinu „Hring" sem var sýnt í Ný-
listasafhinu 1991, en þar mynduðu
hljóðbylgjur vatnsbylgjur. „Sínus-
bylgja", sem er ákveðin tegund af
hljóðbylgju, er einnig skilgreind á
grafiskan hátt, og svokölluð „kassa-
bylgja", sem Finnbogi hefur einnig
notað, er svo kölluð vegna þess að
hún er kbntuð. Það er því veruleg
ástæða til að taka hið sjónræna eðli
hljóðsins alvarlega og Finnboga
hefur með hugviti og verkviti tekist
að skapa verk þar sem við sjáutn
hljóð og heyrum myndir.
„Móttaka" er margþættara en
mörg fyrri verka Finnboga —
hljóðið sem kemur frá stuttbylgju-
tækinu, munstur forritarans og
lengd röranna — það fellur ekki
saman í eins augljósa heild og hon-
um hefur áður tekist að skapa. Það
jaðrar einnig við að vera nokkurs
konar „hljóðfæra-skúlptúr", sem er
paeling sem getur hæglega leitt í
aðrar áttir. En öll hönnun og út-
færsla á verkinu er flott og ber vitni
um agaða og vel ígrundaða vinnu.
Sagan flýgur
MAGNUS
PÁLSSON
NÝLISTASAFNINU
í stuttu máli: Góð sýning þar
sem hárfínt fegurðarskyn
Magnúsar nýtur sín.
Magnús Pálsson viðurkenn-
ir engin mörk milli list-
greina. Þótt vissulega
megi kalla hann myndlistarmann
hefur hann verið ötull andstæðing-
ur aðskilnaðarstefhu milli mynd-
listariðkenda og annarra lista-
manna. Hann hefur unnið talsvert
með leikurum, sbr. uppfærslu á
„Sprengdri hljóðhimnu" í Þjóð-
leikhúsinu 1991, og með hljómlist-
armönnum í hljóðverki fyrir út-
varp, „Freyfaxa". Það hefur ein-
kennt þau verkefhi sem Magnús
hefur sett sér að hann hefur notið
aðstoðar bæði lærðra og leikra við
uppsetningar á verkum sínum. Það
sama er upp á teningnum á sýn-
ingu Magnúsar í Nýlistasafhinu,
sem ber heitið „Varla...". Hún
kemur í eðlilegu framhaldi af sýn-
ingu sem Magnús hélt fyrir réttu
ári í Gallerí einn einn. Þar var nef-
tóbaki hrúgað í horn með trúðsleg-
um nefjum í kring, en úr hátölur-
um bárust raddir sem fluttu texta
og ýmis búkhljóð sem Magnús
hafði sett saman. Þar hafði hann
úrvalshóp leikara sér til fulltingis.
Y    N    D    L    I
GUIXINAR
ÁRIMASOIM
Það hljómar undarlega að segja
um mann á hans aldri að hann taki
framförum, en Magnús bætir um
betur með hverri sýningu og þessi
er framúrskarandi. Hún býður upp
á margt af því besta sem sérkennir
myndlist hans, hárfínt fegurðar-
skyn og lúmskt skopskyn.
Neftóbak lék stórt hlutverk á síð-
ustu sýningu, en á þessari er það
sápa og sterka sápulykt leggur um
sali Nýíistasafiisins. Magnús hefur í
mörg ár safhað notuðum sápum
og þessum sápustykkjum, sem eru
áreiðanlega fleiri hundruð af ýms-
um stærðum og litum, er raðað
saman á lágum strigaklæddum
borðum til að mynda orð. Á borði
í gryfjunni stendur skrifað orðið
„Atlantis", í forsal er nafhið
„Djengis Khan", og í SÚM-salnum
eru tvö borð, annað með orðinu
„Etán", sem er nafn á írskri álfa-
drottningu, og á hinu stendur
„Langbrok", sbr. Hallgerður lang-
brók (en Magnús er þeirrar skoð-
unar að „langbrok" sé rétt stafsetn-
ing og þýði ekki síðbuxur, heldur
sítt gullið hár).
í kringum borðin eru staðsettir
fjórir hátalarar og úr hverjum um
sig kemur rödd. Raddimar fjórar
þylja þulu sem Magnús hefur sett
saman úr ýmsum textum sem
tengjast orðunum. Þulan um Atl-
antis er fengin úr Ódysseifskviðu
og raddimar söngla seiðandi röddu
um horfinn heim og unaðsreit. Við
opnunina fluttu leikaramir Arnar
Jónsson, Guðrún Stephensen, Jó-
hanna Jónas og Jón Stefán Krist-
jánsson, undir stjórn Kristbjargar
Kjeld, þulurnar og gerðu það af-
skaplega vel. Á meðan á sýning-
unni stendur er spiluð upptaka.
Það er mun áhrifaríkara að hafa
leikarana fyrir framan sig og
hljómburðurinn í safhinu er ekki'
upp á það besta. Hljóðin í forsaln-
um og gryfjunni vilja renna saman.
En Mjómfallið og stemmningin
sem raddirnar skapa skiptir meira
máli en upplýsingagildi orðanna.
í kringum hvert borð, í hverju
„rjóðri", eins og Magnús kallar
þau, er verið að segja sögu, á bak
við hvert orð um sig liggur saga.
Það má jafhvel segja að hvert sápu-
stykki búi yfir sögu, hvernig eig-
andinn hefur handleikið það og
mótað milli handanna og hvemig
sápan hefur dreift sér um allan
heim með skolvatninu á svipaðan
hátt og saga sem sögð er dreifir sér
og varðveitist í ýmsum myndum
mann fram af manni öldum sam-
an. Flökkueðli sögunnar er undir-
strikað með því að á sum sápu-
stykkin eru grafin orð eða hend-
ingar sem eiga heima í þulu sem
tilheyrir öðra orði og öðru rjóðri.
Þannig má kannski skilja orðsend-
inguna sem Magnús hefur skilið
eftir á súlu í forsalnum: „Sagan
flýgur í loftinu og tekur á sig
maska."
„Magnús bœtir um
betur með hverri sýningu og
þessi er framúrskarandi."
6B PRESSAN      FIMMTUDAGURINN 20. JANÚAR 1994

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
B 1
B 1
B 2
B 2
B 3
B 3
B 4
B 4
B 5
B 5
B 6
B 6
B 7
B 7
B 8
B 8
B 9
B 9
B 10
B 10
B 11
B 11
B 12
B 12
B 13
B 13
B 14
B 14
B 15
B 15
B 16
B 16
B 17
B 17
B 18
B 18
B 19
B 19
B 20
B 20