Tķmarit.is   | Tķmarit.is |
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Nżja dagblašiš

og  
S M Þ M F F L
. . . . . . 1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 . . . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Nżja dagblašiš

						N

I     B

NÝJADAGBLAÐIÖ

Útgeíandi:  „BlaOaútgáfan  h.f."

Ritstjóri:

Gísli  GuBmundsson,

Tjarnargötu 39.        Sími 4245.

Ritst j órnarskrif stof urnar

Laugav. 10. Símar 4373 og 2353.

Afgr. og auglýsingaskrifstofa:

Austurstræti 12. Sími 2323.

Áskriftargj..kr. 1,50 á mánuði.

f lausasölu 10 aura eint.

Prentsmiðjan Acta.

¦

Ofbeldisstefnur

og kristindómur

Þrjár ieiðir

í mjólkurmiliiiu

Einstaka menn hafa það á

orði, að óþarfi sé að setja

bráðabirgðalög um skipulagn-

ing mjólkursölunnar. Hún geti

vel beðið eftir þinginu, sem

kemur saman í næsta- manuði.

En slíkt er hinn niesti mis-

skilningur.

Hér kemur það nl. mjög til

greina, að nú sem sakir standa

eru í gildi lög frá Alþingi 1933

um sölu mb'ólkur og rjóma.

Samkvæmt ráðstöfunum fyrv.

stjórnar hafa þessi lög ekki

verið framkvæmd. Enda voru:

þar að ýmsu leyti farnar ó-

heppilegar leiðir og aðrar en

þær, sem nú er gert ráð fyrir.

1 málinu vai', eins og nú

standa sakir, umj þrjár leiðir

að velja.

Ein leiðin var sú, að láta

sama ástand og hú er haldast

fyrst um, sinn. Framkvæma

ekki gildandi lög og láta hina

nýju löggjöf bíða þingsins. En

allir sjá hversu gersamlega ó-

fært ástand það er og raunar

óverjandi, að virða gefin lög

að vettugi, þótt gölluð séu.

Hins ber þá einnig að gæta,

að framkvæmd nýrra laga

þarf all-langan undirbúning,

t. d. samsalan, sem er eitt

höfuðatriði skipulagningarinn-

ar. Ef iögin ættu að bíða að-

gerða þingsins, væri því tæp-

ast að vænta neinna verulegra

framkvæmda fyr en á næsta

vori.

önnur leiðin var sú, að byrja

nú þegar að framkvæ'ma

mjólkuirlögin frá 1933, og það

er sú leið, sem stjórnin sjálf-

sagt hefði orðið að fara, ef

ekki væru gefin út bráða-

birgðalög. Myndu þá ,lögin frá

1933 hafa verið framkvæmd

þangað til ný lög gátu gengið

í gildi. Við það hefði skapast

mjög illviðunandi míllibilsá-

stand og ýmsar ráðstafanir

gerðar, sem' beinlínis fara í

bága við það, sem endanlega

verður gert. Myndi því tæp-

lega hafa verið tekið með mik-

illi ánægju, sem ekki er held-

ur von.

Þriðja leiðin er sú, sem farin

verður: Að gefa út bráða-

birgðalög nú, hefja undirbún-

ing endanlegra framkvæmda

strax, svo að lögin geti verið

komin fyllilega til fram-

kvæmda um áramót.

Þessi leið er vitanlega alveg

sjálfsögð. Um þaðhljóta allir

að sannfærast, þegar þeir gera

sér grein fyrir, hvernig málið

er í raun og veru.

Pólitískir pílagrímar.

Það er fyrir nokkru síðan

orðið áberandi, hve ýmsir

menn, sem reynt hafa að láta

bera eitthvað á sér í flokkum

íhaldsmanna og kommúnista,

eru farnir að leggja leiðir sín-

ar til þeirra tveggja þjóða, er

flokkar þessir þrá að taka til

fyrirmyndar um stjórnarhætti.

Þau tvö lönd, er þeir sækja

til, eru ítússland og Þýzkaland.

'í þessum tveim' ríkjum

grundvallast stjórnarfarið á

einveldi og harðstjórn.

Kommúnistar hófu þessar

pólitísku utanfarir, eftir að

Ráðstjórnarríkin voru orðin

föst í sessi.

Ihaldsmennirnir íslenzku hafa

tekið þetta eftir, en beina

sinni , för nokkru vestar eða

inn í miðstöðvar þýzka ofbeld-

isins. Hvorirtveggju eru í póli-

tískri námsför.

Eins og gefur að skilja, er

hér ekki átt við námsferðir og

dvalir ísl. stúdenta, er sigla til

ýmsra landa til vísindalegs

náms í hinum. og öðrum fræði-

greinum.

Þessar pílagrím'sf erðir íhalds-

manna og kommúnista eru! farn-

ar í því skyni að kynna sér og

flytja heim fræði og starfs-

hætti ofbeldisins.

Það verður að segja það

kommúnistunum til lofs, að

þeir viðurkenna þetta sjálfir.

Segja að þetta sé nú þeirra til-

gangur og markmið.

íhaldsnienn aftur á móti

fara með þetta með hinni

mestu  launung..

Þeir klókari neita því bein-

línis — svona opinberlega —

að þeir vilji nokkur mÖk eiga

við ofbeldisflokkana. En þeir

eru í tvímælalausum! mínni-

hluta. Hvatvísi einfeldninnar

kemur öllu upp óðara en varir.

Þýzka nazista útsæðið, er hin-

ir kænni íhaldsmenn vildu

dreifa laumulega út um hugar-

akur fólksins, án þess að vera

við kenndir sj^álfir, það er —

áður en þeir fá nokkuð við

ráðið — borið fram í háværri

prósessíu af mergð hinna fá-

kænu.

Kommúnisminn hefir þegar,

að því er séð verður, lifað sitt

fegursta hér á landi. Fylgi

hans varð aldrei neitt að ráði

og er nú í sýnilegri hrörnun.

Verkamenw kjósa friðsamleg

samtök í stað ofbeldis. Nazism-

inn er yngri. Og því verður

ekki móti mælt, að hann sýn-

ist falla vel í geð æði margra

íhaldsmanna. Þeim finnst, að

með aðstoð ofbeldisins muni

þeim fært að halda „gæðum

lífsins" í greipum sér, sem

vitsmunir þeirra, mannkostir,

starfshæfni og félagsþroski er

aftur á móti ekki fær um1 að

veita þeim.

Þessvegna er hrifning naz-

ismans undirstraumur í íhalds-

blöðunum, sem af sum|um er

reynt að dylja undir meining-

arlausu      yfirborðshjali      um

„sjálfstæði" og „þjóðhollustu".

Þjónað tveimur herrum?

Dálítið er það einkennilegt,

að kenningar hinnar erlendu

ofbeldisstefnu nazista virðast

hafa fundið einna frjóastan

jarðveg innan sumra þeirra

heimila hér í Reykjavík, sem

þykjast bera fyrir brjósti

kristindóm og siðgæði allra

hluta mest.

Það er ekki kunnugt, að í

neinum pólitískum flokki öðr-

um , en nazistaflokki Hitlers

hafi verið s'vo margt hátt-

settra manna, er báru á sér

jafndökka bletti siðferðilegrar

cnáttúru og afbrota. Þrátt fyr-

ir þá annmarka, bundust þeir.

fastri vináttu við Hitler —

meðan ekki greindi á í öðrum

efnum. Þetta er samt ekki til

fyrirstöðu því, að sumir hinir

sjálfkjörnu siðferðispostular

Reykjavíkur gerist hugfangn-

ir nazistar.

Þá er hit,t atriðið ekki síður

furðulegt. Um fáa eða enga

pólitíska flokka, er það vitað,

að þeir hafi beitt andstæðinga

sína meiri dýrslegri grimmjd og

misþyrmingum en nazistar.

Engir hafa sennilega gengið

öllu berar á móti kjarna krist-

indómsins en þeir. Mannkær-

leikur og smælingjaást hefir

naumast einkennt breytni

þeirra. En höfundur kristn-

innar taldi þó þær dyggðir

ekki svo lítils virði fyrir menn-

ina. Nazistar virðast troða

kenningar hans undir fótum

sér.

Og samt fer þetta tvennt

svona prýðilega saman í sumra

manna brjóstum hér á íslandi:

Kristindóms- og siðgæðisskraf-

ið annarsvegar og nazistadýrk-

un hinsvegar.

1 einni af ágætustu smásög-

um E. H. Kvarans, Vistaskipti,

lætur höfundurinn möðurlaus-

an smælingja, Steina litla,

segja þetta um Þorgerði hús-

móður sína: „Og ég var að

hugsa um, hvernig á því niundi

standa, að Þorgerður var guð-

hræddust allra manna, sem ég

þekkti, og líka verst".

Skáldið lætur ekki söguper-

sónu sína hafa þessi orð vegna

þess að það sé óvinveitt krist-

indóminum. Síður en svo.

Það er spurning, hvort

meginkenningar Kristst * hafa

átt sannari vin og talsmann í

ísl.. bókmenntum en þennan

höfund. En hann er þegar orð-

inn skarpvitur mannþekkjari

er „Vistaskipti" urðu til. Vit-

anlega er ekkert fullyrt um

það hér, að þeir menn, sem

hjala iriest um guðsótta og

siðavendni, séu oftast „verstir"

sjálfir. En það eru fleiri en

Steini litli, sem hugsa um,

hvemig guðhræðslan og

grimmdin geti sameinast. Þeim

hefir m. a. verið nokkurt

undrunarefni,      hvernig      það

Happdrætti

Háskóla Islands

í dag er síðasti endurnýjunardagur fyrir

7. flokk. Vinningar í 7. flokki eru 400,

samtals 83400 kr. Stærsti vinningur 20 þús.

kr. Enn þá eru eftir á þessu ári 3350

vinningar, samtals 726 þús. kr.

Ekkert skrum! Að eins staðreynd!

Beztar  og  ódýrastar  viðgerðir

á alls konar skófatnaði.   T. d.:

sóla og hæla karlmannsskó fyrir kr. 6,00 og kven- kr. 4,00.

Skóvinnustofan Njálsgötu 23.

simi 3814.

Sækjum, sondum,

Kiartan Árnason,

skósmiður (áður Frakkgstíg 7).

mátti verða, að tvö málgögn,

annað, er telur sig í þjónustu

kristindómsins og hitt í anda

ofbeldisstefnu nazista, gátu

verið runnin frá einni og sömu

uppsprettu.

En þótt þessi fremur sjald-

gæfu dæmi kunni að finnast

hér úti á íslandi, verður þeirra

tæplega vart hjá neinum ná-

grannaþjóðum  okkar.

Til þess nú að grípa ein-

hversstaðar niður í umsagnir

þeirra um þessi mál, skal drep-

ið á skoðanir yfirmanns

sænskra kirkjumála, kirkju-

málaráðherrans. Hann ræðir

afstöðu sænsku þjóðarinnar til

nazismans — að vísu ekki sem

þjónn kirkjunnar fyrst og

fremst — heldur sem talsmað-

ur menningarinnar yfirleitt.

Frjálsir memi eða hjörð

af þrælum.

Kirkjum'álaráðherra Svíþjóð-

ar, Engberg, hefir á ýmsum

stöðumi í landinu rætt nýlega

um baráttu Svía gegn áhrifum

nazisnians.

Honum fórust orð m'. a. á

þessa leið;

— Vér erum tilneyddir að

taka upp baráttu fyrir málefn-

um, sem vér álítum öruggt

um fyrir löngu síðan. Það er

barátta fyrir almennu frelsi og

réttindum. Þetta er varnar-

skylda, sem! enginn maður með

ábyrgðartilfinningu má sneiða

hjá. Hér er um að tefla líf eða

tortímingu þess frelsis, sem'

er skilyrði verðugrar tilveru

mannanna. Grundvöllur æðra

lífs. Trúarlega skoðað eru u»-

bætur siðaskiptanna í voða.

Stjórnmálalega séð, er hér um

að ræða, hvort þjóðirnar eiga

að lifa sem samfélag frjálsra

borgara, eða einlitar hjarðir

af þræUim. Menningarlega at-

hugað veltur hér á því, hvort

líkamlegt ofbeldi eða tiginbor-

inn andi frelsisins á að vísa

leiðina.

Baráttan mót hinum rudda-

lega barbarisma, sem vill móta

oss eftir sínum1 þóknanleik, má

ekki vera — og er heldur ekki

— flokksmál hjá oss.

Þau áhrif og það aðdráttar-

afl, sem hin nýja kenning

(nazista) hafði fyrir hálfu ári

á íhaldsflokkana hefir stórum

rýrnað eftir hina vel kunnu at-

burði (nazistamorðin síðast í

júní s. 1.). Þeir atburðir voru

einskonar sýnikennslustund, er

verkaði vel og leiddi til holl-

vænlegrar umhugsunar.

Það, að troðið hefir verið á

þeim meginkenningum, er að

þessu hafa verið álitnar óhagg-

anlegur grunnur undir sið-

rænni réttarskipun, hefir opn-

að augu jafnvel þeirra, sem

látið hafa blindast. Hið opin-

bera sænska almenningsálit

hefir — án tillits til flokka-

greininga — náð að festast um'

þessi mál. Það vísar ákveðið á

bug þeirri kynflokkahjátrú og

þeim siðfræðilega og vits-

munalega röngu skoðunuiri, er

réttlæta hryllilegustu blóðsút-

hellingar í pólitískri baráttu.

Almenningsálitið er vitanlega

skipt um hin ýmkul stefnumál.

En það er sammála því, að all-

ir flokkar verði að byggja á

þessu: Virðingu fyrir gildi

mannsins, játningu þess, að

valdið yfir lífi og frelsi ein-

staklingsins, takmarkist af lög-

um og réttlæti, en sé ekki háð

þóknanleik valdhafanna. Það

er vor þjóðarsómi, að það al-

menningsálit haggist ekki í

þessu efni.

Á þessa leið farast yfir-

manni sænsku kirkjunnar orð.

Vafalaust getur hver frjáls-

hugsandi íslendingur tekið

undir ummæli sænska stjórn-

málamánnsins og fagnað því,

að einnig hér er álit þjóðar-

innar óskift á barbarismanum

erlenda, sem sækir svo fast á

til yfirdrottnunar í skjóli fjöt-

raðs frelsis.

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4