Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Tķminn Sunnudagsblaš

og  
S M Þ M F F L
. . . . 1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30 .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |

Ašalrit:

Tķminn


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Tķminn Sunnudagsblaš

						KATANESDÝRIÐ-
Framhald  af 848. síðu.
sen eigi að síður nokkru eftir ára-
mótin og óskaði rannsóknar og dóms.
Dróst það þó fram á vorið, ag sýslu
niaður sinnti þessu. En á næsta
Kanntalsþingi í Saurbæ tók hann mál
*"" upp. Var þá þangað kominn Daní-
el Fjeldsted, bróðir Andrésar, og
lagði hann fram ýmis gögn. Sýslu-
maður yfirheyrði síðan Þorstein á
tórustöðum og Símon á Geitabergi,
er gerði allmargar abhugasemdir við
frásögn Andrésar, þótt hann viður-
kenndi á hinn bóginn, að hann hefði
sent eftir honurn og ætlað honum
kaup fyrir ómak sitt gegn framlagi
frá fleiri aðilum. Helgi Sveinsson bað
um frest til þess að afla gagna í mál
inu, en sýslumaður vísaSi þeirri
kröfu á bug án þess að hafa einu
sinni svo mikiS við að yfirheyra
Helga.
Nokkrum vikum síðar kvað sýslu-
maður upp dóm heima í Hjarðarholti,
an þess að' hirða um frekari rannsókn.
Varð sá dómur hans, að þeim Símoni
°g Helea bæri að standa Andrési skil
á kaupi fyrir Katanesförina, og þar
eð þeir hefðu ekki mótmælt kaup-
^röfum hans fyrir rétti, skyldu þeir
greiða honum óskerta þá fjárhæð, sem
hann fór fram á, níutíu og sex krón-
J**> og þar á ofan átta krónur 'til
Daníels Fjeldsteds og málskostnað
allan.
Símon og Helgi undu þessum dómi
illa. Þótti þeim sýslumaður hafa um
margt komið fram eins og hann væri
umboðsmaður Andrésar, en ekki hlut
laus dómari. Þeir töldu einnig, að
aldrei hafi verið löglega um málið
fjallað í sáttanefnd og meðal annarra
augljósra missmíða væri, að Helgi
Sveinbjörnsson var aldrei yfirheyrð-
Ur og stefna ekki birt fyrr en eftir
að rannsókn málsins var lokið í Saur-
bæ. Áfrýjuðu þeir því héraðsdómin-
Uln til landsyfirréttar.
Landsyfirréttur kvað upp dóm sinn
snemma árs 1878. Féllst hann á, að
ekki hefði farið fram lögleg sátta-
yilraun, og væri því 611 meðferð máls-
ros í héraði ómerk. Þar að auki þótti
landsyfirrétti óviðurkvæmilegt, að
Vltni skyldu yfirheyrð, áður en þeim
yar stefnt, og þag látið ráða fjár-
"æð þeirri, sem Andrés var dæmd,
ao málsaðilar höfðu ekki borið fram
íormlegar kröfur fyrir réttinum, að
Pví er virtist sökum þess, að dómar-
J"a hafði sjálfur vanrækt aS láta
iÞeim í' té leiðbeiningar í þvi efni.
Var málinu vísað heim í hérað á
nyjan leik. Ekki þóttu samt missmíðv
ll} a málarekstri sýslumanns svo gróf,
ao hann yrSi sjálfur látinn bera máls
^ostnaðinn, og var því Andrés dæmd-
Ur til þess ag  greiða þeim Símoni
og Helga málskostnað í héraði og
fyrir landsyfirrétti, tuttugu og fimm
fcrónur.
Málið var aldrei tekið upp að nýju
í héraði. Er því annað tveggja, að
gengið hefur verið á milli og deil-
urnar jafnaðar í kyrrþey eða Andrés
hefur látið kröfur sínar niður falla,
og er þaS líklegra, því að enginn
kann frá því aS segja, að þeir Símon
og Helgi hafi neitt látið af hendi
rakna við hann. Varð því hér fullur
viðskilnaður dómstólanna við „hið
nafnfræga, voðalega og kynlega
Katanesdýr, er vera átti í tjörninni
hjá Katanesi — dýr, sem hreppsbúum
þá stóð svo mikill ótti af, ag opinber
stjórnarvöld í sveitinni skárust í leik
inn til aS ráða þaS af dögum", eins
og komizt er að orði í málsgögnunum.
XIV.
Það fennti fljótt í spor Katanes-
dýrsins, þegar umsátrinni um tjörn-
ina linnti. Ævintýrig af Hvalfjarðar-
strönd gleymdist þeim, er ekki höfðu
sjálfir verið við það riðnir. En við
dóm landsyfirréttarins færðist á ný
fjör í umræður manna um það. Gætti
þess þá allmikið, að menn gerðu gys
að uppþoti því, sem dýrið olli, og
ekki létu þeir sér sízt háSuleg orS
um munn fara, er töldu sig öSrum
fróðari í náttúruvísindunum. KvaS
svo rammt aS þessu, að þeim, sem
sárast var um orSstír Katanesdýrsins,
gerSist óvært. NorSanfari ^ Akureyri-
tók loks af skariS voriS 1878:
„Af því vér heyrum sagt, aS sumir
náttúrufræðingar vorir hafi vefengt
og gert narr aS sögn manna um Kata-
nesdýrið, er mál kvað risið út af, sem
sást þar sumarið 1876, og talið 6-
mögulegt, að' slík dýr eða náttúruaf-
brigði ættu sér stað, heldur væri
þetta uppdiktur einn, þá viljxim vér
benda á, vitringum þessum til at-
hugunan og lesendum til fröðleiks,
að ýms fásén og ókennd dýr hafa
sézt oftar hér á landi, án þess að
sagnir þær verði vefengdar, þvi flest-
ir af þeim, er um það hafa ritað,
hafa verið merkir menn, lausir vlð
alla hjá'trú og hleypidóma, þótt vitr-
ingar þessir skilji þáð ekki."
Vitnaði blaðið síðan til óteljandi
dýra og fiska, sem sézt höfðu eða
rekiS á fjörur, allt frá árinu 1639
fram til 1868, máli sínu til stuðnings.
Þar meg lauk blaðaskrifum um
Katanesdýrið hér á landi. En seinn^
komst mynd, ásamt dálítilli kynn-
ingu af því, á síður dansks tímarits,
svo að ekki verííur annað s'agt en að
því væri nokkur sómi sýndur, þrátt
fyrir vefengingar „náttúruvitringa
vorra".
Dr.   Sturla   Fri8riksson
Ræktunartilraunir
á hálendinu
Á hálendi landsins hefur átt
srér stað stórkostleg eyðing
gróðurletuiis, svo að þar eru
nú stór flæmi berar og gróð'ur-
vana auðnir, þar sem áð'ur var
sannanlega gróið land. Svo ný-
lega hefur jarðvegurinn fletzt
af sums staðar, að enn er mold-
arlitur á steinum og jarðvegs-
leifar ekki með öllu horfnar
úr brekkum og lægðum.
Orsakir þessa eru þó ekki
þær, að gróð'ur geti síður þrif-
izt á hálendinu nú en verið hef
ur. Dr. Sturla Friðriksson grasa
fræðingur hefur sannað með
tilraunum, að unnt er að rækta
túngresi og koma upp töðu-
völlum*uppi á hálendinu, rétt
eins og nið'ri í byggð, jafn-
vel í sex hundruð metra hæð
yfir sjávarflöt. Um þetta flnlti
hann fyrir skemmstu merkilegt
erindi á vegum Náttúrufræði-
félagsins.
T í M I N N — SUNNUDAGSBLAÐ
(Helztu heimildir: Þinga- og
dómabók, bréfabók, bréfadagbók
og bréfasafn Borgarfjarðarsýslu,
dómsskjöl landsyfirréttar, Þjóð.
ólfur, ísafold, Norðanfari, Sagna-
kver (Katanesdýrið'eftir Ólaf Þor-
steinssön), Þjóðsögur og munn-
¦mæli dr. Jóns Þorkelssonar, Minn-
ingar Guðrúnar Borgfjörð, Sagna-
þættir Þjóðólfs, Lbs. 1973 4to,
prestsþjónustubækur og sóknar-
mannatöl Saurbæjar á Hvalfjarð-
arströnd og Garða á Akranesi,
sóknarmannatal Mela í Melasveit,
útfararræður séra Jón Benedikts-
sonar).
861
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 841
Blašsķša 841
Blašsķša 842
Blašsķša 842
Blašsķša 843
Blašsķša 843
Blašsķša 844
Blašsķša 844
Blašsķša 845
Blašsķša 845
Blašsķša 846
Blašsķša 846
Blašsķša 847
Blašsķša 847
Blašsķša 848
Blašsķša 848
Blašsķša 849
Blašsķša 849
Blašsķša 850
Blašsķša 850
Blašsķša 851
Blašsķša 851
Blašsķša 852
Blašsķša 852
Blašsķša 853
Blašsķša 853
Blašsķša 854
Blašsķša 854
Blašsķša 855
Blašsķša 855
Blašsķša 856
Blašsķša 856
Blašsķša 857
Blašsķša 857
Blašsķša 858
Blašsķša 858
Blašsķša 859
Blašsķša 859
Blašsķša 860
Blašsķša 860
Blašsķša 861
Blašsķša 861
Blašsķša 862
Blašsķša 862
Blašsķša 863
Blašsķša 863
Blašsķša 864
Blašsķša 864