Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Tķminn Sunnudagsblaš

og  
S M Þ M F F L
. . . 1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 31 .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |

Ašalrit:

Tķminn


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Tķminn Sunnudagsblaš

						0           0
AGUST SIGURÐSSON, STUD. THEOL
iS;ii;5!!4fflliS:!iIiilsii!i:5;!iii;ii!:il!i:iiiíi,!!aB
STAÐARKiRKJA   Á   REYKJANESI
Fyrr meir voru sex prestsetur á
Vestfjörðum, sem hétu á Stað. Að-
eins eitt þeirra er nú eftir, Staður í
Súgandafirði. Hin gömlu aflögðu
prestsetur eru Staður á Reykjanesi,
Staður á Snæfjallaströnd, Staður í
Grunnavík, Staður í Aðal'vík og Stað-
ur í Steingrímsfirði. — Allir eiga
þessir Staðir merka sögu, hver í sínu
héraði, hver á sinn hátt. Þá hafa set-
ið margir menn, þeir er hæst bar á
sinni tíð um vestfirzka byggð. Þar
fóru kennendurnir, sem mörkuðu
spor í tímann, mennirnir, sem mót-
uðu samtíð og sögu. f langri presta-
röð Staðanna eru líka hinir gleymdu,
þeir er vér nú ekki þekkjum nema í
mesta lagi að nafni. — Stundum var
lífsbaráttan hörðust og örlögin verst,
þegar hljótt er yfir allri ferð.
Verður nú vikið nokkuð að þessum
fornu kirkjustöðUim og byrjað á Stað
á Reykjanesi. Þar var Ólafskirkja.
Annexía á Reykhólum, þar var Bartó-
lómeuskirkja. Á Reykhólum mun
kirkja þegar hafa verið byggð á dög-
uai Ólafs helga (ísl. fornr., vi, 124).
Bænhús var á Kambi fram yfir 1710,
og talið er, að bænshús hafi verið í
Hlíð í Þorskafirði.
Gufudalur varð önnur annexía frá
Stað 1907, er Gufudalsprestakall var
niður lagt. Síðasti prestur þar var
síra Guðmundur Guðmundsson, sem
vígðist þangað 1889, en sleppti brauð
inu 1905 (d. 1935).
Prestsetur á Stað á Reykjanesi
lagðist í raun réttri niður fyrir 25
árum, þó að ekki yrði það að lögum
fyrr en síðar. Um 15 prestar höfðu
setið þar frá um siðskipti, margir
um tvo til þrjá áratugi. Og flestir
bjuggu engum kotabúskap á þessari
stóru hlunnindajörð. — Síðastan
Staðapresta má telja síra Jón Þor-
valdsson, d. á gamtórskvöld 1938.
Þjónaði hann Stað í 36 ár. Eftir hans
dag hafa að vísu tveir prestar þegið
vígslu til brauðsins, en hvorugur hald
izt þar nema eitt ár, og á sömu leið
fór um hina þriðja, sem þangað réðst.
Og þar kom, að prestsetrið á Sta$ á
Reykjanesi var endanlega lagt niður
og sett að nýju á Reykbólum, þar
sem núverandi sálnahirðir þessara
sókna situr, síra Þórarinn Þór, pró-
fastur Barðstrendinga.
Staðarprestsetrín
áVestfjörium
Síra Matthías Jochumsson og fleiri
kunn skáld þjóðarinnar eru upprunn-
in af þessum slóðum, og ljóðið Hlíðin
mín fríða er um Barmahlíð á Reykja-
nesi, þessar stöðvar eru fagrar — og
raunar rómuð fegurð þeirra og kostir.
Önnur kona síra Matthíasar, Ing-
veldur, var dóttir síra Ólafs John-
sens prófasts á Stað, en hann sat
þar árin 1840—1884, l'engst allra
klerka. —¦ Staður á Reykjanesi er hin
mesta flutningsjörð, landrými mikið
og varplönd og sjávargagn, enda
bjuggu Staðarklerkar löngum rík.
mannlega. Og enn er búið vel á hinu
forna prestsetri og reistar miklar
byggingar.
Gamla stílhreina Staðarkirkjan er
þó heldur hrörleg orðin, sem og jafn-
aldra hennar á Reykhólum, en þar er
nú í isimíðum stór kirkja fýrir báðar
sóknirnar.
En kirkjusögunni að Stað á Reykjn
nesi er lokið.
Að Stað í Súgandafirði er tímabil
kirkjusögunnar enn eigi út runnið,
enda þótt prestakallið væri niður lagt
1880, og sóknin lögð til Holts í Ön-
undarfirði. Svo stjóð aðeins m 20 ár,
því að 1901 hafði prestakallið verið
endurreist og nýr prestur, síra Þor-
varður Brynjólfsson, vígðist þangað
og hélt Stað í 24 ár. Eftirver hans,
síra Halldór Kolbeins, hélt brauðið
til 1941, en frá 1942 hefur síra Jó-
hannes Pálmason verið prestur til
Staðar í Súgandafirði. Býr hann nú'í
nýju og vönduðu prestseturshúsi
heima á staðnum, en bóndi nytjar
jörðina við hlíð hans.
Bærinn stendur nokkurn spöl frá
ánni og um 1 km frá sjó. Allmikið
land er á Stað, gróin holt og móar
upp frá ánni, síðan mýrlendi, en hið
efra eru hlíðar hrjóstrugar og lítt
grónar, nema smáhvilftar. Niður frá
bænum er Keravik, þar sem fyrrum
voru uppsátur frá Stað, en lending
ill. Utar nokkuð er Kleifarvík, þar
er snjóflóðahætt mjög og hafa orðið
þar mannskaðar. Þar varð hið minni-
íega slys í marz 1922, er þilskipið
Talisman strandaði. Átta menn
drukknuðu, en átta komust á land.
Tóku þeir þá stefnu, er sízt skyldi,
héldu út með Sauðanesi, en þar er
illfær leið inn með Önundarfirði og
ekki byggð fyrr en á Flateyri, um 12
km frá KLeifarvík. Fjórir skipbrots-
mannanna komust alla leið. En hefðu
þeir haldið í hina áttina, var aðeins'
liðl. 1 km að beitarhúsunum á Stað.
Um aldaraðir stóðu bær og kirkja
á stórum hól í Staðartúni. Ofan við
hólinn er djúp lægð, og nær nokkur
hluti túnsins upp í hlíðina fyrir ofan
hana. Voru þar fyrr meir nokkur hjá-
leigubýli frá Stað. Árið 1886 var reist
ný kirkja á Stað og var þá bæjar-
stæðið flutt niður fyrir hólinn. —
Staðarkirkja var helguð Guði og Guðs
472
T í M I N N — SUNNUDAGSBLAÐ
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 457
Blašsķša 457
Blašsķša 458
Blašsķša 458
Blašsķša 459
Blašsķša 459
Blašsķša 460
Blašsķša 460
Blašsķša 461
Blašsķša 461
Blašsķša 462
Blašsķša 462
Blašsķša 463
Blašsķša 463
Blašsķša 464
Blašsķša 464
Blašsķša 465
Blašsķša 465
Blašsķša 466
Blašsķša 466
Blašsķša 467
Blašsķša 467
Blašsķša 468
Blašsķša 468
Blašsķša 469
Blašsķša 469
Blašsķša 470
Blašsķša 470
Blašsķša 471
Blašsķša 471
Blašsķša 472
Blašsķša 472
Blašsķša 473
Blašsķša 473
Blašsķša 474
Blašsķša 474
Blašsķša 475
Blašsķša 475
Blašsķša 476
Blašsķša 476
Blašsķša 477
Blašsķša 477
Blašsķša 478
Blašsķša 478
Blašsķša 479
Blašsķša 479
Blašsķša 480
Blašsķša 480