Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Tķminn Sunnudagsblaš

og  
S M Þ M F F L
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 . . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |

Ašalrit:

Tķminn


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Tķminn Sunnudagsblaš

						MAGNÚS BJÖRNSSON á Syðra-Hóli fór svo í grófina, að þeir, sem
sérstaJdega eru til þess kjörnir að vega og meta hœfileika ritr
höfunda í landinu til launa og viðurkenningar, settu hann aldret
á skrár sínar, og er það samtíð hans tvl litils sóma. Eigi að síður var
Magnús meðal beztu rithöfunda landsins, og fór saman hjá hon-
um styrkur og hagleikur í máli, nœmur skilningur á mannlegu eðli
og þekking á þeim tíma og því umhverfi, er hann helgaði rithöf-
undarstörf sín. Það mun sammœli margra skynbærra manna, að
bezta verk hans sé meðal þess, er af mestum glœsibrag er ritað
á íslenzka tungu. — Þátturinn um Kornsár-Gróu, sem hér birtist,
var siðasta verkið, sem Magnúsi auðnaðist að Ijúka.
Þau Kornsárhjón hafa orðlS lang-
lífari í landinu en flestir grannar
þeirra í héraði um þær mundir og
uppi samtíða þeim. Þeir hurfu flestir
furðuskjótt í gleymsku, og vita fáir
deili á þeim nú orð'ið, nema einstöku
grúskarar cg ættfræðingar. Jón og
Gróa hafa lifað í frásögnum í tvö
hundruð, ár og ekki af því, að hátt
hafi borið mannkosti þeirra og vin-
ans ól Gróa son og var sá skírður
Jón, skráður sonur Jóns Þórarinsson-
ar og  hjónabandsbarn.
Af órjósum sögnum og munnmæl-
um er að ráða, að Gróa hafi snemma
getið sér illt orð og loddi það við
hana alla ævi. Margt var henni fundið'
til foráttu en fátt var lagt út á betra
veg. Sögðu menn hana komna af
Sveini   skotta,   alræmdum   misindis-
MAGNÚS BJÖRNSSON Á SYDRA-HOLI:
KORNSAR-GROA
Jón   hét  maður  Þórarinsson,
bóndi í Vaiiisdal og Víðidal um
og eftir miðja 18. öld; fæddur
um 1720. Kona hans hét Gróa
Jónsdóttir,   talin   tveim   árum
yngri, og áítu þau nokkur börn.
Þau töldust bjargálna, enda var
Jón af efnuðum kominn, sonur
: Þórarins  ríka  Ögmundssonar  í
Forsæludal. Illt var í ári fyrstu
búskaparár Jóns, því að harðindi
, mikil gengu yfir landið um mið-
bik aldarhmar,  og síðan  kom
fjárkláðinn   og   drap   niður  fé
:. manna. Jón bjó fyrst á Bakka í
',¦ Vatnsda!, síðan á Hringhóli, hjá
léigu frá Undirfelli, en komst á
-: Körnsá, scm kölluð var vildis-
; jörð, 175? og bjó þar tíu ár eða
; lengur.  Fluttist þá að Kolugili
r;:í Víðidal og var þar síðan meðan
* hann lifðt.
sældir og Gróu þó síður. Var svu
lengi, að kulda og óhugnað lagði ai
nafni hennar, þegar það var nef- t,
hvar sem hún var kunnug. Um upp-
runa hennar og ætt er flest á huldu,
hefur þó að líkindum verið kywjuð úr
Vatnsdal. Þar var Gróunafn algengt
lengi. Það er víst, að á yngri árum
hefur hún verið í kaupstaðnum við
Spákonufellshöfða og þjónað þar
dönskum verzlunarmönnum í kaup-
tíðinni. Óvist er, að kaupmenn hafi
haft vetursetu í Höfðakaupstag á
þeim árum. En hvort sem dvöl Gróu
var þar lengri eða skemmri urð'u
afleiðingarnar illar og örlagaríkar.
Manna á meðal gekk Gróa undir
nafninu Kornsár-Gróa. Segir Espólín
1 Árbókum, að hún hafi verið „heldur
kyndug". í Skagfirðingasögu er hún
kölluð' Höfða-Gróa, „kvenskratti mik-
ill". Loks kemur svo Gísli Konráðs-
son meg vitnisburð sinn í Húnvetn-
ingasögu. Hann segir, að Jón Þórarins
son hafi fengið Gróu með ráði kaup-
manns þess eða skipara, er oft kom
,í Höfðakaupstað og Bertel ¦hé't. Þá
var Gróa þunguð og átti kaupmað'ur
þungann með henni. í fyllingu tim-
manni, sennilega að tilhæfulausu og
fundið upp Gróu til hnjóðs. Það þurfti
heldur ekki að vekja undrun og fjas
þq að hún stæðist illa freistingar
holdsins, er hlut áttu ag máli danskir
sjómenn og verzlunarmenn. Þær voru
fleiri lausar fyrir, er útlendir menn
voru annars vegar. Og þarna í Höfða
var hún „þénustupía" hjá glæsilega
búnum og kvensömum kaupmanni, er
sigldi hafskipi um íslandshaf, stranga
'iói og stóra og kastaði akkerum
ti'iu liingt volk við Spákonufellshöfða.
Þeim dönsku fylgdi meira aðdráttar-
afl og öðruvísi angan en kotunga-
sonum, er mokuðu flór og dömluðu
á smábátum uppi á grunnmiðum,
klæddir  illa   þefjandi   skinnklæðum.
Ekki er þess getið, að Jón Þórarins
son felldi rýrg á Gróu vegna fytír-
málsburðar, og ekki getur annars, en
að samfarir þeirra hafi verið snurðu-
litlar. Virðist Jón hafa verið' hvatvis
og heldur grunnhygginn, en Gróa
íarið sér hægar og verig lævís og
undirhyggukona. Þau áttu að minnsta
kosti sjö börn, að Jóni hinum hálf-
danska meðtöldum.
Um þessar mundir var Bjarni Hall-
708
TÍMINN- SUNNUDAGSBLAÐ
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 697
Blašsķša 697
Blašsķša 698
Blašsķša 698
Blašsķša 699
Blašsķša 699
Blašsķša 700
Blašsķša 700
Blašsķša 701
Blašsķša 701
Blašsķša 702
Blašsķša 702
Blašsķša 703
Blašsķša 703
Blašsķša 704
Blašsķša 704
Blašsķša 705
Blašsķša 705
Blašsķša 706
Blašsķša 706
Blašsķša 707
Blašsķša 707
Blašsķša 708
Blašsķša 708
Blašsķša 709
Blašsķša 709
Blašsķša 710
Blašsķša 710
Blašsķša 711
Blašsķša 711
Blašsķša 712
Blašsķša 712
Blašsķša 713
Blašsķša 713
Blašsķša 714
Blašsķša 714
Blašsķša 715
Blašsķša 715
Blašsķša 716
Blašsķša 716
Blašsķša 717
Blašsķša 717
Blašsķša 718
Blašsķša 718
Blašsķša 719
Blašsķša 719
Blašsķša 720
Blašsķša 720