Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Tķminn Sunnudagsblaš

og  
S M Þ M F F L
. 1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 . . . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |

Ašalrit:

Tķminn


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Tķminn Sunnudagsblaš

						V.
Saxelfur sígur út í Norðursjó á
milli lágra, mistraðra bakka, skol-
dökk og meginbreið, komin langa
vegu austan úr Risafjöllum til þess
að týna sér í skauti veraldarhafsins.
í skógivöxnum hlíðum Bæheimsfjalla
eiga ungar stúlkur með sér hjal í
rjóðri á bökkum hennar, þegar vinnu
er lokið í litlum sveitaþorpum og sól-
in er í i>ann veginn að ganga til
viðar við ísarfell — hvíslast á leynd-
armálum og gæla við drauminn í
brjósti sér. En ofan við fenjalöndin
á Norðursjávarströndinni hefur betta
fljót fætt af sér borg: Þar er Ham-
borg, heimkynni. kaupmanna og sæ-
fara, öflugt borgríki að fé og fyrir-
hyggju. Þar rigsa um stræti ríkir
fcaupmenn og tilhaldssamir iðnsvein-
ar í níðþröngum brókum með korða
við hlið og stutta kápu með víðum
lafandi ermum á öxlum. Virðulegir
kirkjuhöfðingjar í svörtum kuflum
fitla við gildar gullkeðjur á hálsi sér,
þegar þeir aka hjá. Inni í kránum
þruma barkaðir skipstjórar í leður-
hosum yfir ölkrúsum, og það stirnir
á stóra eyrnahringina í flöktandi
skini eldsins í stó matreiðslumanns-
ins. En úti á Saxelfi rorra breiðir,
hásigldir kuggar með skotraufar á
bæði borð, þar sem fallbyssur reka
út kjafta sína.
Þetta er að áliðnum /etri 1532.
í einu hinna risháu húsa, sem slanda
í röðum með stöllótta stafna með-
fram þröngum götunum, situr ungur
maður, nokkuð framandlegur í þess-
ari umsvifamiklu háborg þýzkra
kaupmanna, grannur, hávaxinn og
ekki prjállega búinn, og handleikur
fjaðrapenna. Þessi piltur, sem nú er
kominn á bakka Saxelfar, hefur hing-
að til þekkt Skaftá undir Síðu allra
vatnsfalla bezt. Þetta er sem sé Giss-
ur Einarsson frá Hrauni, kominn
þeirra erinda til Hamborgar að sitja
um hríð við þá menntabrunna, sem
þar'eru beztir. Ögmundur biskup fól
hann í fyrrasumar á hendur skipta-
vinum sínum, Hamborgurum, og
sendi hann yfir hafið, svo að hann
megi vaxa að vizku og náð. Hann
hefur tekið ástfóstri við þennan pilt,
og hann horfir ekki á dalinn, þegar
honum er Ijúft að reiða þá af hönd-
um. Þó að margt gangi öfugt í Þýzka-
landi, treystir hann því, að þetta
óskabarn sitt og bróðursonur abba-
dísarinnar í Kirkjubæ villist ekki af
vegi.
Og nú er Gissur Einarsson að
skrifa velgerðamanni sínum:
„Velæruverðugi herra! Viti yðar
háæruverðugheit, að ég mun ekki
gleyma, í hverju skyni ég er hingað
kominn, víslega til þess að koma aft-
ur lærðari og betri. Og til þess þér
gerið yðar ekki ófyrirsynju von um
mig, mun ég leggja mig fram af kost-
gæfni við vefk mfn, eftir því sem
framast megna . . ., að aldrei iðrist
þér yðar tilkostnaðar. Guð varðveiti
okkur yðar háæruverðugheit með
heilbrigði."
Þakklátssemin ólgar í brjósti
þessa unga manns, sem hlotnazt hef-
ur það hnoss, fátækum og umkomu-
litlum, er harla fáum jafnöldrum
hans gat fallið í skaut, og hann finn-
ur á sér hvíla þá skyldu, að bregð-
ast ekki trausti biskupsins í Skál-
holti. Því fé, sem hann ver honum
til menningar og ekki hefur verið
skorið við nögl, skal ekki á glæ kast-
að. Og vafalaust hlýnar grjótpálnum
á biskupsstólnum í huga, begar hann
les þetta bréf.
VI.
Það segir fátt af einum. Þó að
Hamborgarar sigli ár hvert til ís-
lands og liggi þar sumarlangt í búð-
um sínum, kunna fæstir þeirra tíð-
inda að segja af íslenzkum náms-
pilti í útlöndum. Þeir skila bréfum,
sem þeim hafa verið falin, selja
mjöl, klæði og bjór, kaupa skreið og
vinda síðan upp segl. En Gissur Ein-
arsson sökkvir sér sumar og vetur
niður í heilög fræði einhvers staðar
úti í Þýzkalandi.
Sjálfsagt reikar hugur hins mikil-
úðga Skálholtsbiskups víða, þegar
hann  situr í  náðum  í  biskupsstofu
á síðkvöldum. Hann minnist þeirra,
ungu mannanna, sem hann hefur tek-
ið undir verndarvæng sinn, sumra
heima á staðnum, annarra víðs fjarri,
og gerir sér í hugarlund, hvers aí
þeim megi vænta um lærdóm, fésýslu
og mannaforráð, þegar elli færist á
hann sjálfan.
En svo gerist sá atburður, að ekki
er lengur tóm til slíkra hugrenninga.
Einn sumardaginn 1532 stígur reykj-
armökkur mikill á loft yfir Skál-
holtsstað: Dómkirkjan mikla stendur
í björtu báli. Dumbrauðar logatung-
ur sleikja snarkandi viði þessa helgá
húss, og heitan gust frá eldhafinu
leggur um hlöð og tún, þar sem
staðarfólkið stendur agndofa í hvirf-
ingum, sveitt og sótugt eftir voilr
lausa baráttu við eldinn, og horfir á
tortíminguna: Heilög Mária, misto-
unna þú oss í nafni drottins, þíns
lifandi sonar.
Þegar glóðin er kulnuð í bruna-
rústunum, er hafizt handa um að
ryðja burt svörtum og sviðnum röft-
unum, sem undizt hafa og brostið
á ýmsa vegu í eldinum. Staðarmenn
og bændur verða að láta hendur
standa fram úr ermum, því að kap-
ella verður að rísa upp, áður en vet-
ur gengur í garð, svo að tíðasöngur
falli ekki niður á biskupsstólnum,
Ögmundur biskup er reint og
snemma á ferli með ráðsmanni sín-
um til umsjónar verkinu.
Fleira er þó, er leitar fast á huga
hans en vandkvæði þau, sem brunl
Skálholtskirkju hefur haft f för með
sér. Þessi missiri ber margt til tíð-
inda í útlöndum. Hinn landflótta
konungur Dana, Kristján II, hefur
verið svikinn í tryggðum og hneppt-
ur í varðhald, og snemma árs 1533
geispar keppinautur hans og föður-
bróðir, Friðrik konungur I, golunni í
einni af höllum sínum. Að vísu kallr
ast það ekki alls staðar sorgarfregn,
Biskupnum í Víborg hrýtur af vör-
um sú fróma ósk, þegar honum er
sagður dauði jöfurs, að hann kysi sér
að vera djöfull, settur til þess emb-
ættis að kvelja sál hans í helvíti. Þ$
hafa mektarmenn ríkisins ærnu að
sinna innan endimarka þessa heims,
og eitt af því, sem vefst fyrir þeim,
er að leiða nýjan konung til sætis a
hinn auða stól.
Ögmundur biskup á enn einu sinni
brýnt erindi yfir hafið. Hann  þarf
108
TtHINN- SUNNUDAGSBLAÐ
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 97
Blašsķša 97
Blašsķša 98
Blašsķša 98
Blašsķša 99
Blašsķša 99
Blašsķša 100
Blašsķša 100
Blašsķša 101
Blašsķša 101
Blašsķša 102
Blašsķša 102
Blašsķša 103
Blašsķša 103
Blašsķša 104
Blašsķša 104
Blašsķša 105
Blašsķša 105
Blašsķša 106
Blašsķša 106
Blašsķša 107
Blašsķša 107
Blašsķša 108
Blašsķša 108
Blašsķša 109
Blašsķša 109
Blašsķša 110
Blašsķša 110
Blašsķša 111
Blašsķša 111
Blašsķša 112
Blašsķša 112
Blašsķša 113
Blašsķša 113
Blašsķša 114
Blašsķša 114
Blašsķša 115
Blašsķša 115
Blašsķša 116
Blašsķša 116
Blašsķša 117
Blašsķša 117
Blašsķša 118
Blašsķša 118
Blašsķša 119
Blašsķša 119
Blašsķša 120
Blašsķša 120