Tķmarit.is   | Tķmarit.is |
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Tķminn Sunnudagsblaš

og  
S M Þ M F F L
. 1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 . . . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |

Ašalrit:

Tķminn


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Tķminn Sunnudagsblaš

						V.

Saxelfur sígur út í Norðursjó á

milli lágra, mistraðra bakka, skol-

dökk og meginbreið, komin langa

vegu austan úr Risafjöllum til þess

að týna sér í skauti veraldarhafsins.

í skógivöxnum hlíðum Bæheimsfjalla

eiga ungar stúlkur með sér hjal í

rjóðri á bökkum hennar, þegar vinnu

er lokið í litlum sveitaþorpum og sól-

in er í i>ann veginn að ganga til

viðar við ísarfell — hvíslast á leynd-

armálum og gæla við drauminn í

brjósti sér. En ofan við fenjalöndin

á Norðursjávarströndinni hefur betta

fljót fætt af sér borg: Þar er Ham-

borg, heimkynni. kaupmanna og sæ-

fara, öflugt borgríki að fé og fyrir-

hyggju. Þar rigsa um stræti ríkir

fcaupmenn og tilhaldssamir iðnsvein-

ar í níðþröngum brókum með korða

við hlið og stutta kápu með víðum

lafandi ermum á öxlum. Virðulegir

kirkjuhöfðingjar í svörtum kuflum

fitla við gildar gullkeðjur á hálsi sér,

þegar þeir aka hjá. Inni í kránum

þruma barkaðir skipstjórar í leður-

hosum yfir ölkrúsum, og það stirnir

á stóra eyrnahringina í flöktandi

skini eldsins í stó matreiðslumanns-

ins. En úti á Saxelfi rorra breiðir,

hásigldir kuggar með skotraufar á

bæði borð, þar sem fallbyssur reka

út kjafta sína.

Þetta er að áliðnum /etri 1532.

í einu hinna risháu húsa, sem slanda

í röðum með stöllótta stafna með-

fram þröngum götunum, situr ungur

maður, nokkuð framandlegur í þess-

ari umsvifamiklu háborg þýzkra

kaupmanna, grannur, hávaxinn og

ekki prjállega búinn, og handleikur

fjaðrapenna. Þessi piltur, sem nú er

kominn á bakka Saxelfar, hefur hing-

að til þekkt Skaftá undir Síðu allra

vatnsfalla bezt. Þetta er sem sé Giss-

ur Einarsson frá Hrauni, kominn

þeirra erinda til Hamborgar að sitja

um hríð við þá menntabrunna, sem

þar'eru beztir. Ögmundur biskup fól

hann í fyrrasumar á hendur skipta-

vinum sínum, Hamborgurum, og

sendi hann yfir hafið, svo að hann

megi vaxa að vizku og náð. Hann

hefur tekið ástfóstri við þennan pilt,

og hann horfir ekki á dalinn, þegar

honum er Ijúft að reiða þá af hönd-

um. Þó að margt gangi öfugt í Þýzka-

landi, treystir hann því, að þetta

óskabarn sitt og bróðursonur abba-

dísarinnar í Kirkjubæ villist ekki af

vegi.

Og nú er Gissur Einarsson að

skrifa velgerðamanni sínum:

„Velæruverðugi herra! Viti yðar

háæruverðugheit, að ég mun ekki

gleyma, í hverju skyni ég er hingað

kominn, víslega til þess að koma aft-

ur lærðari og betri. Og til þess þér

gerið yðar ekki ófyrirsynju von um

mig, mun ég leggja mig fram af kost-

gæfni við vefk mfn, eftir því sem

framast megna . . ., að aldrei iðrist

þér yðar tilkostnaðar. Guð varðveiti

okkur yðar háæruverðugheit með

heilbrigði."

Þakklátssemin ólgar í brjósti

þessa unga manns, sem hlotnazt hef-

ur það hnoss, fátækum og umkomu-

litlum, er harla fáum jafnöldrum

hans gat fallið í skaut, og hann finn-

ur á sér hvíla þá skyldu, að bregð-

ast ekki trausti biskupsins í Skál-

holti. Því fé, sem hann ver honum

til menningar og ekki hefur verið

skorið við nögl, skal ekki á glæ kast-

að. Og vafalaust hlýnar grjótpálnum

á biskupsstólnum í huga, begar hann

les þetta bréf.

VI.

Það segir fátt af einum. Þó að

Hamborgarar sigli ár hvert til ís-

lands og liggi þar sumarlangt í búð-

um sínum, kunna fæstir þeirra tíð-

inda að segja af íslenzkum náms-

pilti í útlöndum. Þeir skila bréfum,

sem þeim hafa verið falin, selja

mjöl, klæði og bjór, kaupa skreið og

vinda síðan upp segl. En Gissur Ein-

arsson sökkvir sér sumar og vetur

niður í heilög fræði einhvers staðar

úti í Þýzkalandi.

Sjálfsagt reikar hugur hins mikil-

úðga Skálholtsbiskups víða, þegar

hann  situr í  náðum  í  biskupsstofu

á síðkvöldum. Hann minnist þeirra,

ungu mannanna, sem hann hefur tek-

ið undir verndarvæng sinn, sumra

heima á staðnum, annarra víðs fjarri,

og gerir sér í hugarlund, hvers aí

þeim megi vænta um lærdóm, fésýslu

og mannaforráð, þegar elli færist á

hann sjálfan.

En svo gerist sá atburður, að ekki

er lengur tóm til slíkra hugrenninga.

Einn sumardaginn 1532 stígur reykj-

armökkur mikill á loft yfir Skál-

holtsstað: Dómkirkjan mikla stendur

í björtu báli. Dumbrauðar logatung-

ur sleikja snarkandi viði þessa helgá

húss, og heitan gust frá eldhafinu

leggur um hlöð og tún, þar sem

staðarfólkið stendur agndofa í hvirf-

ingum, sveitt og sótugt eftir voilr

lausa baráttu við eldinn, og horfir á

tortíminguna: Heilög Mária, misto-

unna þú oss í nafni drottins, þíns

lifandi sonar.

Þegar glóðin er kulnuð í bruna-

rústunum, er hafizt handa um að

ryðja burt svörtum og sviðnum röft-

unum, sem undizt hafa og brostið

á ýmsa vegu í eldinum. Staðarmenn

og bændur verða að láta hendur

standa fram úr ermum, því að kap-

ella verður að rísa upp, áður en vet-

ur gengur í garð, svo að tíðasöngur

falli ekki niður á biskupsstólnum,

Ögmundur biskup er reint og

snemma á ferli með ráðsmanni sín-

um til umsjónar verkinu.

Fleira er þó, er leitar fast á huga

hans en vandkvæði þau, sem brunl

Skálholtskirkju hefur haft f för með

sér. Þessi missiri ber margt til tíð-

inda í útlöndum. Hinn landflótta

konungur Dana, Kristján II, hefur

verið svikinn í tryggðum og hneppt-

ur í varðhald, og snemma árs 1533

geispar keppinautur hans og föður-

bróðir, Friðrik konungur I, golunni í

einni af höllum sínum. Að vísu kallr

ast það ekki alls staðar sorgarfregn,

Biskupnum í Víborg hrýtur af vör-

um sú fróma ósk, þegar honum er

sagður dauði jöfurs, að hann kysi sér

að vera djöfull, settur til þess emb-

ættis að kvelja sál hans í helvíti. Þ$

hafa mektarmenn ríkisins ærnu að

sinna innan endimarka þessa heims,

og eitt af því, sem vefst fyrir þeim,

er að leiða nýjan konung til sætis a

hinn auða stól.

Ögmundur biskup á enn einu sinni

brýnt erindi yfir hafið. Hann  þarf

108

TtHINN- SUNNUDAGSBLAÐ

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 97
Blašsķša 97
Blašsķša 98
Blašsķša 98
Blašsķša 99
Blašsķša 99
Blašsķša 100
Blašsķša 100
Blašsķša 101
Blašsķša 101
Blašsķša 102
Blašsķša 102
Blašsķša 103
Blašsķša 103
Blašsķša 104
Blašsķša 104
Blašsķša 105
Blašsķša 105
Blašsķša 106
Blašsķša 106
Blašsķša 107
Blašsķša 107
Blašsķša 108
Blašsķša 108
Blašsķša 109
Blašsķša 109
Blašsķša 110
Blašsķša 110
Blašsķša 111
Blašsķša 111
Blašsķša 112
Blašsķša 112
Blašsķša 113
Blašsķša 113
Blašsķša 114
Blašsķša 114
Blašsķša 115
Blašsķša 115
Blašsķša 116
Blašsķša 116
Blašsķša 117
Blašsķša 117
Blašsķša 118
Blašsķša 118
Blašsķša 119
Blašsķša 119
Blašsķša 120
Blašsķša 120