Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Tķminn Sunnudagsblaš

og  
S M Þ M F F L
. . . . 1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30 .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |

Ašalrit:

Tķminn


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Tķminn Sunnudagsblaš

						
.r "X .^,
:¦:    íl--*    ¦
Hrólf ur Krf stbjörnsson:
HAFÍSÁR OG HARO-
INDIíMÍNU MINNI
Nú er hafísinn, landsins forni
fjandi, á sveimi við Norðurland, og
fyrstu útvarpsfréttirnar, sem við
heyrum á morgnana, og hinar síð-
ustu, sem við heyrum á kvöldin, eru
venjulega um hann. Því er nákvæm-
lega lýst, hvar hann sé og hvert
hann stefni. Svo er að sjá, að mönn-
um standi ennþá nokkur stuggur af
honum, þrátt fyrir alla tækni, og er
það ekki ástæðulaust. Áður fyrr voru
menn þessu vanir. ef marka má hinn
gamla málshátt:
„Sjaldan er mein að miðsvetrarís
né gagn að góuís. en oft kemur veiði
með' vorís "
Þótt ekki sé fallegt að auka ótta
manna-við isinn, datt mér í hug að
vekja upp gamlan draug — sem sé
rifja upp mifiningar um ísa- og harð-
indavetur. Ég ætla þó ekki að fara að
segja neinar Munkhausensögur. Ég
held mig við staðreyndir, hef draug-
ana eins og þeir voru, og segi allt
eins og ég man bezt og veit sannást
og réttast. Þó getur verið, að ég
muni ekki rétt öll ártöl frá fyrri
tímum — fyrir aldamótin síðustu.
Öll árin milli 1880 og 1890 mun
nokkur hafís hafa komið að Norður-
landi og flest árin einnig að Austur-
landi Eitt þessara ára kom hafís á
túnaslætti, snemma í júlímánuði, og
fyllti þá alla firði á Austurlandi, að
miinsta  kosti suður fyrir Fáskrúðs-
fjörð, og lá hann þar til ágústloka.
Séra Daníel Halldórsson, sem þa
var prestur á H-ólmum í Reyðarfirði,
lýsti komu hans svo í minni
áheyrn: Dag þann, er ísinn kom,
var vinnufólk frá Hólmum úti í varp
hólmum, sem eru utar í firðinum,
skammt undan landi, að taka dún úr
hreiðrum. Veður var gott um morg-
uninn, sólskin og Jogn, en snemma
dags kom snarpur, sárkaldur utan-
vindur, og kom hafísinn hraðbyri
með innfallinu. Fólkíð, sem í hólm-
unum var, sá hann koma inn fjörð-
inn. En það vildi Ijúka verki sínu og
fór ekki brott fyrr en ísinn urgaði
við klettana. Sagði séra Daníel, að
karlarnir hefðu orðið að leggjast
fast á árarnar til þess að hafa undan
ísnum  inn  í  lendinguna  á  Hólmum.
Ekki taldi séra Daníel þetta vont
sumar til landsins. Það var úrfella-
lítið, þótt kalt væri, og nýting því
góð' á heyjum. Sjálfur sagðist hann
aldrei hafa átt meira hey heldur en
eftir þetta sumar, og kvað hann það
hafa stafað af því, að flestir þurra-
búðarmennirnir, sem þá voru eink-
um á Eskifirði, hefðu unnið af sér
dagsverk það, sem hverjum verkfær-
um manni var skylt að gjalda presti,
og sumir meira til þess að afla sér
bjargar, því að ekki varð þá róið til
fiskjar, svo að teljandi væri. Dag-
laun voru þá tvær krónur og matur,
en sumir unnu fyrir minna. Átta
stunda vinnudag nefndi enginn, og
mun tólf stundir hafa verið lágmark-
ið.
Einn vetur á þessu tímabili kom
ísinn á einmánuði, og fyllti þá alla
firði. Þá stóð svo á, að fjórir menn
voru staddir úti í Seley, og tepptust
þeir þar í nokkra daga. Vonuðu þeir
fyrst, að ísinn greiddist svo sundur,
að fært yrði til lands. En það brást,
og lögðu þeir þá á stað með lítinn
bát, sem þeir ýmist drógu á jökunum
eða fleyttu á milli þeirra. Lentu þeir
í miklu erfiði og hröktust með norð-
urfallinu fyrir Vaðlavík norður und-
ir Gerpi og svo með suðurfallinu
suður undir Krossanes. Þar komust
þeir á land heilu og höldnu. Frá
þessu er greinilega sagt í bók Ás-
mundar Helgasonar frá Bjargi, Á sjó
og landi. Hann var einn af þessum
fjórum mönnum, sem tepptust í Sel-
ey,   greindur   maður   og   sannorður.
Vorið 1889 sá ég fyrst hafís, svo
að ég muni eftir því. Þá var Reyðar-
fjörður fullur af ís fram á sumar,
harðíndi og heyleysi og verzlanir
vörulausar. Þetta vor var lengi síð-
an nefnt Míökustrandsvor. Svo stóð
á þeirri nafngift, að Ottó Wathne
var að reyna að koma skipi sínu, er
Miaca hét, gegnum ísinn til Seyðis-
fjarðar, en gat kom á skipið undan
Gerpi, svo að hann sigldi því á land
i Vaðlavík. Var vörunum skipað þar
upp, sumum sjóblautum, en þó miklu
óskemmdu. Voru þær boðnar þar upp
með þeim skilmála, að þær skyldi
borga þegar í stað við hamarshögg.
Fáir komu þó þangað með peninga,
sem neinu næmi, og urðu því vörurn-
ar ódýrar. Keypti Ottó Wathne mest
sjálfur og seldi þær aftur á lágu
verði. Dreifðust þær þannig um ná-
læg byggðarlög og urðu mörgum að
gagni. Sjóblautt korn var notað
sem gripafóður, en hitt, sem
óskemmt var, til manneldis, svo og
kaffi, sykur og fleira. Um þetta allt
/
314
T t M I N N  - SUNNUDAGSBLAÖ
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 313
Blašsķša 313
Blašsķša 314
Blašsķša 314
Blašsķša 315
Blašsķša 315
Blašsķša 316
Blašsķša 316
Blašsķša 317
Blašsķša 317
Blašsķša 318
Blašsķša 318
Blašsķša 319
Blašsķša 319
Blašsķša 320
Blašsķša 320
Blašsķša 321
Blašsķša 321
Blašsķša 322
Blašsķša 322
Blašsķša 323
Blašsķša 323
Blašsķša 324
Blašsķša 324
Blašsķša 325
Blašsķša 325
Blašsķša 326
Blašsķša 326
Blašsķša 327
Blašsķša 327
Blašsķša 328
Blašsķša 328
Blašsķša 329
Blašsķša 329
Blašsķša 330
Blašsķša 330
Blašsķša 331
Blašsķša 331
Blašsķša 332
Blašsķša 332
Blašsķša 333
Blašsķša 333
Blašsķša 334
Blašsķša 334
Blašsķša 335
Blašsķša 335
Blašsķša 336
Blašsķša 336