Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Ķslendingažęttir Tķmans

og  
S M Þ M F F L
. . 1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31 . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |

Ašalrit:

Tķminn


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Ķslendingažęttir Tķmans

						Júlíus Þórmundsson
Laugabæ
Fædd 8. júlí 1904
Dáinn 8. desember 1982
Senn cr hún horfin af sviöi sú kynslóð scm
kennd hcfur verið við aldamótin. þeir mcnn scm
ýmist fögnuðu nýrri öld sem fullvaxta cða áttu
cftir aö upplifa á l'yrstu tugum aldarinnar þann
vorblæ scm frelsínu fylgdi. Það cr margra mál að
livcrgi í heimi hafi þcssari nýju öld verið tekið
með jafnmiklum fögnuði og björtum vonum sem
á þessum frcra noröursins. Það var scm nýju blóði
væri hlcypt í æðar íslcnsks mannlífs. Aldirnar á
undan höfðu vcrið knappar á lífsins gæði og
naumt skammtað. Það var því hvorki blómlcgt bú
nc hagsæld scm þessi kynslóð tók í arf heldur hið
mesta rýrðar kot. En sú var bótin að landið átti
bðrn scm þrátt fyrir allt sáu að það var bæöi fagurt
og frítt og nógu vítt til þcss að ráða mætti bót á.
Enda má scgja að þessi kynslóð hafi stofnað til nýs
landnáms á Öllum sviðum mannlegs lífs og reisnar
á íslandi. Vcrka hcnnar er því vert og skylt að
minnast. Oft leitar þctta á hugann þcgar þcir
tínast burt sem síðastir kveðja af þcssari kynslóð.
Einn þcirra var nág'ranni minn og góðkunningi
Júlíus Þórmundsson bóndi í Laugabæ og finnst
mér skylt að minnust hans nokkrum orðum .
Júlíus hafði cg þekkt frá árinu 1968 eða frá því að
ég kynntist fyrst mannlífi í Bæ. bræörunum scm
þar bjuggu og skylduliði þeirra. Það var um margt
scrstæð og óvenjuleg reynsla aö kynnast svo
sterkum bræðraböndum. samstöðu og óvenjulegu
SUtiibiindii Nú er sú tíð horfin.því meö Júlíusi er
genginn fjórði af fimm bræðrum sem hér bjuggu
N. Þessir bræöur hljóta að vcrða minnisstæðir því
óvenjulcgt geðslag þeírra og lyndiscinkunn var
svo scrstæð. svo skemmtilega laus við allan
hamagang eða framgirni hvort scm var til fjár eða
tiama og lctu þcir slíkt ekki spilla þeim dýrmæta
eiginlcika að gcta haft gaman af lífinu. láta það
hvorki beygja sig né bæla og voru undurnæmir á
broslegar og skoplegar hliðar þcss. Júlíus sétti
óneitanlega æðimikinn svip á þetta samfélag og nú
cr leiðir skiljast vcrð cg að scgja. aö ég tel hann
einhvern skemmtilcgasta persónulcika sem orðið
hcfur á vegi mínum. Iðulega fckk ég hann til að
staldra við á göngu sinni hcr um hlaöið til að mega
njóta þcss að súpa úr kaffiboila með honum og
ijöta í leiöinni frásagnarhæfni hansogóvenjulcgs
'ífsviðhorfs.
Júlíus var fæddur í Langholti í Bæjarsveit, 8.
júli 19t)4 og var elstur 14 barna þeirra hjóna.
Olatar Helgu Guðbrandsdóttur og Þórmundar
* igfússonar hónda þar. Þau voru bæði Árncsingar
"ö uppruna. hal'ði Þórmundur sest á Hvanneyrar-
skóla og cftir skólavist þar og skamma ráðs-
'iiennsku hjá baróninum á Hvítárvöllum fékk
hann til ábúðar leigujörð. Langholt í Bæjarsvcit
og hófþar búskap áriö 1903. Áður en hann hvarf
úr átthógum var hann heitbundinn Ólöfu Helgu og
fluttist hún nú til hans og gcngu þau í hjónaband.
Þóttu þau óvenjulega myndarlegar og cfnilcgar
manneskjur enda blómgaðist bú í höndum þeirra.
Júlíus var handgenginn forcldrum sínum og
gcrðist snemma liðtækur á búi þeirra og hefur
vcrið fullþörf á. því börnin fæddust 14 á 13 árum.
Júlíus gekk ungur á Hvanneyrarskóla og lauk þar
námi með lofsvcrðum vitnisburói. Varð honum
oft tíðrætt um menn og minningar frá veru sinni
þar og hefur hún vafalaust mótað hann á marga
lund. Ekki sneri hann samt að búskap strax.
hcldur v'ann hann á búi loreldra sinna og sótti sjó
á Suðumcs 'á vetrarvertíöum um árabil. Þá vann
hann mikiö að jaröarbótum á vcgum Búnaðar-
sambands Borgarfjaröar. fór hann þá vítt um
héraó. dvaldist víða og kynntist mörgum. Árið
1929 fcsti Þórmundur faðir hans kaup á jöröinní
Bæ og hóf þar búskap þá þegar. Var þar í mikið
ráðist og hefur vafalaust vcrið á það trcyst að nú
voru elstu börnin komin á legg. Enda fór það sYq
að Þórmundur seldi fljótlega sonum sínum Júlíusi
og Guöbrandi 2/3 hluta jarðarinnar. Júlíus hóf
búskap 1936 á nýbýli scm hann rcisti á sínum
jaröarhluta og netiidi Laugabæ og 194(1 gckk hann
að ciga konu sína Hildi Þorfinnsdóttur,en hún var
dóttir Þorfinns Þórarinssonar bónda á Spóa-
stöðum í Biskupstungum og konu hans Steinunnar
Lgilsdóttur. Hildur var kcnnari og hafði ráðist í
byggðir Borgarfjaröar þcirra erinda. Var hún
sögð fluggrcind kona og velgerð og hlýtur livers
manns lof. Hildur lést á jólaföstu 1964, Þeim
hjónum varó þriggja barna auðið en þau cru:
'slendingaþættir
Sigurbjörg hfr. í Reykjavík, maður hcnnar cr
Þorgeir Örn Elíasson framkv. stjóri. Þorfinnur
sölumaöur í Reykjavík, kona hans cr Kristín
Jakobsdóttir og Þorsteinn bifvélavirki í Laugabæ,
hann cr ókvæntur og barnlaus.
Hildur og Júlíus hófust þcgar handa um að
hyggja upp bú sitt og fljótlcga var risið í Laugabæ •
myndarlegt íbúðarhús. ásamt þeim húsum öðrum
scm þau þurftu til búskapar síns, fjós, fjárhús og
gróöurhtis og ræktun aukin svo jörðin þyldi þá
áhöfn scm á hcnni var og vcrður að teljast að þcim
haíi búnast vel þótt þau hcföu ekki tir oðru að
spila cn því sem erfiðið og cljusemin færöi þcim
og enginn hafi auður orðið í garöi. Þau sáu vel
farborða scr og sínum og í slóö þcirra uxu frcmur
tvö strá þar scm áöur grcri eitt. Júlíus var að
cðlisfari mjög fclagslyndur maður og naut sam-
skipta við annað fólk. var hann þá oft allra manna
skcmmtilcgastur, hafði á taktcinum kviðlinga og
spckiorð scm hann tók scr í munn og hittu svo vel
í mark að mönnum varð orösvant. Hann var
stjórnarmaöur í Búnaðarlélagi Andakílshrepps
áratugum saman og var gcröur að hciðursfclaga
þcss á'HKI ára afmæli félagsins og var liann
reyndar afar fús að taka þátt í hverju því félags-
lega starfi sem hann taldi horfa til heilla eða bóta
á einhvern hátt. Þá var hann söngmaður ágætur og
söng árum saman með karlakórnum Bræðurnir
scm hcfur vcrið marglofaður fyrir söng sinn hér í
Borgarfirði og víðar, vissi ég að Júlíus hafði
i'imælda tínægju af þessu söngstarfi og gladdist sem
gamall maður yfir að hafa tckið þátt í því.
Júlíus Þórmundsson var cinn þcssara manna
scm setja ósjálfrátt og ómeðvitað ánægjulcgan
svip á umhvcrfi sitt. án minnstu tilgcrðar cða
tilraunar til að vera cða sýnast annað cn þéir eru
eða virðast. Það má segja með sanni að hann setti
svip á bæinn. í fyllstu mcrkingu þeirra orða. í 18
;ir Irá láti llildar konu sinnar var hann búinn að
þrauka. halda hcimili og búi sínu saman að mcstu
óbreyttu. Sumum hcfur sjálfsagt sýnst það illur
kostur og óraunsær eða trcgða til að horfast í augu
við staðreyndir.
En Júlíus var ckki þeirrar gcrðar að draga inn
árar fyrr en (fulla hncfana. það var fjarri skuphöfn
hans og hann var of sjálfstæöur, tengdur íslenskri
jörð og þeim atvinnuvegi sem hann hafði hclgað
líf sitt cn fór því heldur sínar leiðir án þcss að láta
aðra ráða eða stjórna ferðum sínum og gerðum.
Og tilhugsunin um að verða öðrum háður býst cg
við að hafi verið'honum æði þung. A jólatöstu s.l.
leit hann sitt skapadægur og það var honum
\afalaust kært kall sem líktist svo sérkcnnilcga því
friðsæla, hljóðláta og yfirlætislausa lífi scm ætíð
hafði einkennt hann sjálfan. Og sáttur mun hann
sannarlcga hafa lagst til þcirrar foldarhvílu cr ann
oss hvíldar cftir liðinn dag.
Ólafur Jens Sigurðsson
11
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16