Þa6 var um sumar í Fontainebleu- skógi, rétt fyrir utan Paris. Litill hóp- ur vegfarenda hafði numið staðar til að horfa á ungan mann mála. Hann var ekki mikill fyrir mann að sjá, fremur illa klæddur. Vegfarendurnir voru heldur ekki ýkja hrifnir af lista- verkinu, svo þeir fóru að hlæja og spjalla saman. Skyndilega kom aðvifandi stórvax- inn maður með tréfót. Hann veifaði staf sinum og rak áhorfendurna burt, en sneri sér siðan að unga málaran- um: — Ekki slæmt, sagði hann og tók sið- an að gefa unga manninum ýmis ráð um notkun litanna. Maðurinn með tré- fótinn var nefnilega kunnur listamað- ur og hét Diaz. bessi saga segir i hnotskurn fyrsta hlutann af framasögu unga mannsins, sem hét Auguste Renoir og það átti fyrir honum að liggja að verða einn af fremstu listamönnum Frakklands. En i mörg ár enn átti hann eftir að sjá verk sin fyrirlitin ai' flestum. en dáð af örfáum. Still Renoirs breyttist oft á ævi hans, en hann er frægur sem einn af Impressjónistunum. sem fyrir öld eða svo gerðu uppreisn gegn hinum dauða stil, sem þá var i tizku. Renoir fæddist 1841. Faðir hans var fátækur klæðskeri, svo Auguste varð snemma að fara að vinna. Hann var ráðinn til að mála á postulin og notaði að mestu gamla meistara til fyrir- myndar i þvi. Að þvi kom, aö Renoir hætti að vinna og ætlaði að lifa á list sinni. Hann fór að vera með hópi ungra listamanna, sem siðar urðu félagar hans i hópi im- pressjónista. Leiðtogi hópsins var Ciaude Monet. Þessir ungu listamenn iifðu mörg ár við fátækt og strit, vegna þess að lista- gagnrýnendur og hið opinbera fyrirleit þá eins og pestina. Loks kom þó að þvi að þeir uppskáru launin, tryggð þeirra við listina var metin. Þá var Renoir nærri fertugur. Arið 1881 málaði Renoir eina af bezt þekktu myndum sinum „Hádegis- veizla i siglingaklúbbnum" heitir hún, eða eitthvað þar um bil. A henni sézt meðal annars ung stúlka með hvolp. Hún hét Aliee Charigat og ekki löngu siðar varð hún eiginkona Renoirs. List hans hélt díram aö þróast með hamingjusömu fjölskyldulifi. Honum þótti afar vænt um börn sin og það var eitt þeirra, Jean, sem átti eftir að auka hróður Renoir-nafnsins. En Auguste átti einnig við erfiðleika að striða. Um fimmtugt datt hann af reiðhjóli og handleggsbrotnaði og fékk siðan liða- gigt- Hann var enn að, þegar heimsstyrj- öldin fyrri hófst, þrátt fyrir að hann var orðinn verulega fatlaður af völd- um liðagigtarinnar. Þá bjó hann i Gagnes i Suður-Frakklandi. En það varpaði skugga á lif hans, að tveir elztu synir hans voru á vigstöðvunum að berjast við Þjóðverja. Þeir særðust báðir, enlifðu af. Sá yngri, Jean varð siðar herflugmaður og ákafur áhuga- ljósmyndari. Það hefur ef til vill verið, þegar hann flaug yfir vigvellina með mynda- vélina að fræinu var sáð, sem siðar bar ávöxt við myndatökur af allt öð?w tagi. Augustu Renoir andaðist rétt eftir styrjöldina, árið 1919. Fólk minnist hans sem málara, sem grundvallaði stil sinn á kenningum, sem brutu „reglur" listarinnar i þá daga. En sonur hans vissi betur. ,,Hann var al- gjörlega sannfærður, segir Jean — um að hann væri aðeins að mála hlutina um hverfis sig. Það var h'ka þannig, en Auguste Renoir sá bara hlutina með augum snillings. Jean varð mikill listamaður eins og faðir hans. Myndirnar, sem hann gerði, eru þó ekki málaðar á striga, heldur eru það kvikmyndir. Eins og faðir hans, varpaði Jean fyrir róða öllum rikjandi stefnum kvikmyndagerðarmanna og færði kvikmyndina nær lifinu sjálfu. Hann varð lika að þola það, að fólk kunni ekki að meta list hans i byrjun, en hann barðist og sigraði. A árunum fyrir 1940 þegar ógnir fas- isma og nazisma vofðu yfir Evrópu, átti Jean við aðra óvini að etja. ,,Hug- sjónin mikla" hét kvikmynd sem hann gerði til. að mótmæla striði i öllum myndum, og „Leikreglurnar" voru á- deila á lifnaðarhætti þeirra, sem höfðu auð og völd. Fyrir áhrií' fasismans i V- Evrópu, voru báðar myndirnar bann- aðar. Þegar siðari 'heimsstyrjöldin hófst og Frakkland féll, fór Jean til Banda- rikjanna, heldur en að búa viö hernám Þjóðverja. Þar hefur hann stjórnað kvikmyndum, samið kvikmyndahand- rit og leikið i kvikmyndum. Margar hugmyndir Jeans Renoir þóttu i meira lagi undarlegar, þegar hann lét þær fyrst i ljósi, en kvik- myndaiðnaðurinn á honum íireiðan- lega eins mikið að þakka eins og málaralistin föður hans... 15
Beinir tenglar