Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Heimilistķminn

og  
S M Þ M F F L
. . . . 1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |

Ašalrit:

Tķminn


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Heimilistķminn

						Fyrri grein
FRAMFARIR í SIGLINGUM OG
LANDSÞEKKINGU Á 18. ÖLD
Það sem háði siglingum mest á miðöld-
um var hveallarstaösetningar á sigling-
arleiöum voru óvissar. Þegar skip
lagði upp frá bog í Noregi til dæmis
Björgvin, og ætlaði til Vestíjarða, áttu
siglingarmenn alveg eins von á því, að
þeir lentu á Austfjörðum eöa fyrir norðan
land. Þar að auki voru hafvillur tiðar og
öryggisleysi í siglingum almennt. Á 15.
öld varð mikil breyting á þessu og ný sigl-
ingatækni kom til sögunnar og gerði allar
úthafsiglingar öruggari, og eftir fund
Vesturheims urðu hér stórbreytingar á,
og þróunin varð ör og föst.
Siglingar til fslands urðu langtum
öruggari á 15. öld, og brutu Englendingar
og Þjóðverjar veldi ílorðmanna og Is-
lendinga á bak aftur á norðanverðu
Atlantshafi og um Dumbshaf. Einveldi
þeirra varð tokið á siglingarleiðum þess-
ara hafa, en það haföi staðið frá upphafi
miðalda,og hafði geysilega þýðingu fyrir
sögu og menningu þessara þjófta, og
landahindi mikla og viðtæka þekkingu á
norðurhöfum.
Eftir að svartidauði geisaði í Norður-
heimi um miðbik 14. aldar, dró mjög úr
þörfinrii fyrir fisk, og skreið, sökum fólks-
fækkunar af völdum pestarinnar.
Björgvinjarkaupmenn, voru aðalut-
flytjendur skreiðar til Hansaborganna, og
höfðu yfir pestina keypt talsvert af skreið
frá fslandi, þörfnuðust ekki lengur
islenskrar skreiðar, sökum þes að norski
markaðurinn uppfyllti þarfirnar. Þetta
varð kaupmannaveldi Björgvinjar mjög
hagkvæmt, að þurfa ekki lengur aö leggja
i áhættusamar siglingar til Islands eftir
skreið. En með þessum breyttu viðhorf-
um losnaöi Island mjög úr sambandi við
Noreg. En ekki liðu langar stundir, þar til
Hansakaupmenn þörfnuðust á nýjan leik
skreiðar frá Islandi ogfiskjar af Islands-
miöum.
Evrópa reis úr öskusto svartadauða
endurnærð og sterk, þó það tæki nokkurn
tima, eftir hinn mikla mannfelli pestar-
innar. Það tók talsverðan tlma að koma
viðskiptum, verslun og fiskveiðum á tit-
hafinu i samt horf. Aldrei fyrr i sögu sinni,
varð islenska þjóöin jafnafskekkt og af
vegi ibúa Noröurlanda og á 14. öld. Þetta
hafði geysilega þýöingu fyrir menningu
okkar og sögu. Þysk áhrif er streymdu um
Norðurlönd i' þennan mund. Jafnt I máli
og bókmenntum, náðu ekki til tslands.
Mál okkar og tunga helst hrein og skir,
jafht í töluðu, rituðu og bókfestu máli.
Hingað bárust ensk áhrif og jafnvel
frönsk í skáldskap og menntum. Enskan
var ólik Islenskunni, svo ólik, að áhrifa
ægtti llttá mál okkar. En þvl meiri urðu
áhrifin i bókmenntum og öðrum listum,
jafnvel myndræn endurreisnarstefna
varð I kveðskap, og urðu traust og föst í
landinu. En athugum fleira.
Hansakaupmenn fóru brátt að keppa
við Englendinga um yfirráðin á hafinu,
fyrst I stað á Norðursjó, en slðar um fiski-
veiðará úthafinu, Atlantshafinu. Úthafið I
vidd sinni og auði i fiskveiöum, varð svið
þessara þjóöa í auknum mæli er Hða tók á
14. og 15. öldina.
Englendingar urðu heimagangar I aöal-
verstöövum á Islandi, keyptu þar fisk og
skreið, rökuðu samanauði, og Islendingar
græddu lika á viðskiptum við þá.ogsenni-
tegter, að íslenska þjoðin hafi aldrei verið
jafn auðug og jafn mikil velmegun I land-
inu og á þessum öldum.
Rikismenn A Islandi riðu um héruð með
miklu sveinaliði, tygjaðir glitrandi
erlendum herklæðum og vopnum. Aröur
af nýjum afrakstri lénsfyrirkomulags
miöalda streymdi inn I landið eftir lög-
málum viðskipta erlendrar verslunar og
samningum við erlenda aöila.
En þetta skípulag varð i skjótri svipan
littaðviljaog ætlunum dönsku Aldinborg-
arkonunganna, er komnir voru til valda I
Danmörku. Hollustu umboðsmenn þeirra
á Islandi, vildu sitja einir að krásunum,
bola öörum þjóöum frá ströndum Islands
og koma á skipulagi, er tryggBi þeim föst
og ákveðin tök á verslun og viðskiptum
landsins. Einokunin varð ávöxtur þessar-
ar stefnu.
MeB einokunínní hófst eitt mesta kyrr-
stöðu og hörmungartlmabil í islenskri
sögu. Stór afturför varB i viðskiptum og
verskin landsmanna. Engar framfarir I
siglingum, sömu gömlu skipin komu til
landsins ár eftir ár, engin nýjung I ls-
landssiglingum öld eftir öld. Breyting á
þessusviði varð ekki fyrr en tók aö roða
fyrir nýjum degi I viðskipta- og verslun-
armálum þjóöarinnar, að fariö var aö
undirbúa nutimasiglingar til Islands.
8
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40