Eintak

						Er þörf fyrir nýtt tímarit?

Milli þess sem fólk óskaði okkur aðstandendum Eintaks velfarnaðar

komu aðrir til okkar og spurðu þessarar spurningar. Og fengu fá svör.

Við höfðum ekki leitt hugann að því hvort sérstök þörf væri fyrir blaðið

sem við ætluðum að gefa út.

Fyrir okkur var það álíka fjarlægt og að spyrja rithöfund með bók í

smíðum hvort nokkur þörf væri fyrir þá bók? Hvort ekki væri til nóg af

bókum?  Hvort væri á það bætandi?

Eða mann sem gengur í félag til að

stunda fótbolta hvort ekki væri nóg

af knattspyrnumönnum í heimin-                                          "      •

um? Eða mann sem kæmi til vinnu

niður á höfn hvort hann héldi að

farmurinn kæmist ekki á land þótt

hans nyti ekki við?

Við sáum ekki hvers vegna fólki

var umhugað um að við gerðum ekki

einhvern óþarfa.

í sjálfu sér eru tímarit óþörf. Ekki

bara það tímarit sem við erum farin

að gefa út, heldur öll tímarit. Mann-

kynið lifði lengi áður en það fékk

tímarit og engar heimildir eru um að

það hafi saknað þeirra. Og enginn

hefur dáið vegna þess að hann

vantaði tímaritið sitt.

En þannig er það um margt. Og

jafnvel sumt af því sem fólk á erfitt

með að neita sér um. Eins og smjör,

ævisögur, útivist og jafnvel kynlíf.

Þegar öllu er á botninn hvolft er

engin þörf á að íslendingar stundi

kynlíf næstu árin. Islendingar eru

nógu margir - og ef miðað er við

atvinnuástandið eru þeir of margir.

En þótt tímarit séu álíka óþarfi og

kynlíf viljum við sem stöndum að

Eintaki ekki vera án þeirra. Og þar

sem við höfum unnið við að gefa þau út viljum við ekki bara lesa þau,

heldur líka búa þau til.

Ekki vegna þess að við höfum einhvern boðskap að flytja. Eintak er

ekki tímarit fyrir félagshyggjufólk eða frjálshyggjumenn frekar en aðra,

og því er ekki ætlað að styðja neinn né vera vont við annan. Það á ekki

að efla neinn í trúnni og ekki frelsa neinn heldur.

Ef okkur tekst það sem að er stefnt mun tímaritið höfða til þess al-

menna í flestum mönnum. í því verður ekki frímerkjadálkur fyrir frí-

merkjasafnarann, íþróttir handa sportfíklum né umfjöllun um viðskipti

handa þeim sem ekkert annað nenna að lesa. Það er nefnilega trú okkar

á Eintaki að allt fólk sé nokkuð líkt. Það getur haft séráhuga á hinu og

þessu, en allir eiga sameiginlegan áhuga á fólki. Ekki vegna hnýsni eða

afskiptasemi, heldur einfaldlega vegna þess að við skiljum heiminn og

okkur sjálf í gegnum annað fólk.

Við getum viðhaldið dómhörku og miskunnarleysi gagnvart þeim

sem hafa brotið reglur samfélagsins þar til við kynnumst sögu þeirra.

Hún breytir ef til vill ekki skoðunum okkar á refsingum sem beitt er við

þessum brotum, en á eftir mun okkur ekki veitast eins auðvelt að for-

dæma þá sem fremja þau. Við getum álitið margt af því sem annað fólk

hefur fyrir stafni næsta fánýtt þar til það skýrir út fyrir okkur hvað

drífur það áfram. Og við getum myndað okkur skoðanir á ákveðnum

einstaklingum og haldið fast í þær, allt þar til við kynnumst lífi þeirra og

viðhorfum. Þannig eru tímarit - eða ættu að minnsta kosti að vera.

Tímarit eru eins og aðrir fjölmiðlar eins konar samkomustaður þar sem

lesandinn hittir þá sem fjallað er um.

Áður en nútíminn hitti Islendinga í hausinn lifðu þeir nokkuð sáttir

hver í sinni sveit. Þeir þekktu nábúa sína eins vel og sína nánustu, en

höfðu næsta lítið af fólki í öðrum landshornum af segja. Þeir fengu

fréttir úr fjarlægari hlutum sveitarinnar í kirkjuferðum eða með þurfa-

lingum og þá oft stórlega ýktar.

Núorðið búa flestir íslendingar í

þéttbýli, en hafa hins vegar næsta lítið

af nábúum sínum að segja. í

fjölmiðlum heyra þeir þeim mun

•                                                      meira af fólki úr fjarlægum byggðum.

Fregnirnar af nágrönnunum eru

k                                                stopulli - og líklega oftast ýktari.

/                                              Þannig hefur heimurinn breyst og

allir eru orðnir leiðir á að velta því

fyrir sér hvort það sé til góðs eða ills.

Við lifum í heimi þar sem við metum

okkur sjálf ekki aðeins með hliðsjón

af þeim sem við berum virðingu fyrir

í nánasta umhverfi okkar, heldur

veltum við fyrir okkur örlögum og

sögu, viðhorfum og tilfinningum

fólks sem við rekumst kannski aldrei

á. Og til þess getum við notað fjöl-

miðla - eins og tímarit.

En fjölmiðlar eru auðvitað eins

misjafnir og fólkið. Ef við skoðum

hvers kyns líf þeir endurspegla, þá

mætti ætla af lestri sumra blaða að

maðurinn væri eins konar korktappi

sem flýtur með straumum sem virð-

ast tæpast eiga upptök sín í mann-

heimum. Þetta er sérlega algengt í ís-

lenskum fjölmiðlum. I skjóli fámenn-

is hefur skapast hefð í íslenskri blaða-

mennsku fyrir eins konar óper-

sónulegri heimssýn. I slíkum frásögn-

um eru menn aldrei gerendur, heldur aðeins þolendur. Ástandið er

slæmt og útlitið dökkt, en þannig virðist það hafa orðið af sjálfu sér.

Annars staðar er gengið út frá þeirri sígildu lífssýn að heimurinn fari

versnandi; óþjóðalýður vaði uppi sem aldrei fyrr á öllum vígstöðvum og

enginn ráði við neitt - síst af öllu þeir sem vinna við það. Og svo eru

þeir sem vilja endurspegla lagfærða mynd af veröldinni. Samfélagið er

einhvern veginn ekki alveg samboðið þeim.

Ef einhver kærir sig um að leita að sjónarhorni okkar á samfélagið

vonum við að sá komist að því að við teljum heiminn fullgóðan og

fólkið sem í honum býr ágætlega boðlegt. Kannski er það fyrst og fremst

vegna leti, en við erum fyrir löngu búin að gefast upp á því að líta niður

á lífið. Það er svo miklu auðveldara að þykja gaman að því en leiðast

það.

Og úr því fjölmiðlum er ætlað að endurspegla lífið og tilveruna

ætlum við að reyna að birta sem flestar myndir hennar. Það getur verið

óskaplega leiðinlegt að vinna bara með það sem er gott og gilt. Það er

lítið gaman að lífinu ef helmingur þess er annað hvort hættulegur eða

óæskilegur, bjánalegur eða púkó.

Við munum því fjalla um flest sem okkur dettur í hug. Og vonumst

að sjálfsögðu til að einhver hafi gaman af. Þótt til þessa blaðs sé fyrst og

fremst stofnað svo við sjálf getum haft það skemmtilegt.

Gunnar Smári Egilsson

10

EINTAK       NÓVEMBER