Eintak

						PÁLMI JÓNSSON

Hann breyttí Hagkaup úr lltilll póstverslun

I eitt af stærstu fyrírtækjum landsins

og varð hetja I augum almennings

- öfugt við marga íslenska efnamenn.

ur reglulega komið hingað til lands skoskur ráð-

gjafi, lan McDougal að nafni, sem sá um að út-

færa breytingarnar. Þessum breytingum öllum

líkir Sigurður Gísli við eins konar einkavæðingu

fyrirtækisins, eins og fram kemur í viðtali við

hann hér í blaðinu.

Nú hillir í að endurskipulagningunni ljúki og

um leið hefur það gerst að skipt hefur verið um

forystusveit í fyrirtækinu. Frændinn Jón Ás-

bergsson, náinn samstarfsmaður Pálma til

margra ára, hefur tekið við starfi forstjóra Ot-

flutningsráðs. Ákveðið var að ráða Óskar Magn-

ússon, lögfræðing og fyrrum stjórnarformann

OIís, sem forstjóra frá og með 1. nóvember.

Mun Þorsteinn Pálsson hafa átt erfitt með

að kyngja þeirri ákvörðun og hefur nú hafið störf

á öðrum vettvangi, sem forstjóri Örtölvutækni-

Tæknival hf. Sigurður Gísli verður eftir sem áður

starfandi stjórnarformaður, en ætlar Óskari það

hlutverk að vera andlit fyrirtækisins.

UMSVIFIN FIMMFÖLDUÐUSTÁ12ÁRUM

Aukningin á umsvifum Hagkaups í gegnum

tíðina er í raun með ólikindum. Þegar verslanir

hafa sprottið upp á síðustu árum með látum og

umsvifasprengingum hefur það yfirleitt endað

með ósköpum, eins og hjá Kjötmiðstöðinni, Víði,

Grundakjöri, Miklagarði og fleirum. En Hagkaup

hefur á rúmum þremur áratugum stöðugt verið

að auka og bæta umsvif sín; í stórum skrefum en

ekki íslandsmetum í langstökki.

Á sjöunda og áttunda áratugunum var aukn-

ingin tiltölulega hógvær. 1979 var fyrirtækið kom-

ið með að meðaltali 200 starfsmenn og velta árs-

ins var að núvirði um 2,5 milljarðar króna.

Stærstu stökkin í veltuaukningu komu á tímabil-

inu 1985 til 1988, þegar IKEA-verslunin varð sjálf-

stæð og Kringlan var í uppbyggingu og komst í

notkun. 1992 var svo komið að Hagkaup/Ikea,

með að meðaltali 733 starfsmenn, velti að núvirði

12,5 milljörðum króna. Til samans var Hag-

kaup/Ikea orðið að sjöunda veltumesta fyrirtæki

landsins og aðallega stór ríkisapparöt og útflutn-

ingssambönd þar fyrir ofan. Það var engin tilvilj-

un að menn veltu því fyrir sér hvort Hagkaups-

veldið yrði arftaki Sambandsins á toppi listans yf-

ir stærstu fyrirtæki landsins.

Ekki er hér ætlunin að rekja hér sögu Hag-

kaups í smáatriðum. Eftir að hafa reynt fyrir sér á

ýmsum sviðum, til dæmis í ísgerð, stofnaði Pálmi

Hagkaup árið 1959 ásamt Reyni Þorgrímssyni.

Fyrsta verslunin var við Miklatorg, í gömlu gripa-

húsi í eigu Geirs Gunnlaugssonar bónda.

Vöruverðið var frá upphafi lágt miðað við aðra

og sala mikil. 1964 hófst rekstur á saumastofu í

Bolholti, þar sem einnig var birgðageymsla og

póstverslun. Þarna voru hinir kunnu Hagkaups-

sloppar saumaðir.

Sama ár opnaði Pálmi aðra verslun, í Lækjar-

götu 4, og 1966 var hann orðinn skatthæsti ein-

staklingurinn í Reykjavík, var þá gert að greiða

rúmar 8 milljónir að núvirði.

I tengslum við appelsínustríðið svokallaða,

sem sagt er frá annars staðar í umfjölluninni,

ákvað Pálmi að stofna sérstaka matvörudeild hjá

sér haustið 1967. Þrátt fyrir góða sölu voru næstu

þrjú árin fyrirtækinu erfið. Það var kreppa í þjóð-

félaginu vegna aflabrests, tvennar stórar gengis-

fellingar gengu yfir og miklar hækkanir á inn-

fluttri vöru. A þessu tímabili dró Reynir Þor-

grímsson sig út úr samstarfinu.

BYGGING KRINGLUNNAR

NÆSTUM BANABITINN

En öll erfiðleikatímabil taka enda og um

haustið 1970 urðu þau merkilegu tímamót í sögu

Hagkaups að verslunin flutti í Skeifuna 15, leigu-

húsnæði í eigu Sveins Valfells. Þetta varð fyrsti

eiginlegi stórmarkaður landsins. Fyrst var eink-

um seld vefnaðarvara, en 1972 bættust við mjólk

og kjöt. 1974 jók Pálmi enn við sig húsnæði með

því að taka hálfa jarðhæðina í Kjörgarði á leigu og

bæta við sig miklu rými í Skeifunni.

Hinn öri vöxtur hafði í för með sér vaxtaverki

og árið 1976 fékk Pálmi til samstarfs við sig Bret-

ann Stanley Carter, sem áður hafði unnið hjá

verslunarkeðjunni C&A. Hann hrinti í fram-

kvæmd allsherjar uppstokkun á öllum sviðum

fyrirtækisins og í raun gerbreytti hann verslun-

inni til nútíma vinnubragða. Segir það sína sögu

að fyrir þennan tíma voru vörur nánast í óskipu-

ANNALL HAGKAUPS

1923

Fæddur Pálmi Jónsson að Hofi á Höfðaströnd, 3.

júní.

1942

Pálmi lýkur stúdGntsprófi frá MR.

1951

Lagapróf Pálma frá HÍ.

1954

Siguröur Gisli fæddur 13. ágúst.

1956

Opnar fyrsta skyndibitastaðinn, ísborg í Austur-

strætí.

1959

Jón Pálmason fæddur 3. ágúst.

Pálmi kvænist Jónínu Sigríði Gísladóttur.

Póstverslun opnuð við Eskihlíð um haustið.

1961

Ingibjörg Stefanía Pélmadóttir fædd 12. apríl.

1964

Saumastofa opnuð í Bolholti, síðar Höfða-

bakka.Starfsemi hætt 1988-89.

Verslun númer tvö opnuð að Lækjargötu 4.

NÓVEMBER      EINTAK

37