Eintak

						Egill Helgason skrifar um Guðjón Þorðarson, knattspymuþjalfarann sem í sumar

stýrði glæsilegasta féiagsliðí í fótboltasögu íslands, en söðlaðí svo um og tók að sér

erfíðasta verkefni í íslenskn knattspyrnu - að reyna að gera KR að íslandsmeisturum,

Af hveriu? Af því þetta er metnaðarfullur maður sem þolír ekkí kyrrstöðu.

Það rifjast upp fyrir mér augnablik stundar-

korni fyrir leik KR og í A vestur á KR-velli í sum-

ar. Skagamenn standa þétt í hóp úti á vellinum,

leikmennirnir sparka bolta sín á milli. Það er

kátína yfir liðinu, piltarnir virðast öldungis

afslappaðir fyrir átökin; þeir eru að hita upp, en

það er líka eins og þeir séu að leika sér. Maður

skynjar einhvern andblæ samkenndar og vin-

áttu. Inni í hópnum stendur þjálfarinn, Guðjón

Þórðarson, glaðbeittur og brosandi; hann virð-

ist allt í senn félagi þeirra, leiðbeinandi og

meistari. Hinu megin á vellinum gaufast KR-

ingar með bolta hver í sínu horni, það er varla

að maður sjái þá tala saman, hvað þá brosa.

Tékkneski þjálfarinn er eitthvað að rjátla sér í

kringum varamannabekkinn. í þessari andrá

vissi ég að KR-ingar myndu tapa leiknum, þeir

áttu enga von.

Leikurinn byrjar. Framan af er hann í járnum.

Svo, í byrjun síðari hálfleiks, skora Skagamenn

þrjú mörk á tveimur mínútum, hvert öðru snjall-

ara. Eftir þetta áfall var allur vindur úr KR-liðinu,

þetta voru í raun endalok keppnistímabilsins

vestur í bæ. Auðvitað töpuðu þeir. Og þeir héldu

áfram að tapa, líka fyrir miðlungsliðum og botn-

liðum; leikmennirnir gerðu ekki mikið meira en

að mæta á réttum tíma í kappleiki, annars leystist

allt upp í vonleysi og deyfð. Skagamenn héldu

hins vegar áfram á sigurbrautinni og náðu glæsi-

legasta árangri í sögu íslensks félagsliðs; unnu Ís-

landsmeistaratitil og settu í leiðinni markamet í

fyrstu deild, urðu bikarmeistarar, komust í aðra

umferð í Evrópukeppni meistaraliða og unnu þar

sigur á Feyenoord, einhverju frægasta og besta

félagsliði í Evrópu.

Eftir þetta sumar er Guðjón Þórðarsson orð-

inn þjóðsagnapersóna. Vænlegur kandídat í að

hljóta sæmdarheitið maður ársins. Á þessum

dauflegu krepputímum hefur hann eiginleika

sem manni finnst núorðið vera farið að sneiðast

um í fari íslendinga; að því er virðist óbilandi

sjálfstraust og metnað. Þetta er maður sem lætur

sér ekki allt fyrir brjósti brenna. Og sjálfstraustið

smitar út frá sér. Hjá Skagamönnum bilaði það

aldrei í allt sumar, nema kannski þegar þeir voru

komnir á risavaxið leiksvið á knattspyrnuvelli

Feyenoord úti í Hollandi, þar var við ofurefli að

etja; annars sá maður ekki að þessir piltar efuðust

nokkurn tíma um það sem þeir voru að gera. Og

bæjarfélagið, knattspyrnubæinn Akranes, fylgdi í

humátt á eftir. Það er sagt, bæði í gamni og

alvöru, að Guðjón hafi sjálfstraust sem dugi heilu

byggðarlagi; hann hafi slíka ofgnótt af því að í

sumar hafi hann fært Akurnesingum sjálfstraust-

ið sem þeir voru að tapa á erfiðu samdráttarskeiði

í sögu bæjarins. Menn hafa á orði að bjartsýni og

sjálfsöryggi bæjarbúa hafi vaxið með hverjum

sigri lA - og atvinnuástandið batnað í leiðinni.

En nú hefur Guðjón söðlað yfir og er genginn

í KR. Akurnesingar sitja eftir með sárt ennið og

telja sig hafa verið illa sviknir, að minnsta kosti

þeir sem telja fótbolta upphaf og endi tilverunn-

ar. KR-ingar spyrja sig hins vegar hvort hér sé

loks kominn maður sem geti dugað þeim og skil-

að langþráðum bikar, eða hvort þetta sé enn ein

patentlausnin sem reynist svo tóm della og verð-

ur mótherjum efniviður í nýjar gamansögur um

vandræðaganginn í Vesturbænum. Hvernig sem

litið er á málið er Guðjón undir miklu álagi.

Guðjón Þórðarson er svosem enginn nýgræð-

ingur í fótboltanum og ekki óvanur því að

vinna glæsta sigra. Hann var árum saman leik-

maður með meistaraflokki Skagaliðsins og marg-

oft íslandsmeistari. Hann spilaði alla tíð í vörn og

þótti með fádæmum harður af sér og mikill bar-

áttumaður, en kannski ekkert sérstaklega leikinn

eða fimur með knöttinn. Hann var harður nagli,

eins og það heitir á fótboltamáli. Sjálfur segist

Guðjón hafa alist upp á tíma þegar þjálfun var

ekki mikið alvörumál, þótt vitaskuld hafi menn

getað sótt í hina ríkulegu knattspyrnuhefð á

Akranesi.

„Ég varð mér aldrei úti um þennan grunn sem

strákarnir fá núna. Bæði árin sem ég var í þriðja

flokki var ég á sjó, þótt ég hafi reyndar komið í

land annað slagið og spilað fótbolta. Nú er þriðji

flokkur einn mikilvægasti vettvangurinn fyrir

knattspyrnumenn ef þeir ætla sér að ná langt. Ég

þurfti semsagt að hafa mikið fyrir hlutunum,

Það er sagt, bæði í gamni

og alvöru, að Guðjón hafi

sjálfstraust sem dugi heilu

byggðarlagi; hann hafi

slíka ofgnótt af því að í

sumar hafi hann fært

Akurnesingum

sjálfstraustið sem þeir

voru að tapa.

þetta var alltaf erfitt, og ég er viss um að þetta

mótlæti var að ýmsu leyti hollt. Ég gerði mér full-

komlega grein fyrir takmörkunum mínum sem

leikmaður og vissi hvað ég hafði ekki og gat ekki.

Ég held að þetta hafi að ýmsu leyti orðið mér til

skilningsauka og þannig komið mér að góðum

notum í þjálfarastarfinu."

Þeir sem hafa minnstu snoðrænu um knatt-

spyrnu ættu að vera farnir að kannast við svipinn

á Guðjóni þegar hann fylgist með leikmönnum

sínum í keppni; einbeitingin er algjör, hann kipr-

ar saman augun sem eru dökk og sterk, stundum

virðist hann úr hófi áhyggjufullur, stundum

kankvís, - kannski af því honum finnst þetta svo

skemmtileg íþrótt, - en svo er skorað mark og þá

kemur fram sigurvímusvipur sem er orðinn

kunnuglegur af myndum; augun leiftra og kiprast

ennþá meira saman, brosið eins og brýst fram á

andlitið. Þeir sem muna dálítið aftur í tímann

þekkja þessi svipbrigði frá því Guðjón var sjálfur

leikmaður. Kannski heitir það ekki síður að vera

glaðbeittur en einbeittur. Samt er líka eitthvað

hörkulegt í fasi hans; maður myndi ekki vilja

abbast upp á þennan mann.

Því kemur það varla á óvart að heyra að metn-

aður sé einn ríkasti eiginleikinn í fari hans. Gam-

all Skagamaður sagði í samtali við mig að hann

væri baráttuhundur og svo metnaðargjarn að

ýmsum fyndist það jafnvel taka út yfir allan

þjófabálk. Sjálfur er Guðjón heldur ekkert að

draga dul á að hann álíti metnað góðan og já-

kvæðan eðliskost:

„Ég er ekki í þessu öðruvísi en til að ná

árangri. Þegar öllu er á botninn hvolft skiptir sig-

urinn mestu máli. Mér finnst fráleitt að vera í

starfi til þess eins að sitja einhvers staðar; maður

fer til að ná árangri eða þá að minnsta kosti til að

gera sitt besta. Það er ekkert gaman að hugsa

alltaf „you win some, you loose some", eins og

sagt er - ég er ekki sú týpa."

Sigur. Hann skiptir mestu máli. Auðvitað.

Hvað annað? Og Guðjón ætti svosem að

kannast við þá tilfinningu. En eitt er að gera stór-

lið sem inniheldur meginspámenn eins og

Sigurð Jónsson, Ólaf Þórðarson og Harald

Ingólfsson að meisturum; annað að taka að sér

miðlungslið eins og KA og færa Islandsmeistara-

titil í fyrsta sinn norður á Akureyri. Fyrir þá sem

fylgjast með fótbolta er það nánast kraftaverk.

Akureyrarliðið reyndist heldur ekki burðugra en

svo að fáum árum eftir að Guðjón fór þaðan féll

það ofan í aðra deild. Það var þarna fyrir norðan

að menn sáu að kominn var fram knattspyrnu-

þjálfari sem þyrfti að reikna með.

„Við vorum kannski ekki flinkustu og bestu

knattspyrnumenn landsins," segir Guðjón. „En

við vorum mjög samstiga og góð samheldni milli

mín, stjórnarinnar og liðsins. Það tókst að ná upp

sjálfstrausti, að fá leikmennina til að trúa á sjálfa

sig, sem skiptir auðvitað höfuðmáli. En samt

höfðu menn efasemdir um að þetta væri hægt;

þegar ég kom fyrst til Akureyrar hafði enginn trú

á að við gætum náð Evrópusæti. Sumarið eftir

vorum við svo hársbreidd frá því. Evrópusætið

var svo markmiðið næsta sumar, en þá duttum

við óvænt í það að vinna mótið. Það hafðist með

mjög skipulögðum leik. Við spiluðum sterka

vörn, sóttum svo hratt fram og tókst að klára

sóknirnar, en auðvitað tókum við ekki völdin í

leikjum eins og ÍA-liðið. Þetta var gerólíkt dæmi.

Við vorum að vinna tiltölulega jafna leiki í jafnri

deild þar sem öll liðin sigruðu og töpuðu á víxl.

Ef ég man rétt gerðum við 29 mörk og fengum á

okkur 16 og unnum mótið með 34 stigum. Það

þykir ekki mikið."

Þetta var 1989. Þremur árum síðar er Guðjón

kominn aftur heim á Skaga og verður Islands-

meistari, nú með lið sem hafði komíð upp úr

annarri deild sumarið áður. Það hafði heldur ekki

gerst áður í íslenskri fótboltasögu. Var hægt að

stefna hærra? Jú, á nýjan Islandsmeistaratitil, bik-

armeistaratitil, Evrópukeppni, að leyfa sér helst

ekki þann munað að tapa leik, skemmtilegri fót-

bolta, fleiri mörk. Allt þetta gekk eftir. Marka-

metið í fyrstu deild var slegið þannig að það verð-

ur varla leikið eftir í bráð. En umfram allt var

þetta glatt og skemmtílegt, bæði fyrir strákana í

liðinu og áhorfendur sem gátu ekki annað en

hrifist með. Líka þeir sem finnst út í hött að halda

með Skaganum.

jr

IA-liðið 1993 var auðsjáanlega betra en liðið

1992. Það breytti engu þótt skrautfjaðrirnar

hefðu verið reyttar úr framlínunni, tvíburarnir

Arnar og Bjarki Gunnlaugssynir. Guðjón fann

bara nýja menn sem reyndust ennþá betur, son

sinn Pórð og Serbann Mikhailo Bibercic. Allt

einhvern veginn smellpassaði, alveg frá fyrsta

leik, og eftir það var aldrei spurning hvernig mót-

ið færi. Af áhorfendapöllunum séð var eins og

liðið væri gætt einhverjum töframætti; þetta var

EINTAK      NÓVEM

E    R