Eintak

						Einar Ingvi Magnússon

Dæmdur iyrir að

víðurkenna erfiðleika í eínka

/

„Ég og fyrrverandi kona mín vorum svipt

forsjá barna okkar 9. mars 1990 af barnavernd-

arnefnd Reykjavíkur. Félagsráðgjafi, Ingibjörg

Flygenring hjá Félagsmálastofnun Reykjavikur,

ráðlagði mér að fara ekki með málið í blöðin, en

ég reyndi að standa á rétti mínum og skrifaði

um það lesendabréf í DV og fékk mikil við-

brögð. Sá sem sér um lesendabréfin kom mér í

fyrstu í samband við fólk sem hringdi á DV

vegna svipaðara mála, en þar kom að síminn

varð rauðglóandi og fleiri lesendabréf ekki birt

frá mér. Eftir sársaukafulla baráttu fyrir börn-

unum gafst ég upp, enda sama hvað ég reyndi,

allar bjargir virtust bannaðar.

Okkur hjónunum sinnaðist eitt sinn svo mik-

ið að ég gekk berserksgang á heimili okkar. Ná-

grannarnir kölluðu á lögreglu. Skýrsla lögregl-

unnar um þennan örlagaríka atburð var síðar

notuð gegn okkur. Félagsráðgjafí hjá Félagsmála-

stofhun setti konu minni þau skilyrði að skilja við

mig eða missa börnin. Við vorum búin að vera að

basla með börnin og vorum atvinnulaus á þess-

um tíma. Við höfðum leitað aðstoðar hjá Félags-

málastofhun, en það var smánarlega lítið sem við

fengum og erfitt að ná endum saman. Við bjugg-

um í fyrstu í lélegu húsnæði og fengum ekki að-

stoð frá Félagsmálastofnun fyrr en við vorum

bókstaflega á götunni. Við fengum ekki dag-

heimilispláss, því við vorum hjón og höfðum

ekki forgang. Við vorum því bundin yfir börnun-

um heima allan sólarhringinn og hugsuðum eins

vel um þau og við gátum. Þau voru þriggja ára og

eins árs þegar við misstum þau og eru því sex ára

og fjögurra ára í dag. Börnin eru það dýrmætasta

sem við eigum og okkur var mikið í mun að

halda þeim hjá okkur.

Eftir að börnunum var komið í fóstur fékk ég

aðeins umgengni við þau tvisvar á ári í örfáar

klukkustundir undir eftirliti. Ég hætti að þiggja

slíka smán eftir tvö ár, enda er það engin um-

gengni að fá ekki að vera einn með börnunum

sínum og hafa þau í að minnsta kosti heilan dag

eða yfir helgi. Núna hef ég ekki séð þau í rúmt ár.

Mér fannst mjög erfitt að sjá þau svona stutt og

vera neyddur til að vera þátttakandi í að klippa á

öll tilfinningatengsl eða beinlínis notaður til þess.

Maður var vanur að taka börnin sín í fangið og

sýna þeim hlýju og föðurást, en að sjá þau undir

eftirliti tvisvar á ári er hvorki mér né þeim til

góðs. Strákurinn þekkti mig varla orðið og þetta

var mjög erfitt fyrir okkur öll. Við barnsmóðir

mín höfum ekkert samband núna eftir að við

skildum.

Skömmu eftir að ég gekk berserksgang í júní

1989 kom Ingibjörg félagsráðgjafi á heimili okkar

og við þáðum þá tímabundna vistun á Mánagötu

til að hvílast og vinna í okkar sambúðarvanda.

Guðlaug móðir þeirra var þar frá því snemma á

morgnana og fram á kvóld. Það var þegar þau

voru þarna að henni voru sett þau skilyrði að

annað hvort héldi hún börnunum og skildi við

mig eða missti börnin. Hún valdi að halda börn-

unum. Ég fór til systur minnar á Isafirði, því mér

leið bölvanlega í þessum aðstæðum. Hún setti

mér þau skilyrði að hætta áfengisneyslu og ég

hætti einnig að mestu á lyfjunum, tók bara það

vægasta og leið miklu betur, sótti AA-fundi þar

og náði mér vel. Ég frétti að það gengi ekki vel hjá

Guðlaugu með börnin, þá voru þau ennþá á

Mánagötu. Það var farið að kvarta um að hún

væri ekki hæf móðir. Það var sama hvað hún

reyndi að gera þeim til geðs á Mánagötu, ekkert

var nógu gott - þeir ætluðu að kenna henni að ala

upp börnin. Hún var einnig fordæmd vegna fyrra

hjónabands síns, en hún hafði verið gift í tólf ár

úti á landi og átti fiögur börn í því hjónabandi.

Við skilnað þeirra var manninum dæmt forræði

barnanna, því hún hafði yfirgefið heimilið og

haldið til Reykjavíkur. Guðlaug hafði því í raun

mikla reynslu af uppeldi barna og okkur kom

ekki til hugar að við myndum missa börnin.

Móðir mín bauðst til að ala þau upp á heimili

sínu. Ég skrifaði því bréf í september 1989 til

barnaverndarnefhdar Reykjavíkur og sagði að þar

sem við værum að skih'a mælti ég með því að

börnin yrðu í fóstri hjá móður minni."

LÆKNAR BRJÓTATRÚNAÐ

„Þegar ég kona mín taka saman við mig aftur,

hún var hrædd um að missa börnin og að ég færi

í forræðismál við sig. Ótti hennar var eðlilegur,

því Ingibjörg Flygenring, félagsráðgjafi okkar,

skrifar eftirfarandi í greinargerð til

barnaverndarnefndar í mars 1990: „Guðlaug

sagði að hún væri samþykk tillögunni sem

Sigurður Baldursson lögfræðingur myndi bera

upp, þ.e. að Einar fengi forsjá barnanna og móðir

hans aðstoðaði hann við uppeldi þeirra. Undir-

rituð tjáði Guðlaugu að starfsmenn hefðu enga

trú á því að þau hjónin væru í skilnaðarhugleið-

ingum, því að á Mánagötu kæmi fram að mjög

kært væri með þeim. Guðlaug svaraði því til að

þeim hefði verið ráðlagt að leggja málið svona

upp því þá væru meiri möguleikar á því að annað

hvort þeirra fengi forræði barnanna." Síðar segir:

„í samtalinu sýndi Guðlaug áhuga á að mæta fyr-

ir nefndina. Var henni tjáð að þau ættu rétt á því

ef þau vildu. Henni var sagt að þau hjón fengju

tíu til fimmtán mínútur til þess að gera grein fyrir

sinni afstöðu."

Þremur dögum eftir þessa greinargerð Ingi-

bjargar vorum við svipt forræði barnanna. Þegar

þarna var komið sögu höfðu barnaverndaryfir-

völd fengið upplýsingar um geðheilsu okkar og

skýrslur frá geðlæknum voru notaðar gegn okkur

í þessu máli, þótt ætla mætti að þeir væru bundn-

ir trúnaði gagnvart okkur. Fordómar í okkar garð

voru alls staðar vegna geðræns vanda okkar sem

þó telst ekki til alvarlegra sjúkdómsflokka.

Vanlíðan mín byrjaði eftir að ég lauk

stúdentsprófi 1985 og byrjaði í guðfræði við

Háskóla íslands um haustið. í aprílmánuði það ár

var ég orðinn slæmur á taugum og fékk kvíða-

köst. Ég var mjög hræddur um heilsu mína og

leitaði til læknis og hann gaf mér róandi lyf. Ég

var strax settur á lyf sem ég þoldi ekki. Þetta kom

upp hjá mér aftur í vor og þá leitaði ég á göngu-

deild Landspítalans og hitti á lækni sem bauðst til

að koma mér í samband við góðan sálfræðing.

Hann kenndi mér að taka á þessum kvíðaköstum.

Hann sagði að ég þyrfti engin lyf við þessum

kvíða. Þunglyndislyf sem ég hafði tekið gerðu illt

verra og juku vanlíðan mína. Áður hafði Þórar-

inn Tyrfingsson á Vogi staðfest að lyfin sem ég

tók auka áfengislöngun. Fyrst í viðtölunum við

sálfræðinginn fór ég að ná tökum á þessum kvíða

á lágmarks lyfjagjöf.

Þegar ég var í guðfræðinni og leitaði til lækna

vegna kvíða vildi heimilislæknirinn minn koma

mér inn á geðdeild Borgarspítalans. Geðlæknir

þar byrjaði á að dæla í mig þunglyndislyfjum og

jók róandi lyf. Ég var síðar lagður inn á Borgar-

spítalann og var erfiður sjúklingur, enda leið mér

illa á þessum lyfjum. Læknar virtust ekki skilja að

lyfin fóru illa með mig, en ég var álitinn ósam-

vinnuþýður, því ég vildi ráða lyfjatökunni sjálfur.

Ég var viðloðandi deildina eftir það og á göngu-

deild Borgarspítalans kynntist ég konuninni

minni fyrrverandi. Við urðum ástfangin, en vor-

um bæði veikgeðja og óvinnufær á þessum tíma.

Ég hef þó ávallt unnið mikið í gegnum árin við

ýmis störf. Ég var gæslumaður á Kleppsspítala

um tíma, vann á Sólheimum í Grímsnesi og starf-

aði sem vagnstjóri hjá SVR. Fyrir jólin í fyrra

skrifaði ég bókina Dulrœnn veruleiki sem Skjald-

borg gaf út og nú fyrir jólin er stefnt að því að

bók komi út eftir mig hjá Fjölva. Hún ber nafnið

Allt um kring og fjallar um dulræn málefni."

FÉLAGSMÁLASTOFNUN GRÍPURINN í

„Þegar ég var að koma á Borgarspítalann í

kvíðakóstum var viðkvæðið hjá læknum og

hjúkrunarfólki að ég ætti bara að taka því rólega,

það væri ekkert að. En þegar málið fór til barna-

verndarnefndar var ég allt í einu orðinn ólækn-

andi. Maður spyr því: hvað hef ég gert svo hræði-

Iegt að það skuli þurfa að refsa mér með því að ég

missi sjónar af börnunum mínum næstu sextán

árin og jafnvel fyrir lífstíð. Auðvitað voru einnig

góðir tímar í lífi okkar og yndislegar stundir sem

við áttum með börnunum okkar. Við vorum

mjög góð við þau, þrátt fyrir veikindi og erfið-

leika.

Ég trúði stöðugt að annað okkar fengi forræði

barnanna og hitt eðlilega umgengni við þau ef við

myndum skilja, Iíkt og stöðugt var verið að ráð-

leggja Guðlaugu. En frá upphafi kom ekki annað

til tals bjá ráðgjöfum Félagsmálastofnunar en að

leysa upp fjölskyldu okkar, fá okkur til að skilja

og koma börnunum í fóstur. Þetta tókst að lok-

um. Það var engin tilraun gerð til að aðstoða okk-

ur eða Iáta okkur í friði til að við fengjum tíma til

að vinna sjálf úr okkar málum. Ég fór einhvern

tíma í viðtal við Eirík Jónsson á Aðalstöðina á

þessum tíma og í lok viðtalsins sagðist ég hafa þá

trú að við fengjum börnin aftur. Ég vissi ekki þá

hvernig barnaverndarkerfið er í raun og hefði

aldrei getað ímyndað mér að ég myndi nokkurn

tíma lenda í slíkum hremmingum. Við mættum

gífurlegum fordómum vegna þess að við höfðum

leitað til geðlækna. Ingibjörg Flygenring gekk

strax í að afla sér gagna um okkur. Geðlæknir

taldi okkur vanhæf og batahorfur slæmar. Sleggju-

dómar hans riðu baggamuninn, enda sviptingin

réttJætt með þeim. Barnaverndarnefndarmenn

hafa kannski hvorki þekkingu né þroska til að

efast um orð lækna. Vera má að þeir hefðu

fundið sér aðra átyllu ef þessi væri ekki til staðar,

því okkur var mjög fljótt tilkynnt að við fengjum

börnin aldrei aftur. Stofnunin var í raun bara að

afla gagna til að réttlæta orð sín og halda börn-

unum þar til gengið yrði frá úrskurði. Ég átti

erfitt með að skilja umsögn geðlæknisins, því

hann tók vel á móti mér í viðtölum og var við-

70

EINTAK      NÓVEM

E    R