Eintak

						við aðgerðir kerfisins. Það bætir ekki vandamál

neins að taka af honum börnin. Maður er gjör-

samlega vanmáttugur gegn þessu mikla valdi, því

það eru svo fáir sem þora að standa með manni.

Ég komst að því að það er ekki hægt að fara þessa

lagalegu leið og núna eru börnin mín búin að að-

lagast breyttum aðstæðum og því sífellt erfiðara

að reyna að fá þau aftur."

GLÆPUR OG REFSING

„Okkur var tilkynnt að við fengjum börnin

aldrei aftur eftir að þau voru tekin á Mánagötuna.

Ég trúði þessu ekki og fór að skrifa um málið í

DV. En stofnunin getur borið því við að starfs-

menn geti ekkert fjallað um mál á opinberum

vettvangi, því þeir séu bundnir þagnareiði. Ef

ekki fæst umfjöllum um báðar hliðar máls í fjöl-

miðlum fellur það sjálfkrafa niður. Ég hef grun

um að það sé ekki sama hverjir lendi í Félags-

málastofnun. Ég fór að eigin ósk í ítarlegt per-

sónuleikapróf hjá sálfræðingi á Landspítalanum.

I niðurstöðum hans kom fram að ég væri hæfur

sem uppalandi, en ekkert mark var tekið á niður-

stöðum hans.

Áður en börnin fóru í fóstur hringdi konan

mín fyrrverandi í fósturmóðurina tilvonandi í

Hafnarfirði og spurði hvort þau ætluðu virkilega

að taka börnin að sér gegn vilja okkar, því aðrir

hefðu neitað áður. Hún fékk þau svör að þau

hjónin væru að gera þjóðfélaginu mikið gagn.

Guðlaug tók þessu mjög illa og vildi berjast með

öllum ráðum, jafnvel reyna að ræna þeim. Ég

vildi fara aðrar leiðir til að vekja athygli á þessu

máli og leitaði til allra fjölmiðla, dagblaða og

tímarita og skrifaði bréf til ráðamanna, en án

árangurs. Það var ekki fyrr en fyrir um það bil ári

að blaðamaður á Pressunni vildi fá viðtal við mig

löngu eftir að málið var dottið niður.

Ég hef farið í þrjár eða fjórar heimsóknir í

Hafharfjörð samkvæmt umgengnisrétti tvisvar á

ári. Ég fékk aldrei að vera einn með fósturforeldr-

unum, starfsmaður frá Félagsmálastofnun þurfti

að vera viðstaddur til að skrásetja. Fyrst þegar ég

kom í heimsókn tók ég börnin í fangið og

faðmaði þau að mér. Það var gagnkvæmt innilegt

samband í fyrstu skiptin. Svo leið hálft ár og þá

voru þau fjarlægari og fjarlægðust sífellt eftir það,

enda er það greinilega tilgangurinn með svo

smánarlegri umgengni að þau hafni manni að

lokum. Strákurinn þekkir mig ekki lengur sem

pabba og talaði að lokum bara um „manninn" og

stelpan er farin að gleyma mér. Hún kallaði mig

orðið feimnislega „pabba". Það eru engar myndir

til af okkur með þeim, en þó var því lofað. Ég

ákvað að taka ekki lengur þátt í þessum leikara-

skap. Maður átti að koma þarna glaður og

ánægður í heimsókn, en var í raun kalinn á hjarta

af stingandi sársauka yfir að fá ekki að vera með

sín eigin börn og gefa þeim föðurást og hlýju.

Félagsmálalögreglan var alltaf viðstödd. Hvaða

glæp framdi ég gagnvart börnunum mínum til að

þurfa að missa þau fyrir lífstíð? Ég fékk sextán ára

ranglátan dóm. Fyrir hvað? Að vera maður sem

viðurkenndi vanlíðan sína og tímabundna erfið-

leika í einkalífi? Maður sem drepur annan mann

og fer í fangelsi afplánar sinn dóm eftir sjö ár. Ég

fekk í raun sextán ára dóm um vanhæfni sem

faðir, en aðeins þrjú ár til að reynast faðir. Ef ég

velti mér upp úr þessu endalaust væri ég annað

hvort dauður eða inni á stofnun. Ég er mjög

trúaður og stunda ennþá nám í guðfræðinni. Allt

sem við göngum í gegnum þroskar okkur, en það

er spurning hvernig okkur nýtist sá lærdómur

sem við fáum. Það er nauðsynlegt að nota þessa

reynslu til uppbyggingar. Ég mun halda sam-

bandi við börnin mín, svo þau viti síðar að mér

þykir vænt um þau og þau viti einnig að þau séu

ávallt velkomin til mín."

Guðrún Guðlaugsdóttir

Reyni að öðlast trú á hið

góða og hætta að óttast

„Ég er yngst af fimm systkinum, þremur

systrum og tveimur bræðrum. Ég ólst upp í

Laugaráshverfinu og gekk í Langholtsskóla.

Faðir minn er látinn fyrir nokkrum árum, en

móðir mín býr í Reykjavík. Eldri systur mínar

eru komnar yfir fertugt, en ég er þrjátíu og fjög-

urra ára. Ég átti við smáerfiðleika að etja á ung-

lingsárunum og fékk aðstoð til að takast á við

þá. Þegar ég var tuttugu og eins árs eignaðist ég

son og bjó með hann hjá foreldrum mínum þar

til ég kynntist Helga Gunnarssyni, sambýlis-

manni mínum. Við byrjuðum að búa þegar

sonur minn var tveggja ára og Helgi gekk syni

honum í föðurstað.

Við Helgi vorum hamingjusöm en áttum

okkar byrjunarörðugleika í sambúð á fyrstu bú-

skaparárunum og sinnaðist stundum. Smám

saman urðum við samstilltari og samhentari, sér-

staklega eftir að við misstum sjónar á dóttur okk-

ar Sigríði Ósk fyrir rúmum tveimur árum. Við

eigum saman tvær dætur, Helgu Rós sem er sex

ára og Sigríði Ósk sem er fjögurra ára. Ég veiktist

í kringum fæðingu þeirra beggja og þurfti að

leggjast á spítala, en naut stuðnings systra minna

beggja, móður minnar og tengdamóður og síðast

en ekki síst Helga. Hann hefur sýnt veikindum

mínum mikinn skilning og stutt mig í einu og

öllu. Eldri systir mín bauðst til að hafa son minn

hjá sér þegar ég veiktist eftir fæðingu eldri dóttur

minnar. Ég dvaldi á geðdeild Borgarspítalans og

var hjá henni um tíma eftir að ég kom þaðan.

Sonur minn hefur nú dvalist hjá henni í fjögur ár,

en ég hef samband við hann eins oft og ég vil og

hann kemur hingað þegar hann vill. Ég hef fyrir

reglu að hringja til hans að minnsta kosti tvisvar í

viku. Systir mín og fjölskylda hennar eru honum

mjög góð. Ég er fyllilega sátt við dvöl hans hjá

þeim og þakklát, enda held ég forræði yfir honum

og dvölin er án milligöngu Félagsmálastofnunar

Reykjavíkur og byggist bara á munnlegu sam-

komulagi milli okkar systranna. Henni dytti

aldrei í hug að gera mér svo illt að reyna að fá

forræði yfir honum.

Barátta okkar Helga er við hina systur mína og

mann hennar, því við Helgi neyddumst til að

skrifa undir fóstursamning 17. maí 1991 um að

dóttir okkar dveldi hjá þeim. Við sjáum mikið

eftir að hafa látið undan þeim gífurlega þrýstingi

sem við vorum beitt til þess að undirrita slíkt

plagg. Okkur voru settir úrslitakostir frá félags-

ráðgjafa Félagsmálastofnunar um að undirrita

þennan samning, annars yrði dóttir okkar send í

fóstur til ókunnugra eða á barnageðdeild að Dal-

braut. Við ákváðum að undirrita frekar en að sjá

af henni til vahdalausra."

FORDÓMAR í GARÐ GEÐSJÚKRA

„Fordómar í garð geðrænna sjúkdóma eru svo

gífurlegir í okkar samfélagi að það er með ólík-

indum. Veikindi mín eru geðræn og ég leitaði

sjálfviljug lækninga og dvaldi sem fyrr segir á geð-

deild Borgarspítalans. Það er algengt að konur

eigi við geðrænan vanda að stríða í nokkra mán-

uði eftir fæðingu barna og slíkt henti mig eftir

fæðingu beggja dætra minna. Ef ég hefði fengið

krabbamein eða lent í slysi og fótbrotnað hefði

viðhorfið og meðferð okkar mála vafalaust verið

á annan veg. Ég fékk góða aðhlynningu á Borgar-

spítalanum og í bæði skiptin var yngri dóttir okk-

ar í nokkra mánuði systur minni, en eldri dóttir

okkar hjá Helga. Þegar ég hafði náð bata fékk ég

börnin mín öll aftur hingað heim. Við búum í

eigin húsnæði og Helgi er í fullri vinnu og jafn-

framt að ljúka námi í Iðnskólanum í Reykjavík.

Tengdamóðir mín kom hingað daglega í rúmt

eitt ár og aðstoðaði mig. Hún hefur reynst okkur

ómetanlega vel. Við Helgi höfum aldrei þegið að-

stoð frá Félagsmálastofnun, að því undanskildu

er systir mín fór fram á borgun fyrir að annast

yngri dóttur okkar þegar ég veiktist eftir fæðingu

hennar. Þá sóttum við um fjárhagsaðstoð til

Félagsmálastofhunar til að standa straum af þeim

kostnaði. Ég hef heyrt að það sé um fimmfalt

meðlag sem greitt er til fósturforeldra með sér-

hverju barni og kann það að vera ein ástæða þess

að þau vilja ekki láta dóttur okkar frá sér aftur.

Annars er víst best að fara varlega í að geta sér til

um hvers vegna þau vilja ekki skila dóttur okkar,

því aðstæður hafa breyst og barnið vill búa hjá

okkur. Ég treysti mér fyllilega til að annast þær

báðar á meðan Helgi er í vinnu. Við eigum ekki

við nein áfengisvandamál að stríða og höldum

eldri dóttur okkar. Það er ekkert við uppeldi eða

aðbúnað hennar að athuga. Henni gengur vel í

skóla og er andlega, líkamlega og tilfinningalega í

mjög góðu ásigkomulagi. Við höfum vottorð upp

á það."

AFDRIFARÍKAR GETGÁTUR LÆKNIS

„Það er kaldhæðnislegt að leita lækninga og

lenda í framhaldi af því í klóm Félagsmálastofh-

unnar. Völd hennar eru ótrúleg. Heimili okkar

hefur aldrei verið undir eftirliti frá Félagsmála-

stofnun og við vorum grunlaus um að afskipti

þeirra enduðu með þessum ósköpum. Þau hafa

sannarlega ekki verið til að auka vellíðan mína,

þvert á móti hefur það verið mikið áfall að sjá af

dóttur sinni svo lengi. Ég hugsaði varla um annað

en hana í marga mánuði og hugsa oft á dag um

þessi mál. Eftir á að hyggja finnst mér eins og

systir mín hafi verið búin að leggja drög að því að

fá dóttur okkar alveg til sín rétt eftir fæðingu

hennar. Hún annaðist hana í níu mánuði og börn

hennar sjálfrar eru uppkomin, nema sonur henn-

ar sem er einu ári eldri en dóttir mín. Vera má að

henni hafi fundist betra að hafa þau saman, son

sinn og dóttur mína. Þau hafa þá stuðning hvort

af öðru eins og systkini.

Eldri dóttir mín spurði á tímabili daglega um

litlu systur sína, enda þykir þeim mjög vænt um

hvor aðra. Þegar við nutum umgengni við hana

hittust þær alltaf einu sinni í mánuði. Þegar það

fréttist að við hefðum hug á að reyna endurupp-

töku málsins og fá fóstursamningnum rift tók

félagsráðgjafinn, Erla Þórðardóttir, upp á sitt

eindæmi að taka fyrir umgengni okkar við hana

sem er skýlaust brot á lögum. Við höfum bara

hitt hana af tilviljun í fjölskylduboðum og það

tekur reyndar svo á okkur núorðið að mæta í slík

boð að við höfum forðast þau undanfarið. Þegar

við hittum hana síðast spurði hún Helga hvort

hann væri ekki pabbi sinn og létti mjög við þá

staðfestingu. Allt í sambandi við þetta er gífurlega

sárt og ótrúlegt að alsystir mín skuli vera aðal-

72

EINTAK      NÓVEMBER