Eintak

						Lúsífer

Dramb

eftir Braga Ólafsson

Þegar þjónninn á hótelbarnum frétti að ég

væri frá Islandi spurði hann mig hvort ég

kannaðist við þennan íslenska bókaútgefanda

sem bjó á hótelinu og konu hans, leikkonuna. Ég

kom af fjöllum, sagðist ekki hafa vitað af neinum

samlöndum mínum hér og bað hann lengstra

orða að halda þjóðerni mínu leyndu ef þau

kynnu að slysast inn á barinn. Hann skellihló og

þegar ég spyrði hann hvað vekti kátínu hans sagði

hann mér frá kynnum sínum við þessi íslensku

hjón kvöldið áður. Þau hefðu valið þetta hótel

vegna þess hve vinsælt það var meðal bók-

menntafólks og ekki síður fyrir þá sök að í há-

deginu mátti víst oftar en ekki sjá frægustu og

bestu leikara Englands samankomna á þessum

nafntogaða bar. Barþjónninn ætlaði varla að geta

komið þessu út úr sér fyrir hlátri og ég spurði

hann hálf skömmustulegur hvort eitthvað væri til

í þessu. „Jú, jú," stundi hann upp á milli

hlátursrokanna, „það var þannig fyrir fimm sex

árum. En þetta með bókmenntafólkið stenst

alveg," sagði hann. „Meira að segja ég er rithöf-

undur." „En hvað varð um leikarana,"spurði ég

fullur áhuga vegna þess að ég vissi ekkert um for-

tíð, hvað þá nútíð, þessa hótels. „Þeir voru hraktir

í burtu af fólki eins og vínum þínum íslending-

unum. Þú hlýtur að kannast við þetta fólk," sagði

hann. „Hann er stærsti bókaútgefandi á öllu Is-

landi og hún efnilegasta leikkonan á Norður-

löndum. Eða það var það sem hann sagði mér,

maðurinn, áður en hann drapst hérna fram á

borðið."

„Ég hef aldrei fylgst

með bókaútgáfu eða leik-

húsi," sagði ég.

„Gott hjá þér," sagði

hann.

Daginn eftir rak for-

vitnin mig niður á barinn í

hádeginu og þegar ég sett-

ist á háan barstólinn kom

þjónninn til mín með ill-

kvittnislegt bros á vörum.

Hann 'skotraði yfir öxl

mér. „Þarna eru þau,"

hvíslaði hann. Ég kinkaði

kolli. Ég hafði tekið eftir

þessu fólki þegar ég gekk

inn, en gat ekki sagt að ég

kannaðist við það. „Var

John Hurt nokkuð vanur

að koma hingað," spurði

ég. „John? Ég hélt þú vissir

ekkert um leiklist." „Ég fór

einu sinni í bíó," sagði ég,

og laumaðist til að líta

aftur fyrir mig. „Ég ætla að

fá það sama og hann."

Á því augnabliki sem

þjónninn setti á borðið

fyrir mig sneisafullt glas af

viskíi var hrópað fyrir

aftan mig skrækri röddu:

„Farðu til andskotans, hel-

vítið þitt!" Ég leit snöggt

við. Leikkonan var þá stað-

in upp; hún stóð yfir bóka-

útgefandanum og lét ganga

yfir hann þvílíkan munnsöfnuð að ég hafði aldrei

heyrt annað eins. Hann sat undir öllum ósköp-

unum með andstyggilegt glott á vörunum sem

jafnvel ásakanir um getuleysi, óeðli, hundshátt og

þar fram eftir götunum fengu ekki máð framan

úr honum.

Á þessu gekk í einar tvær þrjár mínútur eða

þangað til leikkonan skyrpti í átt að sakborn-

ingnum og strunsaði út af barnum. Bókaútgef-

andinn reis þá á fætur, þurrkaði af sér hrákann og

gekk í hægðum sínum yfir að barborðinu.

„Stupid bitch," muldraði hann fyrir munni sér og

það var greinilegt að okkur var ætlað að okkur

var ætlað að heyra til hans. Svo settist hann á stól-

inn við hliðina á mér. Ég leit ósjálfrátt í áttina til

hans og um leið og augu okkar mættust, hrópaði

hann upp yfir sig: „Nei, er það ekki bankamaður-

inn." Ég þóttist ekkert skilja. „What?" „Blessaður,

vinur. Bankamaðurinn sjálfur! Heyrðu, ég býð

upp á drykk. Hvað viltu?" „I'm sorry, but..."

„Svona, svona, þú þarft ekkert að skammast þín

fyrir að vera íslendingur. Loksins fann ég ein-

hvern sem hægt er að tala við. Þetta þarna," sagði

hann og bandaði hendinni eitthvað frá sér og átti

líklega við konuna sína, „er ekki einu sinni

íslenskt. Bara hálfnorskt. Nú fáum við okkur að

drekka og ræðum um bókmenntir." Hann sneri

sér að barþjóninum sem hafði komið sér eins

langt undan honum og mögulegt var, og hrópaði:

„Icelandic litterature, remember! Litterature was

made in lceland! We shall have Iceland-cocktail!"

Svo sneri hann sér aftur, klappaði á kollinn á mér

og spurði hvort ég ætlaði ekki að drekka með sér

Iceland-cocktail.

„I'll just have a Drambuie," sagði ég, staðráð-

inn í að gefa mig ekki. „Two lceland-cocktail!"

hrópaði hann. „What? Drambuíe?" Barþjóninum

var greinilega skemmt. „No, no. Ekkert helvítis

leikarapiss. Just bring me two glasses and some

beer and some whiskey and some brandy and

some red wine. Eins og Bersi drakk á Hótel Pallas.

That's Iceland-cocktail." „Need a straw?" Maður-

inn svaraði ekki spurningu þjónsins, en gaf

honum á mjög svo hranalegan hátt merki um að

þjónusta sig án tafar. Svo virti hann míg fyrir sér í

dágóða stund á meðan hann losaði um bindis-

hnútinn. „Jæja, vinur, hvað ert þú að gera í út-

landinu? Þeir eru nú meiri vitleysingarnir þessir

Bretar. Þeir hafa ekki hundsvit á bókmenntum.

Hvað þá bókmenntalegum drykkjum! Ég

stórefast um að þeir eigi nóbelskáld eins og við.

En þú ert vinur minn, mikið djöfull er gaman að

hitta einhvern sem maður þekkir! My dear old

bankman, you know what you sing!" Svo reiddi

hann upp vinstri höndina og lamdi bylmingsfast

á öxl mér. Ég veit ekki almennilega hvað kom yfir

mig, en þegar hann tók að kreista öxlina svo mig

verkjaði undan, slengdi ég hægri höndinni utan í

hann með þeim afleiðingum að hann féll ofan af

háum barstólnum niður á gólfið.

Hvernig hann lá þarna í gólfinu með skankana

spriklandi út í loftið fannst mér á einhvern hátt

afskaplega bókmenntalegt. Það reyndist bara ekki

vera grundvöllur fyrir frekari umræðu af neinu

tagi.

Reiði

eftir Lindu Vilhjálmsdóttur

Á miðöldum þegar menn héldu að líkaminn

væri myndaður af fjórum vessum, blóði, slími,

svörtu galli og gulu, hefði reiðigjarn maður verið

talinn hafa gult gall í meira mæli en hollt þótti.

Samkvæmt þeirra tíma fræðum var hægt að

lækna þvílíka kvilla að vori eða hausti, með því að

láta þann sjúka spýja, ropa eða laxera og stundum

var gripið til annarra lækningaaðferða svo sem

blóðtöku í því skyni að klára vessann, svo að hug-

skotið mætti frelsast af óhreinum hugrenningum.

Það er síðan viðbúið að læknirinn hafi jafnframt

ráðið þeim sjúka að styrkja hjartað með guðsorði

sem líkja má við þann sið sérfræðinga nútildags

að ljúka hverri læknisskoðun, sama hvort er á

móðurlífi eða meltingarfærum, með nokkrum

vel völdum orðum um skaðsemi reykinga.

Sennilega hefur vandamönnum sýnst þessi illa

meðferð hrífa, í einhvern tíma altént. Sá við-

skotailli hefur þurft að þola umtalsvert vökvatap

og vökvabúskapur líkamans hefur allur farið úr

skorðum sem á okkar tímum mundi þýða að við-

komandi yrði úrskurðaður veikur og lagður inn á

sjúkrahús í rannsókn. Þar mundi okkar maður

síðan lenda í mjög svipaðri meðferð og hver ann-

ar geðvonskupúki á miðöldum, það er að segja

blóðprufum, úthreinsunum og öðru kvalræði

sem nútímarannsóknum fylgir og yrði eftir það

orðinn fárveikur en það er önnur saga. En það er

semsagt ekkert líklegra en að eitthvað hafi sljákk-

að í þeim reiða og sjálfsagt hefur hann hugsað sig

um tvisvar áður en hann tók æði næst, af ein-

skærum ótta við að lenda aftur í meðferð. Annars

virðast skilin milli þeirra sem sagðir voru þjást af

líkamlegum kvillum og hinna sem töldust annað

hvort vera besetnir af illum öndum eða hreinir og

klárir syndarar hafa verið vægast sagt óh'óst á

miðöldum. Það er svo aftur greinilegt að í öllu

falli voru siðapostular ekki í neinum vafa um að

reiði væri meiri háttar óeðli eins og sjá má í

prédikun Jóns biskups Vídalín þegar hann segir:

„Heiftin er eitt andskotans reiðarslag. Hún af-

myndar alla mannsins limi og liði, hún kveikir

bál í augunum, hún hleypir blóði í nasirnar,

bólgu í kinnarnar, æði og stjórnleysi í tunguna,

NÓVEMBER      EINTAK

83