Tímarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrá inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Vikublağiğ

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoğa í nıjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ağlaga hæğ


Vafrinn şinn styğur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til ağ skoğa blağsíğuna sem JPG
Vikublağiğ

						Bókmenntir
VIKUBLAÐIÐ 10. MARS 1994
Pað er ekki á hverjum
degi að maðurfœr
goðsögn í heimsókn
til sín. Petta gerðist
um síðustu helgi,
Suzanne Bmgger
kom til íslands
í tilefni afdönsku bók-
menntakynningunni í
Norrœna húsinu.
Ó íum
Suzanne Bragger sló í gegn með
bókinni Fri os fra kærligheden
(Frelsið okkur undan ástínni)
árið 1973. Þar ræðst hún á kjarnafjöl-
skylduna sem hún telur mikilvægasta
eyðileggingarafl auðvaldsfyrirkomu-
lagsins. Hún segir í bókinni að fjöl-
skyldan eigi, fræðilega séð, að geta
gefið meðlimum sínum skjól og til-
finningalegt öryggi, en því miður hafi
hún persónulega þveröfuga reynslu
og sjái aðeins eyðilegginguna hvert
sem hún lítur. Nei, segir Suzanne,
kjarnafjölskyldan hefur sungið sitt
siðasta, frjálsar ástír eru það sem koma
skal. Þetta var á því herrans ári 1973.
Bók Suzanne var afar vel skrifuð,
esseyjur með safaríkum, erótískum
ævintýrum í bland við ögrandi, rót-
tækar yfirlýsingar um allt milli himins
og jarðar. Suzanne fylgdi bókinni fast
eftír með upplestrum, viðtölum og
greinum. Á þessum tímum var ein-
kennisbúningur róttækra kvenna
gallabuxur, (hinar víðfrægu) batik-
mussur, (hinir víðfrægu) klossar
o.s.frv. Suzanne tróð hinsvegar upp í
gömlum, síðum silkikjólum sem lögð-
ust þétt að íturvöxnum líkamanum.
Stórir nítjándu aldar hattarnir hennar
vöktu verðskuldaða athygli, kolsvört
augnmálning, uppsett hár o.s.frv.
Hún sviðsetti sjálfa sig svo um munaði
og fjölmiðlarnir slúðruðu og slúðr-
uðu. Sennilega hafði hún gaman af
þessu til að byrja með, en svo fór gam-
anið að kárna.
Að leggja sjálfa sig
aðveðt
I nýjustu bók sinni Gagnsæi (1993)
segir Suzanne frá kínverskum leir-
listamanni sem kastaði sér inn í
brennsluofninn áf því að hann sá aó
glerungurinn á leirkerunum hans
þurfti meira súrefhi til að verða full-
kominn. Þegar hún byrjaði að skrifa
var skáldsagan komin inn í blindgötu,
annars vegar steingeldur „módern-
ismi", hins vegar jafn steingelt nítj-
ándu aldar raunsæi. Það þurfti að gera
eitthvað nýtt, brjóta niður múra milli
bókmenntagreina, segir Suzanne, og
hún valdi að leggja sjálfa sig að veði,
kasta sér inn í brennsluofhinn.
Allar bækur hennar eru fyrstu per-
sónu sögur, aðalpersónan er Suzanne,
og í þeirri persónu blandar höfundur-
inn saman stílfærðri
reynslu og fantasíum
sjálfrar sín. Hún segir
líka sögur af sér-
kennilegu fólki sem
hún hefur kynnst á
ferðalögum sínum
um heiminn þveran
og endilangan, auk
heimspekilegra, trú-
arlegra og pólitískra
hugleiðinga. Við Is-
lendingar þekkjum
þessa aðferð vel frá
Þórbergi Þórðarsyni
(og við þekkjum líka
fordómana og skil-
greiningarruglið sem
fylgir aðferðinni).
Sögur Suzanne eru
ummyndaður veru-
leiki, skáldskapur um
veruleika, „bæði-og",
ekki „annaðhvort-
eða". Suzanne hefur
orðið fyrir meiri
hremmingum en
flestir aðrir höfundar
vegna þess að hún
leynir ekki sjálfsæfi-
sögúlegu upphafi
bóka sinna, en hún
hefur samt haldið fast
við þessa aðferð. Hún
byggir hana á fagur-
fræðilegum og póli-
tískum forsendum og
hefur hafnað því að
vernda sjálfa sig með
því að fela sig á bak
við skáldaða persónu,
fara í felulcik í textan-
um.
Meirihluti lesenda
hefur frá upphafi skil-
ið allar bækur
Suzanne sem stað-
revndir    eða    vitnis-
burð um persónu hennar og líf, sem
æfisögu, játningar. Lesendur hafa
elskað þessa Suzanne og hatað hana
vegna þess að hún er svo heillandi,
gáfuð,   ástrík,   fordómalaus,   mikill
heimsborgari, svo fræg, svo ógeðsleg,
svo mikill „perri", svo lík eða ólík
þeim sjálfum.
Ást lesenda hefur einhvers konar
tilhneigingu tíl að þróast inn í form-
gerð afbrýðiseminnar; þeir fá aldrei
nóg af upplýsingum, þeir verða að fá
að vita „hinn raunverulega sannleika"
um líf og ástir Suzanne, þeir eiga hana
og í krafti eignarinnar hafa þeir sinn
„rétt". Slúðurblöðin hafa selt grimmt
út á þessa afbrýðisemi en Suzanne
dansaði ekki á rósum þegar verst lét.
Frá því segir hún m.a. í síðustu þrem-
ur bókum sínum.
Mannœtur
I ritgerðasafninu Den peprede su-
sen (1986) segir Suzanne frá lífstíðar-
fanganum Sagawa sem sat í frönsku
fangelsi vegna þess að hann elskaði
stúlku svo mikið að hann drap hana og
át. Þannig þurfti hann aldrei að skilja
við hana framar. Samsömun Suzanne
við fórnarlambíð er nokkuð augljós og
tilfinningin af því að vera étin lifandi
er sterk í bókinni.
I Norræna húsinu á laugardaginn
var Suzanne spurð að því hvort hún
hefði viljað vera án þeirra ofsókna og
árása frá geðtrufluðu fólki sem hún
segir frá í síðustu bók sinni Gegnsæi.
Hún sagði að hún hefði ekki viljað
vera án nokkurrar þeirrar reynslu sem
hefði valdið sér sársauka gegnum tíð-
ina. Og það væri í rauninni umhugs-
unar virði fyrir rithöfunda, sem
stöðugt væru að nota og misnota líf
annarra í bókum sínum, að sjá hvern-
ig textinn getur hefnt sín, persónurn-
ar byrja að skrifa höfundinn.
Ejiir orgíuna
Frá og með Den peprede susen
(1986) hefur Suzanne snúið við blað-
inu og finnur nú frjálsum ástum flest
til foráttu. Hún skrifaði leikritíð Eftír
orgíuna árið 1991, það er leikrit um
eyðni sem olli miklu fjaðrafoki í Dan-
mörku á sínum tíma. Samtök eyðni-
sýktra mótmæltu leikritinu og sögðu
það vera siðferðilega fordæmingu á
samkynhneigð og beinlínis halda því
fram að þessi hryllilegi sjúkdómur
væri makleg málagjöld fyrir lauslætið
eða „hirtingarvöndur syndugs manns"
eins og þar stendur.
Suzanne var spurð um þetta í Nor-
ræna húsinu og hún sagði að leikritið
hefði verið þýtt á ensku og fært upp í
Washington í Bandaríkjunum. Það
hefði glatt sig mjög að þar hefði eitt
aðalmálgagn samkynhneigðra leik-
dæmt þessa sýningu og sagt: „Ef þú
átt bara eftir að sjá eina leiksýningu í
lífinu - sjáðu þá þessa."
Suzanne var líka spurð um nýja
danska þýðingu sína á Völuspá (kvæði
sem sömuleiðis mætti lýsa með titlin-
um Eftir orgíuna). Hún lokaði augun-
um og byrjaði svo að fara með þetta
forna kvæði á dönsku og fluttí fyrstu
tuttugu erindin fyrir undrandi og
snortna gesti bókakynningarinnar.
Hafi einhver verið fiíll eða gagnrýn-
inn á hana áður, var enginn það eftir
þetta.
Þýðum hanal
Það er furðulegt að engin af bókum
Suzanne hefur verið þýdd á íslensku.
Það hlýtur að vera kominn timi til
þess og ég mæli með stórbókinni Ja
semkora út árið 1984. Það er bók sem
er full af spennu, átakamikið uppgjör
sem hverfist um valdabaráttu hugveru
og viðfangs í ástarsambandi, um gjöf-
ina og skriftina. Það hefði átt að leggja
þá bók fram til bókmenntaverðlauna
Norðurlandaráðs, en það er ekki fyrr
•en núna þ'egár Suzanne er orðin „ráð-
sett" kona með mann og barn og
fimmttig að menn (og konur) virðast
geta farið að líta á hana sem annað og
meira en kynferðislegt viðlang og
byrjað er að meta bækur hennar að
verðleikum;
Dagný Kristjánsdóttir
					
Fela smámyndir
Blağsíğa 1
Blağsíğa 1
Blağsíğa 2
Blağsíğa 2
Blağsíğa 3
Blağsíğa 3
Blağsíğa 4
Blağsíğa 4
Blağsíğa 5
Blağsíğa 5
Blağsíğa 6
Blağsíğa 6
Blağsíğa 7
Blağsíğa 7
Blağsíğa 8
Blağsíğa 8
Blağsíğa 9
Blağsíğa 9
Blağsíğa 10
Blağsíğa 10
Blağsíğa 11
Blağsíğa 11
Blağsíğa 12
Blağsíğa 12
Blağsíğa 13
Blağsíğa 13
Blağsíğa 14
Blağsíğa 14
Blağsíğa 15
Blağsíğa 15
Blağsíğa 16
Blağsíğa 16