Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Mįnudagsblašiš

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Mįnudagsblašiš

						MÁNUDAGSBLAÐIÐ
Mánudagur 28. janúar 1957
Frá fornu fari hefur dauða-
refsing tíðkazt með flestöllum
þjóðum, bæði hinum frumstæð-
tistu og menningarþjóðum. Langt
fram eftir öldum þótti hún sjálf-
sagður hlutur, og mjög fáum kom
til hugar að efast um réttmæti
hennar. Skipuleg barátta fyrir
afnámi dauðarefsingar hefst ekki
fyrr en á 18. öld, og hafði ítalinn
Beccaría þar forgöngu. Á siðari
hluta 19. aldar og á 20. öld hefur
dauðarefsing verið afnumin í
mörgum löndum,- en víða er hún
þó í fullu gildi enn í dag. Fyrr
á-öldum var fyrst og fremst litið
á dauðarefsingu sem hefnd. Nú
á dögum munu fáir lita á hana á
þann hátt. Hún er fyrst og fremst
skoðuð sem aðvörun til þeirra,
sem kynnu að freistast til að
feta hina sömu braut og hinn
dæmdí, hún á að vera til „skræk
og advarsel". Um það má þó
lengi deila, hvort hún hefur nokk-
ur veruleg áhrif í þá átt. Þeir,
sem glæpi drýgja, gera það auð-
vitað oftastnær í þeirri trú, að
aldrei komist upp um þá.    -
Þá hefur einnig þeirri fráleitu
kenningu verið haldið fram,
dauðarefsingu til stuðnings, að
hinn forherti glæpamaður sé ó-
betranlegur, hann sé sérstök
manntegund, sem hafi ómót-
stæðilega tilhneygingu til glæpa.
Því hefur jaínvel verið' haldið
fram í fullri alvöru, að glæpa-
hneigð eigi sér lífí'ræðilegar or-
sakiv. Við hættulega glæpamenn
sé því ekki annað að gera en að
afmá þá ai' jörðinni.
Þessar undarlegu og' harðn-
eskjulegu skoðanir eiga enn í
dag sína fylgismenn.
Þess eru ekki allfá dæmi, að
iðrandi sakamenn hafi sjálfir
æskt dauðarefsingar. Á bak við
þetta er sú hugmynd, að með
slikri refsingu sé öll sekt þeirra
og synd afplánuð. Þýzki na./.ista-
foringinn Frank, sem líflátinn
var í NLirnberg 1946 bað sér
dauða á þessum forsendum, en
hann gerðist i fangelsinu kaþólsk-
ur heitttrúarmaður.
• Fyrr á dögum voru menn oft
íeknir af lífi íyrir harla litlar
sakir. Fram á 19. öld voru veiði-
þjófar í Englandi hengdir um-
svifalaust. Og langt íram á síð-
ustu öld voru menn í „villta
vestrinu" í Ameríku hengdii1 fyrir
að stela einu hrossi eða nautgrip.
Reyndar hafa svipaóar reísíng-
ar þekkzt hér á landi, eins og
þegar Abraham útilegumaður var
hengdur á Hveravöllum á 18. öld.
Ólafur Hansson menntaskólakennarí;
ustnðfium
Aftökuaðferðir eru fjölda
margar og ólíkar. Meðal hinna
frumstæðari þjóða mótast þær
oft -af hjátrú, svo sem ótta við
hefnd hins liflátna.
Grimmilegar aílöku-
aðferðir
Það er andstyggilegt til þess
að hugsa, hve uppfinningasom
mannkindin er, þegar um þa'ð er
áð ræða að kvelja meðbræður
sina. Oft voihi sakamenn píndir á
hinn hryllilegasta hátt á aftöku-
staðnum. Til er nákvæm lýsing
og harla ógeðsleg á því, hvernig
Ravaillac, morðingi Hinriks 4,
Frakkakonungs var píndur til
dauða. Hann var fyrst særður
hnífstungum og brunasárum, en
síðan var hann bundinn milli
trylltra hesta, sem tættu hann
sundur. Og afburðamaðurinn
Struensee var líflátinn með
hrottalegum pyndingum í Kaup
mannahöfn 1772.
í Austur-Indlandi tíðkaðist til
skamms tíma sú aðferð að pína
menn til dauða með því að lofa
þeim ekki að sofa. Voru þeir
vaktir í sifellu, ef þeir ætluðu
að móka, misstu svo oftast vitið
og dóu við mikil harmkvæli.
Kvað þetta hafa verið ægilegur
dauðdagi. Algengt var í fyrrnd-
inni að svelta menn i hel, svo sem
Rómverjar gerðu við Júgúrthú
Númidíukornung, en hann lézt
sex sólarhringum eftir að hann
fékk síðasta matarbitann. í forn-
um sögum norrænum er getið um
hryllilegar líflátsaðferðir, svo
sem að rekja úr mönnum þarm-
ana eða rista þeim blóðörn. Hér
var þó að jafnaði um að ræða
hefnd, en ekki skípulegar aftök-
ur.
A Súmötru voru dauðadæmdir
menn bundnir við staur í þorpinu
og gengu síðan þorpsbúar að þeim
með hnífa sína og skáru sér bita
úr lifandi líkömum þeirra og
steiktu síðan á teini, Aftur á móti
var það svo sumsstaðar í Afríku,
að örgustu mannætur þorðu ekki
að éta lík líflátinna sakamanna,
því að þær héldu þá, að glæpa-
eðlið færi í sig.
í kióm óargadýra
Það er ævagömul aftökuaðferð
að varpa dauðadæmdum mönn-
um fyrir villidýr, svo sem ijón,
hlébarða eða tígrisdýr, sem oft
eru áður svelt tímunum saman.
Alkunnugt er, að kristnir menn í
Róm voru oft líflátnir á þennan
hátt. t Indlandi var mönnum
stundum varpað fyrir flokka
grimmra, soltinna hunda. Ind-
verjar létu stundum fíla kremja
sakamenn til bana, og bæði í
Afríku og Indlandi var mönnum
oft varpað út í fljót til krókó-
díla. I Evrópu var mönnum á
miðöldum stundum varpað fyrir
mannýg naut. Og frá því í forn-
öld fram á 17. öld voru menn
stundum bundnir við ólma hesta
eða aftan í stríðsvagna, sem ekið
var með ofsahraða, þar til þeir
lömdust til bana. Sagnir eru til
um það frá miðöldum, að menn
hafi verið bundnir allsnaktir við
tré og grimmir veiðihaukar látnir
höggva þá til dauða. í fornnor
rænum sögum er þess alloft get
ið, að mönnum væri varpað
ormagarða, svo sem þeim Rágnari
loðbrók og Gunnari Gjúkasyni. í
Nepal eru sakamenn enn í dag
teknir af lífi með þvi að láta
sporðdreka bíta þá.
Eifurbíkarinn
Ymsar þjóðir í Afríku og Suður-
Ameríku láta hina dauðadæmdu
sakamenn taka eitur. Þetta var
stundum gert hjá Forn-Grikkj-
um, og er sagan um eiturbikar
Sókratesar alkunn.
Hýðing
Tilkynning
nm aímeimt tryggingasjóðsgjald o.íl.
Hluti   af   almeanu   tryggingasjóðsgjaldi   fyrir   árið
1957 fellur í gjalddaga nú í janúar, svo sem hér segir:
Karlar kvæntir og ókvæatir, greiði nú kr. 400.00
Konur ,ógiftar,                              —   —   —   300.00
Vanræksla eða dráttur á greiðslu try-ggingasjóðs-
gjalds getur vaíðað missi bótaréttinda.
Sktifstofan veitir einnig móttöku fyrirframgreiðslum
upp í önnur gjöid ársins 1957.
Reykjavík, 23. jan. 1957
Tojlstjóraskrifstofan
Arnarhvoli.
Hýðingin er fyrst og fremst við
minni háttar refsingar, en hún er
einnig til sem aftökuaðferð. í
Mið-Afríku eru menn stundum
líflátnir með því að hýða þá til
dauðs með svipum úr glerhörðu
og skrælþurru flóðhestaskinni. í
Róm voru menn þeir, sem spjöll-
uðu Vestumeyjar, hýddir til
bana. Talið var, að 60 högg væru
ærin til bana.
Kvikseining
•"aaaaa«aitaaBaaaaaaaaaBail«aMaa*#«*aaaaana*Baa»aBasa&axaaKa»
Það var algeng aftökuaði'erð
viða um lönd áður fyrr að múra
menn inni í húsum eða veggjum.
Sagt er, að hún sé enn í gildi með-
al sumra þjóðflokka í Austur-
Afriku. Vestumeyjar í Róm, sem
staðnar voru að óskírlifi, voru
múraðar inni í veggjum hot'anna.
Á svipaðan hátt var fy'rr á öld-
um stundum farið með óskhiífar
nunnur í kristnum sið. Hefur þá
annaðhvort hungur eða köfnun
orðið þeim að bana. Það er víst
óskemtntílegur dauðdagi að vera
kviksettur, hvort sem það er gert
viijandi eða óviljandi. Enginn
hefur lýst ógnum kviksetningar
jafn átakanlega og Edgar Allan
Poe  í  „The  premature  burial".
Fyrir björgin blá
Indíánar vörpuðu oft saka-
mönnum fram af hengiflugum,
svo að hvert bein í þeim brotn-
aði. Fyrir neðan hamra þessa
lágu oft beinagrindur í hrúgum.
Rómverjar notuðu framan af
þessa aftökuaðferð yið landráða-
menn. Var þeim hrundið fram af
Tarpeiuhamri. Víða um lönd var
þessi aðferð áður fyrr notuð til
að losa sig við gamalt fólk, sem
var hætt að geta unnið, en menn
tímdu ekki að ala. Sagt er, að
þetta haf i komið fyrir í afskekkt-
um sveitum Svíþióðar furðu langt
fram eftir öjdum. Stundum gekk
gamla fólkið sjálft f yrir "ætternis-
stapa, er það renndi grun í hváð
til stóð eða var orðið leitt á líf-
inu.
Grýfing
I Vestur-Asíu var grýting ein
algengasta aftökuaðferðin áður
fyrr. Má sjá þetta í biblíunni, t. d.
um Stefán píslarvott. Hórkonur
voru grýttar meðal Gyðinga. Hinn
dauðádæmdi var oft grafinn í
jörðu upp að mitti og síðan grýtt-
ur til dauða af miklum mann-
fjölda. Er þetta sennilega gert í
þeim tilgangi að gera allan mann-
grúann samábyrgan á líflátinu,
svo að hinn drepni eigi erfiðara
með að hefna sín, ef hann skyldi
ganga aftur. Af svipaðri trú er
runnin sú aftökuaðferð að binda
heldur var þeim fórnað goðmögtt-
um þeim, sem í ám. og linduttr.
bjuggu. Sú trú mun öðrum þræ'ðí
búa að baki aftökuaðferðum.
eins og drekkingum, hengingum,
kyrkingum og brennum, að betra
sé að komast hjá því að úthella
blóði hins drepna, þá verði hanti
ekki eins ákafur að hefna sín,
Trúin á hinn hættulega töframátt
blóðsins er ævaforn og mjög út-
breidd.
Bálið
Sú aðferð að brenna sakamenn.
á báli á að einhverju leyti ræt-
ur sínar að rekja til þeirrar trú-
ar, að sá, sem brenndur sé upp
til agna eigi erfiðara með að
ganga aftur. Galdramenn og
galdrakonur voru oft brennd
bæði í heiðnum sið og kristnum.
Villutrúarmenn voru brenndir á
báli í stórum stíl áður fyrr, og
fullyrt er, að trúvillingabrennur
hafi átt sér stað í Mexíkó um
miðja 19. öld. Galdrabrennur
tíðkuðust um alla Evrópu, einnig
hér á^ landi. Sennilega hefur
margt áf því fólki, sem brennt
var, trúað því sjálft, að það væri
góldrótt. Annars tók galdra
hræðslan víða á sig form hreinn-
ar sálsýki, eins og meðal annars
má sjá af Píslarsögu Jóns Magn-
ússonar. Áður fyrr voru þrælar
oft brenndir um leið og lik hús-
bænda þeirra voru lögð á bái3
eflaust í þeim tilgangi, að þeir
gætu haldið áfram að þjóna herr-
um sinum hinum megin. Af
svipuðum toga voru hinar ind-
versku ekk.iubrennur spunnar, er
ekkjan varð að ganga á bálið
hjá líki manns síns. Brennurnar
eru án efa að einhverju leyti
sprottnar af f ornri eldsdýrkun, en
í trúvillinga- og galdrabrennum.
var litið á aftökubálið sem for-
smekk að eldi helvítis.
Kyrking
Víða   í   Austurlöndum   hefur
hinn dauðadæmda við tré og láta ' kyrking til skamms tíma verið
stóran hóp manna skjóta á hann aléeng aftökuaðferð. Þá er hinn
í    einu,    örvum    eða    spjótum.. \ dauðadæmdi rígbundinn og síðan
Hræðslan við afturgöngur og
hefnd þeirra, hefur sett sinn svip
á margar aftökuaðferðir.
Drekking
Áður fyrr var sakamönnum oft
drekkt í ám, vðtnum eða fenjum.
Hér á landi var konum áður fyrr
drekkt í Drekkingarhyl á Þing-
völlum. Stundum voru hinir
dauðadæmdu alls ekki sakamenn,
kyrktur með sterkri 61 eða við-
artág. Stundum eru reyndar
handsterkir menn látnir kyrkja
hann í greipum sér, og má víst
fá æfingu í þeim handbrögðum
eíns og hverju öðru starfi. Senni-
lega hefur böðlinum ekki fundizt
meira til um þetta en íslenzkum
bændum um að skera kindur.
Kyrkingar voru framkvæmdar á
Spáni fram á 19. öld.
Framhald  á 7.  síðu
stenáur sem h<®»^
ALLTAF EITTHVAÐ NÝTT
I DAG UNDIRKJÓLAR   Á  DÖMUR   OG   TELPUR,
ÁSAMT PEYSUM OG (BDÚgSUM.'
ÖDÝRI MARKADURINTV,
Tetnplárasundi 3
MiMWMiiraM«iu«iiRiwuiiiHil*ii«MiiMiHinmmki»Mi*
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8