Tķmarit.is   | Tķmarit.is |
Leita | Titlar | Greinar | Fréttir | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
. . . . . . 1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 31 . . . . .
PDF  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | TXT  |



Ašlaga hęš


žś žarft aš vera meš Adobe Reader Plugin til aš skoša žessa sķšu


get Adobe Reader



Morgunblašiš

						12 LAUGARDAGUR 29. OKTÓBER 2005 MORGUNBLAÐIÐ

FRÉTTIR

MANNRÉTTINDADÓMSTÓLL Evrópu í

Strassborg hefur gengið mun lengra en upphaf-

lega stóð til þegar dómstóllinn var settur á lagg-

irnar og teygir nú anga sína til flestra sviða þjóð-

lífsins. Með dómum sínum hefði dómstóllinn tekið

ákvarðanir sem ættu með réttu að vera í höndum

stjórnmálamanna en ekki dómara. Að þessu leyti

hefur dómstóllinn tekið að sér pólitískt hlutverk

þó hann geri það með vísan til lögfræði. Þetta

segir danski lagaprófessorinn Mads Bryde And-

ersen.

Andersen hélt erindi í málstofu Háskólans í

Reykjavík og dómsmálaráðuneytisins um mann-

réttindi, dómsvald og stjórnmálavald í síðustu

viku.

Vildi vekja umræðu

Með grein í Berlingske Tidende í mars sl.

hleypti Andersen af stað mikilli umræðu í Dan-

mörku um Mannréttindadómstólinn sem enn eim-

ir eftir af í þarlendum fjölmiðlum. Hann mátti svo

sem búast við miklum viðbrögðum, enda gekk

hann svo langt að leggja til að afnumin yrðu lög

um að Mannréttindasáttmáli Evrópu hefði laga-

gildi í Danmörku, en það er á þeim sáttmála sem

dómstóllinn byggir. Með því myndu Danir senda

skýr skilaboð til Strassborgar um að dómstóllinn

hefði gengið of langt.

Í samtali við Morgunblaðið sagði Andersen að

það hefði fyrst og fremst vakað fyrir honum að fá

fordóma- og helgislepjulausa umræðu um mann-

réttindamál, að menn gætu dregið visku dóm-

stólsins í efa án þess að vera úthrópaðir sem fas-

istar eða andstæðingar mannréttinda. Þetta hefði

tekist og hann sagðist búast við að næsta skref

yrði að danskir dómstólar myndu smám saman

taka dómum Mannréttindadómstólsins með meiri

fyrirvara.

Dr. Mads Bryde Andersen er sannarlega eng-

inn aukvisi í lögfræði. Hann er m.a. í ritstjórn

margra tímarita um lögfræðileg málefni, hefur

gefið út nokkrar bækur um samningsrétt, hug-

verkarétt og lög sem varða upplýsingatækni og

tölvuiðnað. Auk þess hefur hann gegnt ýmsum

trúnaðarstörfum fyrir dönsk yfirvöld, m.a. hefur

hann frá 1992 verið fulltrúi danska ríkisins í

nefnd Sameinuðu þjóðanna um alþjóðalög í við-

skiptum og árið 2004 tók hann sæti í stjórn Evr-

ópsku miðstöðvarinnar um eftirlit með kynþátta-

og útlendingahatri.

Í samtali við Morgunblaðið tók Andersen fram

að hann hefði sem lögmaður ekki fengist fyrst og

fremst við mannréttindamál, hann væri sem sagt

ekki mannréttindalögfræðingur. ?En ég hóf

þessa umræðu vegna þess að mannréttindalög-

fræðingarnir sáu ekki um það, þeir sinntu ekki

vinnunni sinni,? sagði hann.

Í erindi sínu sagði Andersen að dómstóllinn

væri kominn langt út fyrir það hlutverk sem hon-

um hefði verið ætlað þegar hann var stofnsettur

árið 1950. Mannréttindasáttmálanum hefði verið

ætlað að standa vörð um grundvallarmannrétt-

indi og tryggja að hinir hörmulegu atburðir í

Evrópu, í seinni heimstyrjöldinni og aðdraganda

hennar, myndu aldrei endurtaka sig. Dómstóllinn

hefði hins vegar gengið miklu lengra.

Fyrirtæki með mannréttindi

Anderson nefndi sem dæmi að skv. dómstóln-

um nytu fyrirtæki nú mannréttinda og að dóm-

stóllinn fengist við ýmis tæknileg úrlausnarefni,

s.s. um hvort karlmaður gæti tekið upp eftirnafn

konu sinnar, hvort íbúar við Heathrow-flugvöll í

Englandi þyrftu að búa við hávaða frá flugvélum

og hvenær birta mætti myndir af frægu fólki

(sbr. Karólínudóminn svokallaða). Þá teldu sumir

það í verkahring dómstólsins að ákveða hvort það

væri mannréttindabrot ef innflytjendur fengju

ekki rétt á fjölskyldusameiningu við 24 ára aldur í

stað 21 árs aldurs. Mál sem þessi ættu alls ekki

heima hjá Mannréttindadómstólnum heldur væri

það aðildarríkjanna að taka ákvörðun um þessi

mál. 

Andersen benti á þann mun sem væri á dóm-

stólum í aðildarríkjum Mannréttindasáttmálans

annars vegar og Mannréttindadómstólnum hins

vegar. Ef almenningur í aðildarríkjunum væri

óánægður með úrlausnir sinna dómstóla væri ein-

faldlega hægt að breyta löggjöfinni. Slíkt væri á

hinn bóginn nánast ógerningur varðandi Mann-

réttindasáttmálann enda nyti hann mikils póli-

tísks stuðnings. Dómstólinn í Strassborg væri því

ekki háður eftirliti löggjafarvaldsins, líkt og dóm-

stólar í aðildarríkjunum. ?Það er staðreynd að

þeir hafa yfirtekið ákvarðanir, sem að öllu jöfnu

væri eðlilegt að væru teknar af þjóðþingum. Að

því leyti hefur Mannréttindadómstóllinn tekið sér

pólitískt hlutverk en þeir gera það með lögfræði-

legum rökum,? sagði Andersen í samtali við

Morgunblaðið.

Þetta væri óheillavænleg þróun þar sem dóm-

stóllinn sætti engri pólitískri ábyrgð. Það væri

sem sagt lýðræðislegur halli á dómstólnum. Þar

að auki hefði röng stefna dómstólsins leitt til þess

að honum bærist nú aragrúi mála og nú biðu

40.000 mál afgreiðslu. Með þessu væri dómstóll-

inn raunar að brjóta gegn sínum eigin reglum um

að skjót málsmeðferð væri mannréttindi.

Byrjaði á 8. áratugnum

Aðspurður sagði Andersen að dómstóllinn hefði

byrjað að færa út valdsvið sitt á 8. áratugnum.

Hugsanleg ástæða fyrir því væri að á þessum ár-

um hefði dómstóll Evrópubandalagsins verið að

auka vald sitt og að mannréttindi hefðu komist í

tísku hjá lögfræðingum.

Hann sagði þó alltaf erfitt að draga línu á milli

þess sem teldist í verkahring dómstólsins og þess

sem ætti heima hjá aðildarríkjunum en nefndi

nokkrar óvísindalegar þumalputtareglur, m.a.

þessar: Ef dómstóllinn ákveður mál með litlum

mun á meiri- og minnihluta dómara þá geti málið

varla talist til grundvallarmannréttinda. ?Ef það

er svona erfitt að komast að niðurstöðu um hvort

eitthvað sé mannréttindabrot, þá er það varla

mannréttindabrot að mínu mati,? sagði hann. 

Anderson sagðist alls ekki vera andvígur dóm-

stólnum heldur væri hann að gagnrýna vinnu-

brögðin. Dómstóllinn ætti að taka Hæstarétt

Bandaríkjanna sér til fyrirmyndar með því að

taka fá en mikilvæg mál til umfjöllunar. Þar að

auki væri Hæstiréttur Bandaríkjanna mun lýð-

ræðislegri, skipan dómara færi eftir reglum lýð-

ræðisins, nöfn einstakra dómara væru vel þekkt í

Bandaríkjunum auk þess sem umræður í forseta-

kosningum snerust m.a. um hvernig frambjóð-

endur myndu skipa í dóminn. Ekkert af þessu

ætti við um Mannréttindadómstól Evrópu. 

Mads Bryde Andersen vill að rætt sé um mannréttindi án fordóma

Mannréttindadómstóll Evrópu

hefur tekið sér of mikið vald

Morgunblaðið/Þorkell

?É hóf þessa umræðu vegna þess að mannrétt-

indalögfræðingarnir sáu ekki um það, þeir

sinntu ekki vinnunni sinni,? sagði Mads Bryde

Andersen, lagaprófessor.

Eftir Rúnar Pálmason

runarp@mbl.is

PRÓFKJÖR sjálfstæðismanna í

Reykjavík, vegna borgarstjórn-

arkosninganna í vor, fer fram 4. og

5. nóvember nk. Tuttugu og fjórir

frambjóðendur hafa gefið kost á

sér. Eftirfarandi frambjóðendur

hafa opnað vefsíðu á Netinu og/eða

kosningaskrifstofu: 

Birgir Þór Bragason. Heimasíða:

www.biggibraga.is.

Björn Gíslason. Heimasíða:

www.bjorngislason.is.

Bolli Thoroddsen. Kosn-

ingaskrifstofa: Borgartúni 6.

Heimasíða: www.bolli.is.

Davíð Ólafur Ingimarsson.

Heimasíða: www.davidolafur.is.

Eggert Páll Ólason. Kosn-

ingaskrifstofa: Sætúni 8. Heima-

síða: www.eggertpall.is. 

Gísli Marteinn Baldursson. Kosn-

ingaskrifstofa: Aðalstræti 6.

Heimasíða: www.gislimarteinn.is. 

Guðni Þór Jónsson. Heimasíða:

www.gudnithor.is.

Gunnar Dofri Ólafsson. Heima-

síða: www.dofri.com.

Hanna Birna Kristjánsdóttir.

Kosningaskrifstofa: Landssíma-

húsið við Austurvöll. Heimasíða:

www.hannabirna.is. 

Jórunn Frímannsdóttir. Kosn-

ingaskrifstofa: Glæsibæ. Heima-

síða: www.jorunn.is.

Júlíus Vífill Ingvarsson. Kosn-

ingaskrifstofa: Vegmúla 2. Heima-

síða: www.juliusvifill.is. 

Kristján Guðmundsson. Heima-

síða: www.kristjang.net.

Kjartan Magnússon. Kosn-

ingaskrifstofa: Síðumúla 13.

Heimasíða: www.kjartan.is. 

Loftur Már Sigurðsson. Kosn-

ingaskrifstofa: Dugguvogi 2.

Heimasíða: www.loftur.is. 

Marta Guðjónsdóttir. Kosn-

ingaskrifstofa: Kirkjutorgi 4.

Ragnar Sær Ragnarsson. Kosn-

ingaskrifstofa: Ármúla 1. Heima-

síða: www.ragnarsaer.is. 

Steinn Kárason. Kosninga-

miðstöð: Markarvegi 15. Heima-

síða: www.steinn.is. 

Vilhjálmur Þ. Vilhjálmsson.

Kosningaskrifstofa: Suðurlands-

braut 14. Heimasíða www.vil-

hjalmurth.is. 

Þorbjörg Helga Vigfúsdóttir.

Kosningaskrifstofa: Suðurlands-

braut 24. Heimasíða: www.thor-

bjorg.is. 

Örn Sigurðsson. Kosn-

ingaskrifstofa: Suðurlandsbraut 8.

Heimasíða: www.internet.is/

arkorn/.

Prófkjör

eftir viku

VEL hefur verið tekið á málefnum

fatlaðra í samfélaginu undanfarin

ár en geðsjúkir hafa setið eftir.

Þetta segir Auður Styrkársdóttir,

en hún stendur ásamt fleira fólki

að stofnun aðstandendahóps Geð-

hjálpar. Hópurinn verður form-

lega stofnaður á morgun, en Auð-

ur segir að hann hafi nokkuð lengi

verið starfandi innan samtakanna

með óformlegum hætti. Megin-

markmið hópsins verður að berj-

ast fyrir því að þeir sem þjást af

geðsjúkdómum og aðstandendur

þeirra njóti sömu mannréttinda og

virðingar og aðrir í samfélaginu.

Auður segir að því miður skorti

nokkuð á þetta. 

Hún segir að í búsetumálum og

endurhæfingu geðsjúkra séu Ís-

lendingar eftirbátar nágranna-

landanna.

?Það er líka nokkuð um for-

dóma og vanþekkingu meðal okk-

ar í garð þessara sjúkdóma og við

viljum vinna gegn þessu,? segir

Auður. Hún segir miklu skipta að

koma málum þannig að hægt verði

að ræða um geð-

sjúkdóma eins

og aðra sjúk-

dóma. ?Það er

mjög mikilvægt,

líka fyrir þá

sjúku,? segir

hún og bendir á

að ef samfélagið

sé ekki upplýst

um þessa sjúk-

dóma sé erfitt að

koma hinum sjúku til hjálpar.

Auður segir að aðstandend-

unum hafi þótt tímabært að stofna

með formlegum hætti hóp sem

hafi ákveðin markmið og starfi

undir hatti Geðhjálpar. Um 20

manna hópur aðstandenda hafi

hingað til verið að hittast og ræða

málin. ?Við vonumst til þess að fá

fleiri til liðs við okkur og höfum í

sambandi við fundinn rætt við

aðra. Það taka þessu flestir mjög

vel,? segir Auður.

Öflugt starf innan Geðhjálpar

Árni Magnússon, félagsmála-

ráðherra, hyggst mæta á stofn-

fundinn. Auður segir ráðherra

ætla að skýra frá því hvað sé í bí-

gerð hjá hans ráðuneyti í mál-

efnum geðsjúkra. ?Það hefur verið

lagður til einn og hálfur milljarður

í þennan málaflokk, en þeir pen-

ingar eiga að fara í búsetuúrræði

og endurhæfingu fyrir geðsjúka.

Við vonumst til að koma að þeim

málum, enda hafa ráðherrar sagt

að bæði verði leitað til sjúklinga

og aðstandenda, ? segir Auður og

bætir við að hópurinn hlakki til

þess samstarfs. ?Við teljum mik-

ilvægt að allir ræði saman um

þessi mál.? 

?Geðhjálp er sterkt og gott fé-

lag og þar fer fram öflugt starf.

Við viljum líka styðja við það með

þessum hætti,? segir Auður enn-

fremur.

Hún segir að aðstandendahóp-

urinn leggi til að haldnir verði

mánaðarlegir fundir um þessi mál.

Þeir sem hafa áhuga á að taka

þátt geti haft samband við hana

eða Geðhjálp. Stefnt er að því að

kjósa á stofnfundinum þrjá að-

standendur til að vera talsmenn

hópsins og samræma störf hans.

Fundurinn verður haldinn klukk-

an 14 í húsnæði Geðhjálpar á Tún-

götu 12 í Reykjavík.

Aðstandendahópur Geðhjálpar stofnaður á morgun

Geðsjúkir hafa setið eftir

Auður

Styrkársdóttir

Eftir Elvu Björk Sverrisdóttur

elva@mbl.is

FIMM mótmælendur, þar af einn Ís-

lendingur, hindruðu aðgang að álveri

Alcan, eiganda álversins í Straums-

vík, í Fort William í Skotlandi á

þriðjudag og voru þeir handteknir

eftir fjögurra tíma mótmæli. Komu

fimmmenningarnir fyrir rétt í Skot-

landi á fimmtudag. Tveir játuðu að

hafa valdið truflunum en þrír, þar

með talin íslensk kona, Hallgerður

Guðmundsdóttir, neituðu sök. Fjallað

er um málið í dagblaðinu The

Scotsman og einnig á fréttavefnum

This is North Scotland þar sem kem-

ur fram að mótmælendurnir hafi

haldið því fram að British Alcan væri

að eyðileggja síðasta ósnortna víðerni

Evrópu með byggingu risastíflna og

stækkun álvera. Segir að mótmæl-

unum hafi m.a. verið beint að bygg-

ingu stíflu sem væri stærsta fram-

kvæmd Íslandssögunnar sem myndi

kaffæra og eyðileggja stærsta

óbyggða land Evrópu vegna álvers.

Kemur fram að mótmælunum hafi

ekki verið beint að álveri Alcan í

Skotlandi. Mótmælin hófust snemma

morguns með því að mótmælend-

urnir, átta til að byrja með, lögðust

hlekkjaðir saman á götuna við inn-

gang álversins. Skömmu síðar voru

fjórir lögreglumenn mættir á staðinn

en þar sem starfsemi álversins rask-

aðist ekkert stóðu þeir hjá meðan á

mótmælunum stóð. Eftir fjögurra

klukkutíma setu fyrir framan inn-

ganginn, og fækkun í liði mótmæl-

enda, var fólkið handtekið. Í frétt

This is North Scotland kemur fram

að mál þeirra verði tekin fyrir á ný í

desember nk. og var þeim sleppt úr

haldi á fimmtudag gegn tryggingu.

Í yfirlýsingu mótmælendanna, sem

send er frá netfangi Saving Iceland,

kemur fram að aðgerðirnar voru

hugsaðar til að mótmæla stækkun ál-

versins í Straumsvík og álversins á

Grundartanga, sem fyrirtækið Cent-

ury reki. Einnig til að mótmæla bygg-

ingu rafskautaverksmiðju í Katanesi

og nýs álvers Century í Helguvík.

?Við teljum það algjörlega óvið-

unandi að Faxaflói verði mengaðasta

svæði Norður-Evrópu, en það mun

gerast verði þessi áform að veru-

leika,? segir í yfirlýsingunni. Þá kem-

ur fram að til að stækkun álveranna

verði möguleg þurfi að fórna votlend-

um Þjórsárvera og Langasjó.

Á fréttavefnum This is North

Scotland kemur fram að mótmælin

tengist samkomu Saving Iceland

samtakanna í Nottingham nú um

helgina. 

Mótmæli við álver 

Alcan í Skotlandi 

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68
Blašsķša 69
Blašsķša 69
Blašsķša 70
Blašsķša 70
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72
Blašsķša 73
Blašsķša 73
Blašsķša 74
Blašsķša 74
Blašsķša 75
Blašsķša 75
Blašsķša 76
Blašsķša 76