Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Tķminn

og  
S M Þ M F F L
. . . . 1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30 .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Tķminn

						Föstudagur 2. júni 1972.
TÍMINN
i ns
11
Hamborg
samtök hennar við fleiri borgir
þarna á norðurströnd þýzka-
lands, sem mynduðu hið svo-
nefnda Hansasamband. Og á 16.
öld var Hamborg frjálst og full-
valda þjóðriki.
Þótt siðar gengi á ýmsu fyrir
Hamborg, var hún alltaf meðal
helztu staða Þýzkalands og slapp
raunar stundum vegna sérstöðu
og sjálfræðis framhjá vandræð-
um þess. En frá 1871 er hún og
hefur verið óaðskiljanlegur hluti
þýzka veldisins.
I siðari heimsstyrjöldinni var
hún „bombarderuð" miskunnar-
laust, og yfir 50 þúsundir borgar-
búa fórust i látlausum loftárás-
um. Nii hefur hún náð sér að
mestu og gert að sárum sinum
fyrir 300 þús. milljónir þýzkra
marka og telur nú um tvær
milljónir ibúa og hefur auk þess
innlimað nágrannaborgir.
Sá staður, sem flestir hafa séð i
Hamborg nútimans, er Aðal-
brautarstöðin — Hauptbahnhof
—, hliðið sjálft. En þaðan liggur
leið margra til frægustu götu og
frægasta hverfis borgarinnar.
Það stræti heitir Reeperbahnen
og hverfið heitir St. Pauli, kennt
við sjálfan sankti Pál. Það er i
nánd við höfnina og er eitt þekkt-
asta hverfi skemmtana, nautna
og skefjalausra ásta i víðri ver-
öld.
Hvergi er meiri kvendýrkun, ef
svo mætti segja. Hvarvetna blasa
við myndir af allsnöktu kvenfólki
við dyr og gættir, ungir menn
hrópa um ágæti sinna skemmti-
staða og koma jafnvel þjótandi út
á strætið taka undir arm vegfar-
and og hvetja hann með brosi og
bliðmælum til að lita inn. Og láti
komumaður að orðum þeirra og
gægist bak við dyratjöldin, sem
hanga fyrir opnum húsdyrum,
grillir i djúpu rökkri og rauðum,
döprum ljósglórum á blikandi
augu kvenna, sem risa  upp af
m.iúkum hægindum i krókum og
kimum óræðrar vistarveru. Hvað
gerist þegar inn er komið verður
ekki sagt, en margur kom þar
auðugur en fór þaðan fátækur,
svo einhverju er fórnað við fót-
skör og altari þessara fögru
kvenna. Vart mun dýrkun sú, sem
þeim er veitt, vera ódýrari dýrk
un annarra guöa.
Fleiri staðir eru forvitnilegir i
Hamborg en Reeperbahnen i St.
Pauli- hverfinu. Hamborg á
marga næturklúbba og spilaviti,
danshallir og drykkjustofur. Og
þar er drukkið fast, svo að sumir
gestannaskiljavit sitt eftir, ganga
meira eða minna naktir út á
strætin og hafa það til að gera
Reeperbahnen að rekkju sinni,
svo að bifreiðastjórar og aðrir
vinnandi vegfarendur verða að
draga þá upp á gangstéttir, þar
sem betri ró gefst til svefns, unz
lögregluverðir bisa þeim inn i
vagna sina. Sums staðar sofna og
sofa gestirnir oft, bæði karlar og
konur, á bekkjum ölstofanna, unz
þeir vakna eftir væran dúr og er
veittur hrokaður, djúpur diskur
af soðnum baunum og hefja svo
drykkju við „barinn" á nýjan
¦leik.
En Hamborg á lika annað
andlit. Hún á stilhreinar og stór-
fagrar kirkjur, einn fjölskrúðug-
asta urtagarð, þar sem lækir og
gosbrunnar seitla ljúfum nið eins
og langt uppi i öræfum íslands.
Og þar er meira að segja islenzkt
blóðberg og ilmandi brönugrös i
sinu rétta, en þó af höndum
gjörða umhverfi, en þetta er
Planten-und Blumen garðurinn.
Og hún á höfn, þar sem skip frá
öllum löndum heims koma og
fara, kveðja og fara, kveðja og
heilsa hljóð og hátiðleg. Og hún á
stórt vatn eða lón þar sem litlar
skemmtisnekkjur með fannhvft-
um seglum þreyta kapp I hægum
vestanblæ,   þar   sem   kvöldsólin
gyllir ofursmáar öldur við kjólrák
dugganna. En söngvar unga
fólksins i bátunum blandast ljúfu
hvisli golunnar i greinum tjánna
handan breiðgöfunnar, sem ligg-
ur meðfram lóninu og flytur
fjölda bifreiða með forvitnum
áhorfendum.
Og ekki ætti að gleyma öllum
gömlu og öðrum endurbyggðu
kirkjunum, Péturskirk ju,
Katrinarkirkju, Jakobskirkju,
• eða hvað þeir nú heita allir þessir
turnkrýndu helgidómar, sem
setja svip á þessa söguriku og
syndugu borg og minna á upphaf
hennar i óskum og draumum
Karls mikla.
Og þá má ekki gleyma, að það
eru einmitt þessar kirkjur, sem
hverfi borgarinnar eru kennd við.
Það er tákn aldagamallar trú-
rækni.
En ofar öllum þessum turnum
er Nikulásarturninn, sem á nú
raunar engan helgidóm framar
að fótum sér. Nikulásarkirkjan i
Hamborg stóð á hæsta sjónarhóli
borgarinnar i gotneskum stil.
Hún eyðilagðist i eldsvoða 1842,
en þá eyddist meginhluti gömlu
borgarinnar, sem heitir i daglegu
tali Der Altstadt. Nú er þessi
fagri og tignarlegi turn sem
minnismerki fornrar frægðar án
kirkju og klukknaspils. Nú slðast
eftir eyðileggingu I siðari heims-
styrjöld og enn nýja endurbygg-
ingu, er Nikulásarturninn tákn
þess, að aldrei verði Hamborg
svo langt leidd af hönd örlaganna,
að hún risi ekki úr rústum að
nýju, og ásamt ráðhústurninum
er hann einn sterkasti dráttur i
ásjónu Hamborgar.
Og að lokum, hvernig er fólkið,
sem nú byggir þessa borg járn-
veldis og járnkanslara hins vold-
uga Vestur-Þýzkalands.
Fegurð og veldi kvenfólksins
eru að nokkru gerð skil viö Reep-
erbahn.   En   iturvaxna   Prússa
Hamborg við höfnina
Hamborgar getur þú hitt á ein-
hverri ölstofu i hljóðlátu stræti,
þar sem góðborgarar masa yfir
glasi af þýzkum bjór eöa sætu
Rinarvini á siðkvöldum. Og jafn-
vel þótt þýzkan þin sé ekki æfð
daglega til viðræðna, er ekkert
liklegra en einhver þessara
myndarlegu manna strjúki af sér
allan þótta, setjist hjá þér við
borðið þitt Uti i horni og spyrji
um land þitt og þjóð. Og af þvi að
þú ert Islendingur er liklegt, að
hann finni út, að einhver Hansa-
kaupmanna, sem var afi hans eða
langafi, hafi haft viðskipti við ein-
hvern virðulegan höfðingja þessa
eylands norður I höfum. Og eftir
það þarftu ekki að börga drykk
þinn framar þetta kvöldið, þú ert
kominn undir verndarvæng þýzk-
rar gestrisni höfðingjanna I Ham-
borg. Og eftir nokkur glös tæmd
við borðið er þér boðið heim £
stofu Hamborgarbúans og leiddur
að   borði   með   fljótmatreiddum
réttum, boðið til hvilu, en vakinn i
þann mund, sem lestin þin á hæfi-
legan tima til brottfarar.
Heimamaðurinn leiðir þig gegn
um fallegan trjágarð, sem er i dá-
litilli fjarlægð frá  húsinu hans.
Þar rikir yfirjarðneskur friður
moguns yfir lognkyrru vatni, þar
sem endur og svanir synda eins
þögul og hverfandi skuggar
næturinnar fyrir geislum sólar
hins komandi dags, sem gægist
gegnum greinar trjánna ofar
fjarlægum hæðum.
Er þetta draumur eöa einhver
paradis ofar hversdagslegri til-
veru? Nei, það er morgunn,
sólaruppkoma i Hamborg — Hliði
heimsins, syndugri stórborg I
góðvild og gestrisni eins af henn-
ar sonum, sem jafnvel þar tekst
að færa himin friðarins niður á
friðvana jörð.
Svona er Hamborg, borgin við
Elfina.
aldur þeirra ec sem hennar njóta.
Starfsfræðslan stuðlar að aukinni
farsæld allra þjóðfélagsþegna og
framþróun þjóðanna".
Hér á landi þyrfti að koma á
áætlanagerð um vinnuaflsþörf til
lengri og skemmri tima. Rikis-
valdið verður að gera sér grein
fyrir þörfum sinum og til hvaða
starfa það er að mennta fólk. Hér
hefur vissulega ráðið handahóf i
þessum efnum. Afleiðingin er sú,
að i sumum störfum er framboð
meira en eftirspurn, en annars
staðar skortir vinnuafl. Með
áætlanagerö og upplýsingastarf-
semi getur rikisvaldið beint
straumnum i þá farvegi þar sem
þörfin er mest. Fæstir hafa svo
afmarkaða hæfileika, að þeim
henti aðeins eitt starf. Hins vegar
eru hæfileikar manna bundnir við
ákveðin svið, til dæmis verzlunar-
, uppeldis- eða tæknisvið, svo að
nokkuð sé nefnt. Skylt er að benda
fólki á möguleikana og hvar
þörfin er brýnust. Siðan er valið I
höndum hvers einstaklings.
Einstaklingsbundin
leiðsögn
Næst vik ég að c-lið tillögunnar.
Aður hef ég minnzt á, að skólarnir
eigi að veita undirstöðufræðslu
um störf I þjóðfélaginu. Einnig
geta fjölmiðlar hjálpað hér til, til
að mynda sjónvarpið með gerð
fræðslumynda um atvinnuvegina.
Engu að siður mun alltaf vera
þörf fyrir einstaklingsbundna
leiðsögn. Nemandi flosnar upp úr
námi. Hvert á hann að leita?
Þörfin minnkar fyrir ófaglært
fólk. Hvert á það að snúa sér?
Húsmæður, sem ekki hafa sér-
menntun   eða   þurfa   endurhæf-
ingar við, vilja fara út i atvinnu-
lifið að nýju. Hvert eiga þær að
snúa sér? Er það ekki verkefni
opinberra aðila að koma til móts
við þetta fólk? Þeim ófaglærðu
þarf að leiðbeina um val nýs
starfs og halda námskeið. Her
erum yið komin að fullorðins-
menntun eða simenntun, sem svo
er nefnd. Hún felur i sér þann
skilning, að fólk verði stöðugt að
tileinka sér nýja þekkingu við
breyttar aðstæður. Við þurfum
jafnvel i náinni framtið að búast
við þvi að skipta einu sinni eða
oftar um starf, og hefja undirbún-
ingsmenntun að nýju starfi. Leið-
beiningar um starfsval með
hliðsjón af fyrri menntun, störf-
um, áhugasviðum og þjóðfélags-
legri þörf, ættu hér að hjálpa
mikið.
Starfsemin skipulögð
Eins og sjá má af þvi, sem hér
hefur verið sagt, þyrfti miðstöð
sem þessi að starfa I nánum
tengslum við samtök atvinnuveg-
anna. Einnig gæti Háskóli fslands
unnið að ýmsum gagnlegum
athugunum, sérstaklega félags-
fræðideildin og e.t.v. viðskipta-
deild. Æskilegt er, að fljótlega
verði ráðinn starfsmaður til að
skipuleggja starfsemi slikrar
miðstöðvar, og fengi hann siðan
aðstoðarmenn, eftir þvi sem
hæfir starfskraftar fengjust og
miðstöðinni yxi fiskur um hrygg.
Þess mun ekki langt að biða, að
starfskraftar fáist, þar sem
kennsla i félagsfræði og sálar-
fræði er hafin i háskólanum.
1 Danmörku sér 16 manna ráð
um framkvæmd starfsfræðslunn-
ar, skipað fulltrúum frá 'atvinnu-
og fræðslumálaráðuneyti, vinnu-
veitendum, launþegum og sam-
tökum kennara. Arið 1963 starfaði
71 ráðunautur við starfsfræðsl-
una. 1 Sviþjóð sjá þrjár deildir um
framkvæmd fræðslunnar.Sér ein
deildin um stjórnunar- og skipu-
lagsmál, ásamt málefnum, sem
snerta skólana, önnur deildin sér
um útgáfustarfsemi og upp-
lýsingaþjónustu, og hin þriðja
gerir áætlun um vinnuaflsþörf
o.fl. I skipulagi þessara mála hér
getum við stuözt við reynslu ná-
grannaþjóðanna, þótt vitanlega
verði að sniöa sér stakk eftir vexti
i þessu sem öðru.
Starfsfræðsla
verði efld.
Þá vil ég vikja að öðrum lið til-
lögunnar. Meðan ekki hefur verið
komið á fót miðstöð þeirri, sem
tillagan gerir ráð fyrir, leggjum
við áherzlu á,að efld verði starfs-
fræðsla I skólum Reykjavikur-
borgar. Er þvi ekki ú.r vegi að
rifja upp.hvað gert hefur verið i
þessum efnum hér á landi.
Ólafur Gunnarsson sálfræð-
ingur var sá maður, sem fyrstur
vakti athygli á gildi starfs-
fræðslu. Árið 1951 var hann ráö-
inn starfsmaður Reykjavikur-
borgar við starfsvalsleiðbein-
ingar, hæfnipróf o.fl. Einnig
skipulagði hann fyrstu starfs-
fræðsludaga i skólum og gaf út
bæklinginn „Hvað viltu verða?"
1954. Við þetta starfaði Ólafur I
rúman áratug.
Starfsfræðsla var sett á náms-
skrá annars bekkjar gagnfræða-
stigs árið 1960, og fimm  árum
siðar var ákveðiö i reglugerö, aö
starfsfræösla og leiðbeiningar um
náms- og stöðuval færi fram i
fyrsta og öðrum bekk gagnfræða-
skóla I nánum tengslum við
félagsfræði og þann þátt landa-
fræði, sem Iyti að atvinnuvegum
landsmanna.
Slik fræðsla getur ekki orðiö
markviss nema til sé kennslubók i
aðgengilegu formi. Þvi var þaö,
að Stefán Ól. Jónsson, sem þá
hafði verið settur starfsfræðslu-
námsstjóri, og Kristinn Björns-
son sálfræðingur tóku saman bók-
ina„Starfsfræði" árið 1966. Er
bókin i mjög samþjöppuðu formi
og fjallar um atvinnuþróun á
tslandi, hélztu starfsgreinaskipt-
ingu, námsbrautir o.fl. Mikill
fengur er að þessari bók, en hún
þarf vitanlega stöðugrar endur-
skoðunar viö. Nokkur misbrestur
mun vera á þvi,að hún sé kennd
sem skyldi, enda fellur efni henn-
ar inn I nám i félagsfræöi, og mun
áhugi hvers kennara að mestu
ráða þvi, hver hlutur starfsfræð-
innar er. 1 Sviþjóð er kennurum,
sem sjá um starfsfræðslu, gert að
sækja sex mánaða námskeiö, þar
sem einkum er lögð áherzla á sál-
arfræði, kynningu atvinnulifs, og
kennsluaðferöir við starfs-
fræðslu. Hér á landi hafa fjögur
námskeið verið haldin, hið fyrsta
1963 og stóð i tiu daga. En betur
má ef duga skal.
óveruleg starfsemi
Eins og nú er málum háttað, er
starfsfræðsla óveruleg i skólum
landsins. Hægt er að fá upp-
lýsingar um nám og námsbrautir
á fræösluskrifstofunni, en þar eru
engar upplýsingar að fá um störf
eða starfsmóguleika. Starfs-
fræðsludagar hafa verið felldir
niður, nema i æöri skólum, enda
mun paö álit margra, að þeir séu
gagnslitlir án undirstöðuþekk-
ingar, og geti jafnvel orsakaö
ótimabærar ákvarðanir vegna
sefjunar eða skyndihrifningar.
Nú er svo komið, að enginn
fastur starfsmaður vinnur við
skipulagningu starfsfræðslu eða
leiðbeiningar um starfsval.
Stefán 01. Jónsson, sem kunn-
ugastur er þessum efnum hér,
hefur ekki getaö einbeitt sér að
þeim. Stóöu þó vonir til að svo
yröi, enda var hann til þess studd-
ur, og kynnti sér meðal annars
framkvæmd starfsfræöslu á
Noröurlöndum veturinn 1963-'64.
Að endingu vil ég leggja
áherzlu á þann vilja okkar,
flutningsmanna þessarar tillögu,
að hreyfing komist á framkvæmd
þessara þýðingarmiklu mála.
Hefja verður markvissa söfnun
gagna um atvinnulíf þjóðarinnar
og einstakar starfsgreinar, og
þær kröfur, sem geröar eru um
undirbúningsmenntun i hverju
starfi. Við lifum i örsmáu sam-
félagi, þar sem hver einstakl-
ingur er miklu dýrmætari en
meðal stórþjóða. Við megum ekki
við þvf, að neinir starfskraftar
fari til spillis. Hver maður þarf að
eiga kost á þvi starfi þar sem
hæfileikar hans njóta sin bezt. Sú
aðstoð, sem gert er ráð fyrir 1
tillögunni, ætti þvi að koma að
miklum notum og stuðla að meiri
farsæld einstaklinga sem þjóðf-
élagsins alls.
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20