hærra verð en 3,50 á hlut. Ólafur endurtók þá að það verð sem end- anlega yrði samið um yrði að vera við efri mörk tilboðs Samson, eða 3,90. Sagðist Björgólfur Thor ekki geta samþykkt það, neitaði að taka við bréfinu og yfirgaf Stjórn- arráðið. Ólafur skammaði Halldór Þegar Ólafur Ólafsson, einn for- kólfanna í S-hópnum, sem bitust á við Samson og Kaldbak um Lands- bankann, fékk fréttirnar um að Samson hefði verið valinn til við- ræðna við framkvæmdanefnd um söluna á Landsbankanum var hann staddur á hreindýraveiðum austur á landi. Hann hringdi um- svifalaust í Halldór Ásgrímsson, öskureiður, og hellti sér yfir hann fyrir að hafa gert sig að fífli með þátttöku sinni í söluferlinu á Landsbankanum. Hann hefði varið miklum tíma og fjármunum í undirbúning að kaupunum og var ósáttur við að hafa ekki fengið að kaupa bankann þrátt fyrir að hafa verið með besta tilboðið þegar á heildina væri litið. Ferlið spunnið eftir því sem á leið Hinn 18. október 2002 var tilkynnt um samkomulag Samson og fram- kvæmdanefndar um heildarsölu- verð hlutar ríkisins í Landsbank- anum, sem var rúmar 139 milljón- ir Bandaríkjadala, sem samsvar- aði rúmum 12,3 milljörðum ís- lenskra króna miðað við gengi dalsins á þeim tíma. Verð á hlut var miðað við það 3,92. Grein- ingardeild Búnaðarbankans hafði gefið út verðmat á Landsbankan- um 8. ágúst 2002 og 24. febrúar 2003. Þar var gengið metið á 4,2 í bæði skiptin. Samkvæmt kaupsamningnum yrði greiðsla fyrir bréfin tvískipt. Greitt yrði fyrir 33,3 prósenta hluta innan 30 daga frá kaup- samningi, eða sem samsvaraði um 8,9 milljörðum króna, og fyrir 12,5 prósent, eða 3,4 milljarða króna, að ári liðnu. Í kaupsamningnum voru ákvæði um verðaðlögun, það er að segja að afsláttur allt að 700 millj- ónum yrði veittur af lokagreiðslu ef þróun efnahagsliða yrði önnur en gengið hefði verið út frá í áætl- unum sem lágu til grundvallar við undirritun samkomulagsins frá 18. október. í kjölfar áreiðanleikakönnunar sem KPMG vann á Landsbankan- um og birt var 15. desember kom upp ágreiningur milli Samson og framkvæmdanefndar um gæði lána í lánastokki bankans. Sú varð raunin að öll upphæðin sem tiltekin var í samningunum, 700 milljónir, kom til frádráttar frá lokagreiðslunni og nam hún því sem samsvarar 2,7 milljörðum króna. Endanlegt kaupgengi hlutar Samson í Landsbankanum var því 3,7. Nýir eigendur tóku við stjórn Landsbankans á aðalfundi 14. febrúar 2003. Í nýju bankaráði áttu sæti Björgólfur Guðmunds- son, Einar Benediktsson, Andri Sveinsson, Þorgeir Baldursson og Kjartan Gunnarsson. Halldór skipuleggur símafund Áður en ákvörðun framkvæmda- nefndarinnar um valið á Samson til viðræðna um kaupin á Lands- bankanum, hinn 10. september, var tilkynnt hafði Halldór Ás- grímsson haft milligöngu um það að hinir hóparnir tveir, Kaldbakur og S-hópurinn, sameinuðust um kaupin á Búnaðarbankanum. Allt frá því að söluferlið fór af stað höfðu hópunum tveimur borist skilaboð, bæði beint og óbeint, frá framkvæmdanefndinni um að reyna að sameinast í einn fjár- festahóp. S-hópnum hugnaðist fyrst og fremst ekki að vinna með Þorsteini Má Baldvinssyni. Fulltrúar hópanna áttu samtöl um hugsanlega sam- vinnu sín á milli, en ekkert varð úr því að þeir ræddu málið af fullri alvöru fyrr en Halldór Ásgrímsson skipulagði símafund þar sem hann, ásamt helstu fulltrúum beggja hópanna, ræddi um hugsanlega sameiningu hópanna. Ólafur Ólafsson í Keri var sá eini sem ekki tók þátt í fundinum og gaf þá skýringu á fjarvist sinni að hann væri á leið austur á firði á hreindýraveiðar og því ekki í öruggu símasambandi. Síma- fundurinn átti sér því stað áður en tilkynnt var um val framkvæmda- nefndar á Samson til viðræðna um Landbankann. Auk Halldórs Ásgrímssonar voru á símafundinum Jóhannes Geir Sigurgeirsson og Eiríkur Jóhannesson frá Kaldbaki og full- trúar S-hópsins; Axel Gíslason forstjóri VÍS, Margeir Daníels- son, Geir Magnússon, Óskar Gunnarsson og Þórólfur Gíslason. Á fundinum bað Halldór Ás- grímsson hópana tvo að reyna að sameinast um kaupin á Búnaðar- bankanum, þeir yrðu að gera það ef hann ætti að geta hjálpað þeim. Það gekk ekki eftir. ?Ein eða fleiri erlendar fjármála- stofnanir? Hinn 5. nóvember sendi fram- kvæmdanefnd frá sér tilkynningu um að ákveðið hefði verið að ganga til viðræðna við hóp fjár- festa sem samanstæði af Eignar- haldsfélaginu Andvöku, Eignar- haldsfélaginu Samvinnutrygging- um, VÍS, Kaupfélagi Skagfirðinga og Samvinnulífeyrissjóðnum ?auk einnar eða fleiri erlendra fjár- málastofnana?, eins og fram kom í tilkynningunni. Ekki var því enn ljóst á þessum tíma hverjar hinar tilgreindu er- lendu fjármálastofnanir voru. S-hópurinn átti á þessum tíma í við- ræðum við útibú franska bankans Societe General í Frankfurt, en önn- ur stofnun bankans veitti S-hópnum ráðgjöf varðandi kaupin. Framkvæmdanefndin hafði á þessum tíma ekki enn fengið upp- gefið frá S-hópnum hver eða hverjir hinir erlendu fjárfestar væru. Skýringar S-hópsins voru þær að erlendi fjárfestirinn vildi ekki koma fram fyrr en samning- ar hefðu verið undirritaðir. Til þess að skera úr um það hvort er- lendi fjárfestirinn væri áreiðan- legur var samið um það við S-hóp- inn að hann myndi gefa ráðgjöf- um framkvæmdanefndarinnar, HSBC, upp nafnið á fjárfestinum og HSBC myndi síðan upplýsa nefndina um hvort hann væri áreiðanlegur. Niðurstaða HSBC var jákvæð í garð fjárfestisins. Umsögn HSBC vakti spurningar eftir á Umsögn HSBC um erlenda fjár- festinn vakti ekki spurningar meðal framkvæmdanefndarinnar fyrr en daginn sem skrifað var undir samninginn við S-hópinn og tilkynnt var hver erlendi fjár- festirinn var, þýski einkabankinn Hauck & Aufhauser. Nefndar- mönnum fannst þá að umsögn HSBC hefði ekki getað átt við Hauck & Aufhauser því hún hefði dregið upp mynd af stórum al- þjóðlegum fjárfestingabanka, sem Hauck & Aufhauser er ekki. Umsögn HSBC hefði mun frekar átt við Société Générale, sem var sjötti stærsti banki í Evrópu, en S-hópurinn átti á þessum tíma í viðræðum við bankann um að taka þátt í kaupunum. S-hópurinn neitar því að hafa gefið upp annað nafn en Hauck & Aufhauser, en Fréttablaðið hefur meðal annars óskað eftir því á grundvelli upplýsingalaga að fá afhent afrit af umsögn HSBC um hinn ónefnda erlenda banka. Beiðninni var synjað og er nú til meðferðar hjá úrskurðarnefnd um upplýsingamál. Eignatilfærslur innan S-hópsins Hinn 12. nóvember 2002 áttu sér stað talsverð viðskipti innan félaga í S-hópnum. Þórólf Gísla- son, kaupfélagsstjóra Kaupfélags Skagfirðinga, og Ólaf Ólafsson, þáverandi forstjóra Samskipa, greindi á um rekstur Kers, sem þeir voru báðir stjórnarmenn í. Tvær fylkingar höfðu tekist á inn- an S-hópsins en þær deilur voru leystar með tilfærslum eigna þennan dag. Norvik, eignahalds- félag BYKO, keypti 25 prósent hlutafjár í VÍS af Keri fyrir 3,4 milljarða króna en seldi hlutinn til Hesteyrar nokkrum dögum síðar í skiptum fyrir hlut Hesteyrar í Keri. Hesteyri var í eigu Kaup- félags Skagfirðinga og Skinneyjar Þinganess, sem Halldór Ásgríms- son forsætisráðherra á hlut í. Norvik var að stórum hluta í eigu Jóns Helga Guðmundssonar í BYKO, sem tilheyrði jafnframt Gildingarhópnum svokallaða, en Gildingarhópurinn átti orðið stór- an hlut í Búnaðarbankanum. Með þessum viðskiptum tók Ólafur Ólafsson við stjórnar- taumunum í Keri og Þórólfur Gíslason í VÍS. Þá var innkoma Norvikur í Ker sögð styrkja S-hópinn fyrir kaupin á Búnaðar- bankanum. Hannes Smárason var kjörinn í stjórn Kers fyrir hönd Norvikur á stjórnarfundi félags- ins sem haldinn var stuttu síðar, en Jón Helgi hafði jafnframt mikil völd innan Kers. Frestun á samningum vegna óvissu um erlenda fjárfestinn Hinn 19. nóvember 2002, tveimur vikum eftir að framkvæmda- nefnd hafði tilkynnt um viðræður við S-hópinn um Búnaðarbank- ann, setti Kauphöll Íslands Bún- aðarbankann á athugunarlista vegna þess að ekki væri enn ljóst hvernig aðkomu franska bankans, Société Générale, yrði háttað. Franski bankinn ætlaði að taka sér frest til 6. desember til að ákveða hvernig hann kæmi að málinu. Fulltrúi HSBC-bankans í London sem sá um úttekt á kaup- endum bankanna staðfesti við Fréttablaðið á þessum tíma að yfirgnæfandi líkur væru á aðkomu alþjóðlegs banka að kaup- um S-hópsins. S-hópurinn fékk að minnsta kosti tvívegis frest hjá fram- kvæmdanefnd til að staðfesta aðild erlenda fjárfestisins að kaupunum á Búnaðarbankanum. Fyrri fresturinn var veittur 19. nóvember og átti að gilda til 6. desember. Hinn 9. desember til- kynnti framkvæmdanefnd að fresturinn hefði verið framlengd- ur til 13. desember. Áfram væri þó stefnt að því að kaupsamningar yrðu frágengnir fyrir lok ársins. Máttu selja 12,5 prósent strax Hinn 16. janúar 2003 var skrifað undir kaupsamning við S-hópinn á hlut ríkisins í Búnaðarbankanum. Söluverðið var rúmlega 11,2 millj- arðar króna. Ekki samið um að öllm upphæðin yrði staðgreidd, en um leið og búið var að skrifa undir samninginn fór S-hópurinn með valdið sem fylgdi eignar- hlutnum þó svo að ekki væri búið að afhenda hann formlega. Ríkið átti því í raun 18,32 prósent í Bún- aðarbankanum þegar hann sam- einaðist Kaupþingi í maí 2003. Samkvæmt kaupsamningi ríkisins og S-hópsins var nýju eigendun- um frjálst að selja 12,5 prósent af hlutnum, sem var alls 45,8 pró- sent, og sameinast öðru fyrirtæki. Samkvæmt samningnum átti að greiða fyrir 27,48 prósent út- gefins hlutafjár innan 30 daga og var upphæðin um 6,7 milljarðar. Hinn hlutann, 18,32 prósent af út- gefnu hlutafé, skyldi greiða fyrir 20. desember 2003. Verðmæti hans var um 4,5 milljarðar. Hlutir S-hópsins skiptust á eftirfarandi hátt: Egla átti 71,2 prósent, en eigendur Eglu voru þýski bankinn Hauck & Auf- hauser sem átti 50 prósent í félag- inu, Ker 49,5 prósent og VÍS 0,5 prósent. VÍS átti að auki 12,7 pró- sent, Samvinnulífeyrissjóðurinn 8,5 prósent og Eignarhaldsfélagið Samvinnutryggingar 7,6 prósent. Hauck & Aufhauser var því stærsti hluthafinn í Búnaðarbank- anum með 16,3 prósent, hlutur Kers var 16,1 prósent, samanlagð- ur hlutur VÍS 6 prósent, hlutur Samvinnulíferyissjóðsins 3,9 prósent og Eignarhaldsfélagsins Samvinnutrygginga 3,5 prósent. S-hópur fékk lán hjá Landsbank- anum Skömmu áður en Samson tók við Landsbankanum og gengið var frá samningum milli ríkisins og S-hópsins um Búnaðarbankann var félögum innan S-hópsins veitt lán upp á 6 til 8 milljarða króna. Lánið var á hagstæðum kjörum, eða 1,4 yfir LIBOR, og var veitt til þess að greiða fyrri greiðslu S-hópsins til ríkisins fyrir Bún- aðarbankann. Sú greiðsla hljóðaði upp á 6,7 milljarða. Um þrír milljarðar af láns- upphæðinni fóru til Eglu, sem þýski bankinn Hauck & Auf- hauser átti helmingshlut í, Ker 49,5 prósent og VÍS 0,5 prósent. Hauck & Aufhauser hafði því tek- ið um 1,5 milljarða króna lán á Ís- landi til að fjármagna kaupin á Búnaðarbankanum en S-hópurinn var meðal annars valinn til kaupanna vegna þess að erlendur fjárfestir var þar á meðal. Sameining við Kaupþing Í mars 2003, um tveimur mánuð- um eftir að S-hópurinn skrifaði undir kaupsamning um Búnaðar- bankann, var tilkynnt um fyrir- hugaða sameiningu Kaupþings og Búnaðarbankans. S-hópurinn hafði þá átt í margra mánaða viðræðum við Kaupþing um hugsanlega sam- einingu og hafði Ólafur Ólafsson átt fundi með Sigurði Einarssyni mánuðum áður en kaupsamning- urinn um Búnaðarbankann var undirritaður. Áður en tilkynnt var um sam- einingu Búnaðarbankans og Kaupþings höfðu S-hópsmenn einnig átt í viðræðum við Samson um hugsanlega sameiningu Búnaðarbankans og Landsbank- ans. Daginn sem tilkynnt var um fyrirhugaða sameiningu Búnaðar- banka og Kaupþings höfðu Ólafur Ólafson og Jón Helgi Guðmunds- son, fulltrúar S-hópsins verið á fundi með Landsbankamönnunum Björgólfi Guðmundssyni, Kjart- ani Gunnarssyni og Halldóri J. Kristjánssyni um hugsanlega sameiningu Landsbankans og Búnaðarbankans. Þýski bankinn selur Í kaupsamningi milli ríkisins og S-hópsins kom fram að hluthöfum Eglu var óheimilt að selja, eða ráðstafa á annan hátt, hlutum sínum í Eglu í tuttugu og einn mánuð frá undirritun samnings- ins 16. janúar 2003, nema að fengnu skriflegu samþykki viðskiptaráðherra. Peter Gatti, fulltrúi Hauck & Aufhauser sem átti helmingshlut í Eglu, sagði við fjölmiðla við undirskrift kaupsamningsins að bankinn myndi halda eignarhlut sínum í Búnaðarbankanum í að minnsta kosti tvö ár líkt og kveðið væri á um í kaupsamningnum. Að þeim tíma liðnum yrði ávöxtunin metin og fjárfestingin endur- skoðuð. Þrettán mánuðum eftir undir- ritun kaupsamnings, eða 20. febrúar 2004 keypti Ker þriðjung af hlutafé Hauck & Aufhauser í sameinuðum KB banka. Valgerður Sverrisdóttir við- skiptaráðherra veitti leyfi fyrir viðskiptunum. Lokagreiðsla S-hópsins fyrir hlut ríkisins í Búnaðarbankanum var reidd af hendi í desember 2003, og þar með lauk einkavæð- ingu ríkisbankanna. MÁNUDAGUR 31. maí 2005 15 » ATBURÐIR Í TÍMARÖÐ JÚNÍ 2002 » Björgólfur Guðmundsson hringir í Davíð Oddsson og segist vilja kaupa Búnaðarbankann eða Lands- bankann. JÚNÍLOK 2002 » Bréf berst frá Björgólfi Guðmundssyni, Björgólfi Thor Björgólfssyni og Magnúsi Þorsteins- syni, um að þeir hefðu áhuga á að kaupa Landsbankann eða Búnaðar- bankann. 10. JÚLÍ 2002 » Framkvæmdanefnd um einkavæðingu auglýsir báða bank- ana til sölu. JÚLÍLOK 2002 » Fimm hópar senda inn tilkynningu um áhuga sinn á bönk- unum, Samson, Kaldbakur, S-hópur- inn, Íslandsbanki og Þórður Magnús- son fyrir hönd fjárfesta. Þeir eru kallað- ir á fund framvkæmdanefndar. ÁGÚST 2002 » Þrír hópar valdir til við- ræðna, Samson, Kaldbakur og S-hóp- urinn. 22. ÁGÚST 2002 » Sex daga stríðið um VÍS hefst. Landsbankinn og S-hóp- urinn takast á um yfirráðin yfir félag- inu, en þeir eiga helmingshlut hvor. Halldór Ásgrímsson og Davíð Oddsson blandast í átökin og ríkisstjórnarsam- starfið er í uppnámi. 28. ÁGÚST 2002 » Sex daga stríðinu um VÍS lýkur með kaupum S-hópsins á hlut Landsbankans í VÍS. 10. SEPTEMBER 2002 » Björgólfur Thor Björgólfsson neitar að taka við bréfi frá framkvæmdanefndinni úr hendi Ólafs Davíðssonar þar sem nefndin lýsir því yfir að hún vilji ganga til samningaviðræðna við Samson um kaup á Landsbankanum. 10. SEPTEMBER 2002 » Steingrímur Ari Arason segir sig úr framkvæmda- nefndinni og segist aldrei hafa upplif- að önnur eins vinnubrögð. 18. OKTÓBER 2002 » Samson og framkvæmdanefnd undirrita sam- komulag um sölu ríkisins á hlut sínum í Landsbankanum. 23. OKTÓBER 2002 » Framkvæmda- nefndin sendir Kaldbaki og S-hópi bréf þar sem söluferli Búnaðarbankans er skýrt. 4. NÓVEMBER 2002 » Framkvæmda- nefndin ákveður að ganga til samn- inga við S-hópinn um söluna á Bún- aðarbankanum. 15. NÓVEMBER 2002 » S-hópurinn og framkvæmdanefnd undirrita sam- komulag um sölu ríkisins á hlut sínum í Búnaðarbankanum. 31. DESEMBER 2002 » Samson og framkvæmdanefndin undirrita kaup- samning um hlut ríkisins í Landsbank- anum. 16. JANÚAR 2003 » S-hópurinn og framkvæmdanefndin undirrita kaup- samning um hlut ríkisins í Búnaðar- bankanum. MAÍ 2003 » Búnaðarbankinn sameinast Kaupþingi og til verður KB banki. » S-HÓPURINN BREYTIST S-hópurinn var í upphafi söluferilsins samsettur af sjö félögum: Eignarhalds- félaginu Andvöku, Eignarhaldsfélaginu Samvinnutryggingum, Fiskiðjunni Skagfirðingi, Kaupfélagi Skagfirðinga, Keri, Samskipum og Samvinnulífeyris- sjóðnum. Samsetningin á fjárfestahópnum breyttist á meðan á söluferlinu stóð og voru endanlegir kaupendur Egla hf., en eigendur þess voru Ker og þýski bank- inn Hauck & Aufhauser, Eignarhalds- félagið Samvinnutryggingar, Samvinnu- lífeyrissjóðurinn og VÍS. Við vinnslu á greinaflokki þessum var stuðst við viðtöl við fjölda þeirra sem beinan þátt áttu í einkavæðingarferli Landsbankans og Búnaðarbankans sem fór að mestu fram á árinu 2002. Þá er stuðst við kaupsamning milli S-hópsins og ríkisins um Búnaðar- bankann, Greinargerð Ríkisendurskoð- unar um útboð í fjórðungshlut ríkisins í Landsbanka Íslands frá október 2002, Skýrslu framkvæmdanefndar um einkavæðingu um einkavæðingu á árunum 1999 til 2003, skýrslu Ríkis- endurskoðunar, Einkavæðing helstu ríkisfyrirtækja árin 1998 til 2003 og umfjöllun í fjölmiðlum á tímabilinu sem fjallað er um, 1997 til 2003, auk þingræða.
Beinir tenglar
