Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Tķminn

og  
S M Þ M F F L
. . . . 1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30 31
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Tķminn

						TÍMINN
Miðvikudagur 14. janiíar 1976.
Við gamalt lag
Guðmundur Þorsteins-
son frá Lundi:
VID      HLJÓÐFALL
STARFSINS
150 bls. Prentverk Odds
Björnssonar, Akureyri,
1975.
ISLENDINGUM er hagmælsk-
an I blóð borin. Fjöldi fólks um
allt land, fólk á öllum aldri og i
öllum stéttum til sjávar og
sveita, hefur fengizt og fæst enn
viö vlsnagerö, en i misstórum
mæli að vi'su.
Þessimikla og almenna kunn-
átta i meðferö rims og bragar-
hátta er vitaskuld ein af for-
sendum þess að þjóðinni auðnist
aö ala af sér stórskáld. Hinir
mörgu, bókhneigðu og hag-
mæltu Islendingar eru sá jarð-
vegur sem stórskáldin eru
sprottin upp úr. Það vaxa ekki
há tré á berum klöppum. — Eins
þýðir stórskáldum ekki að
yrkja, ef enginn er til þess að
veita verkum þeirra viðtöku og
njóta þeirra.
Guðmundur Þorsteinsson frá
Lundi er gott dæmi um þann
„bdkhneigöa almenning", sem
vikiö er aö hér að framan. Hann
er sveitamaður að ætt og uop-
runa, uppeldi og störfum. Hann
er sprottinn upp úr jarðvegi is-
lenzkrar sveitamenningar, eins
og hún var á morgni þessarar
aldar, áður en vélamenning og
hávaðihéldu innreið sina i þjóð-
félagið. Þetta hefur að sjálf-
sögðu mótað viðhorf hans til
llfsins. Hann ann islenzkum
sveitum og segir:
ég hyggst mig þó við strjálbýli
að halda eftir megni,
þvi hvergi nema þar fann ég ör-
uggt „jarðsamband."
Jafnframt ber hann ugg i
brjósti gagnvart ýmsum tim-
anna táknum. Hann talar um
„svikin verðmæti" seðlaflóðs-
ins, og mörg nýtizkan er honum
litt að skapi. Slikt eru auðvitað
persónuleg viðhorf, og koma
fyrst og fremst einstaklingnum
sjálfum við. Lesandinn spyr
hins vegar, hvort skoðanir höf-
undarins hafi blásið lifi I ljóðin
eða orðið þeim f jötur um fót. Ég
hygg, að sem kvæðasmiður hafi
Guðmundur Þorsteinsson haft
bæði gagn og skaða af skoðun-
um sínum. Áreiðanlega hafa
lifsviðhorf hans oft orðið honum
hvatning   til   yrkinga,   jafnvel
kniiðhann til að grípa pennann,
en hins er ekki heldur að dylj-
ast, að ósjaldan ber boðskapur
kvæðanna list þeirra ofurliði.
Enginn furðar sig á þvi, þótt
manni, sem er skyggn á bresti
samtiðar sinnar, sé oft mikið
niðri fyrir, en þeim mun meiri
þörf er á traustu taumhaldi,
þegar slfkir menn setjast á bak
Pegasusi, þvi dynttítta hrossi.
Guðmundi Þorsteinssyni er
fortíðin ofarlega I huga. Hann
yrkir   um   ambáttina   Brák.
fóstru Egils Skallagrímssonar,
og lætur svo um mælt að
kvæðislokum, að þótt rétt sé að
geyma I minni manndóm Egils,
megi ekki gleyma hlut Brákar,
enda er hann áður búinn að
segja, að.hún hafi seitt fram það
bezta i önd barnsins (þ.e.
Egils), og honum þykir jafnvel
ekki ólíklegt, að sú vargöld, sem
Egill lifði á, hefði brotið skáld-
vængi hans, ef hann hefði ekki
„menntrar fóstru notið."
Og Guðmundur Þorsteinsson
yrkir lika um Grettisbæli i
öxarnúpi, en það er einn þeirra
staða,þarsem menn hyggja, að
Grettir Ásmundsson hafi dvalizt
i Utlegð sinni. Og einhvern tlma
hefur einhver útlagi hafzt þar
við, það mun varla þurfa að
draga i efa.
Ekki getur undirritaður fallizt
á söguskoðun Guðmundar Þor-
steinssonar, þegar hann segir
um Gretti: ,,og mætum þegni
snöggbreytt i dræpan skógar-
mann." Af sögu Grettis verður
það naumasl ráðið, að hann hafi
nokkru sinni náð þvi að verða
„mætur þegn", og meira að
segja vafasamt, hvort hann
hefur yfirleitt verið efni I „mæt-
an þegn", sökum meðfæddra
skapbresta sinna. — Hins vegar
munu flestir vera sammála
Guðyiundi þegar hann talar I
niðurlagi kvæðisins um „þá
raunaslóð sjálfskaparvita",
sem Grettir tróð forðum. Og það
er þakkarvert, þegar Guðmund-
ur beinir þeim' tilmælum til
þjóðar sinnar, að hún hægi
„sinn vitskerta Hrunadans um
pappirskálfinn," ef hún vilji
ekki að fari fyrir henni likt og
Gretti. — Ég minnist þess ekki I
svipinn að hafa heyrt talað um
pappirskálfinn sem hliðstæpu
gullkálfsins, sem flestir dansa i
kringum, en vissulega er hér á
ferðinni orð, sem gjarna mætti
festast I íslenzku máli.
Ekki er nein leið að minnast á
öll yrkisefni Guðmundar Þor-
steinssonar, þvi að þau eru bæði
mörg og ólik. Hann yrkir kveðj-
ur til samferðamanna, þar á
meðal Avarp til forsetahjón-
anna, sem hann flutti þeim i hófi
að Skúlagarði sumarið 1969,
Hann minnist heimsóknar að
Kvlskerjum I öræfum, og þann-
ig mætti lengur telja. Rekavið-
arbjálkinn, sem „eitt sólbjart
vor" sigldi frá strönd heima-
lands sins og hraktist siðan um
úfin höf, verður kveikjan að
einu bezta kvæðinu I bók Guð-
mundar. Verður rekaldinu
fleygt á eld, eða kemst það i
hendur „valins smiðs," sem
gerir úr þvi listaverk?
Ljóðabók Guðmundar Þor-
steinssonar er mjög sómasam-
lega út gefin, hún er látlaus og
snyrtileg eins og höfundur henn-
ar. Þó eru þar nokkrar prent-
villur, og illa kann ég við þann
sið að prenta með breyttu legri
einstök orð, jaf nvel þótt augljóst
sé að leggja beri á þau sérstaka
áherzlu, til dæmis I Upplestri.
Skáldletursorð óprýða textann,
þegar jafnmikið er af þei"* og
hér, og þar að auki eru þau ó-
þörf. Ef ljóð kemst til skila á
annað borð, gera þau það án
slikra hjálparmeðala.
Þeir, sem þekkja til Guð-
mundar Þorsteinssonar frá
Lundi vita, að hann hefur lengi
unnið að lagfæringu gamalla
muna I Þjóðminjasafni tslands.
t þvl birtist ekki aðeins hagleik-
ur handa hans, heldur einnig ást
hans á menningararfleifð þjóð-
arinnar. Sama er að segja um
ljóð hans. Þau eru órækur
vitnisburður um virðingu hans
fyrir tslandi eg Islenzkri þjóð,
sögu hennar, tungu og menn-
ingu. Hann hefur fyrir sitt leyti
ræktað sinn reit, og vill að aðrir
geri slfkt hið sama.
—VS.
Myndlistarþáttur
í byrjun
ars
Eftir haustvertlft er tiltölu-
lega fátt um sýningar f höfuð-
borginni. Margar eru samt I
undirbúningi. Manni er sagt að
17 hafi sótt um Kjarvalsstaði,
þar á meðal Jakob Hafstein.
Fastráðin mun sýning á verkum
Asgrims Jónssonar og verður
það merkur viðburður.
Systursonurtnn         Strákiirimi        Afinn
Konan
Yfirlitsisýning
á verkum Ás-
grims Jónssonar
Samt óttast maður það mest,
að sýningin verði aðeins
hrókering, að myndir Ur As-
grímssafni, sem oft hafa vertð
sýndar áður, verði nú fluttar á
Kjarvalsstaði, en það eitt
þjtínar naumast neinum
tilgangi, nema þá til þess að
vekja svolitlar gárur á hlut-
laust yfirborð. Helzt þyrfti að
sýna eitthvað nýtt.
Enda þótt þessu sé ýjað hér,
hefur maður ekki það beinlinis
fyrir satt að fyrst og fremst
verði um að ræða flutninga á
myndum neðan af Bergstaða-
stræti upp á Flókagötu, myndir
sem almenningur hefur áöur
séð, flestar en hér er óvenju-
gott tækifæri til þess að koma
með verulega góða sýningu á
verkum hins mikilhæfa lista-
manns.
Það er nU einu sinni svo —
þrátt fyrir allt, að ýmsir „smá-
munir" þekktustu listamanna,
teikningar, skissur, vatnslitir
reynast stundum lifseigari en
stórvirkiþeirra. Gott dæmi um
þetta hér á landi eru t.d. myndir
Jóhannesar Kjarvals, sem
Reykjavíkurborg eignaðist
hundruðum saman, og svo gjöf
Gunnlaugs heitins Schevings
sem nU er að hluta sýnd á mjög
áhrifamikinn og lærdómsrlkan
bátt. Þessar litlu skemmtilegu
myndir kynna vinnubrögð
málarans með ágætum, og eru
svo þar að auki alveg sérstakt
augnayndi. Asgrimur Jónsson
mun hafa látið eftir sig ýmsar
vinnuteikningar, og uppdrætti
af myndum og þetta þyrfti að
sýna. Þá vil ég alveg sérstak-
lega vona að mikið verði þarna
af vatnslitamyndum Asgrims,
einkum hinum eldri.
Það er ef til vill til of mikils
mælzt að óska eftir þvi að reynt
verði að fá myndir i einkaeign
til þessarar yfirlitssýningar, en
I.EIKMYNDIN
er að mestu smiðuð úr aðfengnum kassaf jölum og öðru lauslegu, ódýru efni. Þjóð-
It-ikhúsið þakkar ölliiin þeim aðilum, sem Iiðsinntu við efnisöflun.
Þróun leikmyndar á sér langan aðdraganda. Skissan hér að ofan er fyrsta blað-
festa hugmynd Sigurjóns Jóhannssonar að loknum undirbúningsumræðum leik-
stjóra og leikmyndateiknara. líins og sjá má, er hún í ýinsum atriðum frábrugðin
endanlegri útfærslu, þótt grunnhugmyndin sé þegar mótuð.
bæði ég og aðrir vita um það, aö
víða eru niðurkomnir miklir
dýrgripir i einkaeign, og ef
auglýst væri eftir þeim, væri
aldrei að vita nema einhverjir
væru til þess fUsir að lána
myndir til þessarar hátiðar As-
grlms Jónssonar. Nóg um það.
Góða sálin
á Mokka
Um þessar mundir stendur
yfir á Mokka sýning á sviðs-
myndum (uppdráttum og
bUningateikningum Sigurjóns
Jóhannssonar, en hann gerði
sem kunnugt er búninga-
teikningar og sviðsmyndir i
Góðu sálina i Sesiian eftir
Bretold Brecht, sem Þjóðleik-
hUsið sýnir um þessar mundir.
Þetta er einkar skemmtileg og
áhugaverð sýning Qg kærkomið
að hUn skuli sýnd almenningi á
sama tlma og verkið er leikið á
fjölunuih.
Það er auðséð á öllu, að hinn
nýi yfirmaður lrikmynda-
deildar ÞjóðleikhUssins er
sktílaður myndlistarmaður og
er fullfær um að Utfæra hug-
myndir sinar. Þótt ekki séu
þetta karekatúr-myndir, þá
varðveitist yfirbragð per-
sónanna á myndum Sigurjóns
vel á leiksviði ÞjóðleikhUssins.
Sumu hefur þó verið breytt,
eins og guðunum þrem, sem
hafa verið einfaldaðir. Um
leikmyndina sjálfa verður ekki
fjallað hér, enda hefur undir-
ritaður sagt frá henni áður hér i
blaðinu.
Ljós á listaverk
tollstöðvarhússins.
Það var mikið happaverk,
þegar yfirvöld ákváðu að fá
Gerði Helgadóttur, mynd-
höggvara.tilþessaðgera stóra
mosaik-mynd         á         nýja
TollstöðvarhUsið við Tryggva-
götu. ömurlegur veggur, varð
þannig til mikillar pryði fyrir þá
fjölmörgu, sem leið eiga þarna
um. Mynd þessí er þegar orðinn
partur af andliti miðbæjarins.
Þtí er einn galli á gjöf Njarðar
að myndin nýtur sin ekki vel i
myrkri, sem nóg er af I þessum
bæjarhluta. Það þarf að lýsa
myndina upp I myrkri. Til þess
virðist vera mjög góð aðstaða.
Bæði m ætti koma fyrir ljósum á
sjálfu hUsinu, á staurum rétt
hjá, eða af hi'isunum hinum
megin viö götuna. Þetta bend-
um við hinum nýja tollstjóra i
Reykjavik, Birni Hermannssyni
á með fyrirfram þakklæti.
Jónas Guðmundsson
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16