Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Tķminn

og  
S M Þ M F F L
. . . . 1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30 31
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Tķminn

						TÍMINN
Miövikudagur 14. janiiar 1976.
Reynir Hugason, verkfræðingur:
Húsnæði handa öll
Keynir Hugason.
Okkur íslendingum er mjög
gjarnt að halda, að hvergi sé
betra að búa en á íslandi. Eitt af
þvl, sem við teljum mikinn kost
við þetta land, er aö óvlða eiga
hlutfallslega jafnmargir eigið
húsnæði, eins og á tslandi. En
hvernig er þessí mikla einstakl-
ingseign Ibúðarhúsnæðis til kom-
in, og hvaða tilgangi þjónar hún?
Um allt land hefur verið mikill
skortur á leiguhúsnæði á undan-
förnum árum, ekki slzt hér á höf-
uðborgarsvæðinu. Ofan á þennan
skort bætist svo viðast hvar
margra ára ófullnægð eftirspurn
eftir byggingalóðum.
Engin lög eða reglur eru I gildi
um íbuðarhtisnæði, sem boðið er
til leigu, að minnsta kosti ekki
reglur, sem virtar eru i reynd.
Húseigendur semja eigin skil-
mála fyrirhúsaleigu, eða notfæra
sér stöðluð eyðublöð frá Húseig-
endafélagi Reykjavikur eða hlið-
stæðum samtökum. Þessi eyðu-
blöð kveða skýrt á um réttleysi
leigutaka og svipta hann öllum
siðferöilegum og lagalegum rétt-
indum, sem honum kunna að vera
ætluð, um leið og hann skrifar
undir sllkan samning. 1 reynd
getur húseigandi sagt leigutaka
upp húsaleigunni með mjög
skömmum fyrirvara, (1/2 til 1
mánuður) hvenær sem vera skal
og á hvaða forsendum sem hon-
um þoknast. Margir húseigendur
gæta sin og á þvi að gera húsa-
leigusamninga til skamms tlma i
senn, til þess að geta hækkað
húsaleiguná milli samningstima-
bila. Oft fylgja svo kvaðir um að
ekki megi gefa húsaleiguna upp
til skatts.
Enginn aðili álitur sig bera
skyldu til þess aö ganga úr
skugga um að húsnæði, sem boðið
er til leigu, fullnægi kröfum um
Ibúðarhæfni, svo sem að þar sé
þokkaleg hreinlætisaðstaða (sal-
erni og bað), að húsið sé sæmi-
lega einangrað, þar sé bæði heitt
og kalt vatn, að lofthæð sé viöun-
andi, að ibúðarhúsnæðið sé ekki
rakt (til dæmis kjallarahúsnæöi),
og siðast en ekki slzt að ekki séu
of margir i f jölskyldu leigutaka til
þess að hæfa viðkomandi Ibiiðar-
húsnæði.
Framboð og eftirspurn hefur
verið allsráðandi um það hvaða
kjörum aðilar verða að sæta,
(húseigendur og leigutakar) og
eftirspurnin hefur i fleiri áratugi
verið húseigendum I hag hvað
þetta snertir. Það er engin von til
þess að hvorki fjölskyldur né ein-
staklingar geti unað þeim leigu-
kjörum, er húseigendur ákveða
sjálfir, enda finnst Islendingum
almennt m jög hart að sæta þvl að
þurfa að vera leigjendur. Það
þykir almennt mjög ótryggt að
btia I leiguhúsnæði, bæði hvað
snertir lengd leigutima og leigu-
kjör.
Hin sálrænu áhrif þessa skipu-
lagsieysis eru meðal annars þau,
að svo til allir, bæði einstaklingar
og fjölskyldur, telja lifsnauösyn
að koma yfir sig eigin húsnæði
með einhverju móti.
Menn ganga að þvi sem visu, að
með þvl að fá lóð og byrja að
byggja, sé verið aö nýta pening-
ana á þann eina skynsamlega
máta, sem fyrir hendi er I land-
inu. Löng reynsla liggur að baki
þess, að alltaf má selja dýrar en
nemur kostnaði og vinnu, hvort
heldur um er að ræða hálfklárað
húsnæði eða fullkláraðar Ibtiðir.
Þaö er þvi vart að undra, þótt
ur sé gjarnt að fjárfesta I stein-
steypu.
Ofan á þetta bætist svo að við-
unandi húsnæði er öllum einstakl-
ingum jafn nauðsynlegt og enginn
getur verið án þess. Flest okkar
eyða 10 til 20 beztu árum ævi okk-
ar til þess aö koma þaki yfir höf-
uðið. Fyrst til þess að byggja, og
svo til þess að greiða niöur skuld-
ir. Mikið basl og erfiðleikar eru
jafnan þessu samfara, og fjár-
mögnunarkerfið, sem fjármagn-
ar byggingar okkar, er ekki þann-
ig uppbyggt að það drelfi afborg-
ununum af húsnæðinu á hæfilega
langan tima, til þess að við getum
risiö undir þessum byrðum. Niö-
urstaöan verðursú, að við setjum
allt ókkar fjármálakerfi á annan
endann I mörg ár, i þeirri von að
verðbólgan muni éta upp skuldir
okkar sem allra hraðast, svo að
viö getum að lokum fariö að lifa
sómasamlegu 111 i.
Okkur er mjög gjarnt að hugsa
um eigin hag, er við erum að
reikna út hvernig við eigum að
kljúfa það að byggja eða kaupa
eigið húsnæði, af skiljanlegum
ástæðum. Viö vitum, að þvi meira
sem viö fáum lánað, og þvl minni
vextir sem fylgja láninu, þeim
mun fljótari erum við að eignast
húsiö, aðeins ef við getum klofið
útborgun og fyrstu ársgreiðslu.
Viö vitum af langri reynslu, að
verðbólgan étur allar skuldir upp.
Þeim mun meiri verðbólga, sem
er I landinu, þeim mun hraðar ét-
astskuldirnar upp. Þetta er mjög
sjálfsagður og eðlilegur máti að
reikna fyrir einstaklinginn og
fjölskylduna.
Einum mikilvægum hlut er þó
gleymt í þessum útreikningum,
en hann er sá, að enda þött við
höldum að við séum að hagnast á
verðbólgunni, vegna þess að
skuldir okkar minnki hröðum
skrefum, þá verður það þó ætið
svo, að við verðum að greiða all-
an kostnað á raungildi, þegar allt
kemur til alls.
Rétt á meðan við erum að
byggja og greiða niður mestu
skuldirnar, erum við i raun að
hagnast á verðbólgunni, en strax
og þvi er lokið, verða það aðrir,
sem meö húsbyggingum sinum og
skuldasöfnun fara að hagnast á
okkar kostnað.
Þar sem lita má á Island sem
lokað fjármálakerfi, hlýtur alltaf
verðbólgugróöi hjá einum að
koma fram sem tap hjá öðrum
(við getum vlst ekki velt tapinu
yfir á aðrar þjóðir). Það verður
þvl ætið svo, að um leið og við
sjálf erum komin yfir þann
hjalla að eignast eigið húsnæði, á
um helmingi raunverðmætis
þess, og höfum þannig látið aðra
greiða hinn helminginn af þvi að
peningarnir, sem þeir lánuðu
okkur, hafa orðið veröminni,
kemur strax að þvi aö aðrir fara
að græða á okkur með þvi að þeim
eru lánaðir peningar til húsbygg-
inga úr sjóöum, sem viö greiöum
til, gegnum hið opinbera sjóöa-
kerfi, sem við stöndum aö að fjár-
magna gegnum skatta og skyld-
ur.  Þeir peningar verðfalla   að
sjálfsögðu lika, og niðurstaðan
verður sú, að við greiðum tiltölu-
lega litið fyrir eigið húsnæði, en
greiðum I staðinn meira fyrir
húsnæði, sem aðrir byggja löngu
á eftir okkur, og þeim mun meira
sem verðbólgan verður örari að
sjálfsögðu.
Ef við skiljum þessa einföldu
rökleiðslu og gerum okkur grein
fyrir þvl að við erum að meðaltali
að borga það ibúðarhúsnæði, sem
við búum I, á raungildi þess fjár-
magns, sem I það er lagt, þá ætti
okkur jafnframt að vera ljóst, að
það er hagkvæmara fyrir okkur
að þessum afborgunum af ibúð-
um okkar veri dreif t á það langan
tlma, að við getum með eðlilegu
móti staðið undir þeim og að af-
borganirnar samrýmist þannig
kaupgetu okkar.
Raunverðmæti litillar Ibúðar er
nti að minnsta kosti 6 millj. kr.
(1975). Æviskeiö okkar er að
meðaltali 70 ár. Við þurfum flest
á eigin húsnæði að halda I um
50 ár, og virkasti hluti starfsævi
okkar er um 30 ár.
Ef við hugsum okkur nú að Is-
lendingar tækju upp á þvl að
skipuleggja húsnæöismál sin
þannig, að öllum yrði gert kleift
að eignasteða koma yfir sig eigin
húsnæöi, hvernig væri þá bezt að
skipuleggja slika húsnæðisstefnu
þannig að hún kæmi sem flestum
að gagni og yrði sem léttbærust
fyrir alla aðila?
Ég geri ráð fyrir að við getum
flest orðið sammála um örfá at-
riöi:
í fyrsta lagi væri eðlilegast að
viö byggðum ekki vandaðri og
dýrari Ibúðir en svo, að meðal
endingartlmi þeirra væri 50 ár.
Við Islendingar byggjum oft dýr-
ar, endingargóðar og Iburðar-
miklar íbúðir. Steinkassarnir,
sem við byggjum, gætu I ýmsum
tilvikum enzt allt að 150 ár, en I
reynd þurfum við á húsnæði að
halda I aðeins 50 ár'. Það er þvi
merkilegt, að við skulum byggja
húsnæði, sem endist margfalt
okkar æviskeið. Hætt er við að sú
framsýni komi okkur að litlu
haldi I gröfinni. Auk þess breytist
byggingalag okkar og smekkur
svo hratt, að sllk hús verða mjög
til lýta þegar fram I sækir, eftir
svo sem 100 ár.
1 öðru lagi getum viö áreiðan-
lega sætzt á það, að sanngjarnt
væri að okkur væri gert kleift að
dreifa afborgununum af húsnæði
okkar á alla okkar virku starfs-
ævi, þ.e. að minnsta kosti 30 ár.
Sá vandi að koma yfir sig eigin
húsnæöi er venjulega erfiðasti
hjallinn á vegi hvers einstaklings
á lifsleiöinni. Sé það rétt, sem að
framan greinir, að við verðum að
meðaltali að greiða raunverð
(kostnaðarverð) fyrir ibúðir okk-
ar, þegar allt kemur til alls, þá
nemur þessi upphæð, miðað við 6
millj. kr. kostnaðarverð á meðal
ibúð nú, ef henni er jafnað hiður á
30 ár, um 200 þús. kr. á ári i af-
borganir, og með 4% vöxtum og
jöfnum ársgreiðslum næmu vext-
ir 120 þtis. kr. á ári. Heildar-
greiðslur yrðu þvi um 320 þús. kr.
á ári, eða tæpar 27 þús. kr. á mán-
uði í heil 30 ár.
Það skyldi þvi engan undra,
þott erfittsé að koma yfir sig hús-
næði á Islandi.
Hér er að sjálfsögðu ekki með-
talinn viðhaldskostnaður né
rekstrarkostnaður húsnæðis, svo
sem ljós og hiti.
t þriðja lagi er okkur jafn nauð-
synlegt að hafa þak yfir höfuðiö
einsog að hafa atvinnu og mat of-
an I okkur. Htisnæðisþörfin er þvi
ein af frumþörfum okkar. Þar af
leiðandi ber stjórnmálamónnum
okkar skylda til þess að gripa
þessi mál föstum tökum, þvl að
við kjósendur eigum kröfu á þvi
að þeir sjái til þess, að þessari
frumþörf okkar verði fullnægt á
eins skynsamlegan og eðlilegan
hátt og unnt er. Þvi miður hefur
enginn okkar mikilvægu stjórn-
málamanna fram til þessa talið
sig bera skyldu til þess að koma
húsnæðismálum okkar tslendinga
I viðunandi horf og losa okkur
undan þessu brjálæðiskennda
húsnæðiskapphlaupi, sem óneit-
anlega hefur sett mark sitt á allt
lif okkar um áratugi.
Stjórnmálamenn hafa á und-
anförnum árum gengið dyggilega
fram I þvi, hvar I flokki sem þeir
standa, að sjá til þess að við höf-
umnógað borðaognægaatvinnu,
en þeir virðast alveg hafa gefizt
upp við að stjórna þvi, aö okkur
takist að fá þak yfir höfuðið. Oln-
bogalistin er I heiðri höfð á þessu
sviði, sem svo mörgum öðrum i
þessu kalda og harðbýla landi
okkar, og þeim vegnar bezt, sem
er frakkastur og aðgangsharðast-
ur.
Það er almenn skoðun að hús-
byggjendur spari mikla peninga
meö eigin vinnu viö húsbygging-
ar, og þvi er oft haldið fram að
það, sem gerir mönnum kleift að
komast yfir ibúðarhúsnæði, sé að
þeir geti unnið svo mikið að ibúð-
arbyggingunni sjálfir. Það er
auðvitað bæði satt og rétt, að mið-
að við nugildandi aðstæður I þjóð-
félaginu riður það oft baggamun-
innaðmenngetiunnið mjög mik-
ið að htisbyggingum sinuin sjálf-
ir, þvl þá sparast heilmikil bein
f járútlát, en þá er ekki tekið með I
reikningsdæmið hvaða áhrif það
hefur á fjölskyldulifið að hús-
byggjandinn skuli eyða öllum
kvöldum og öllum helgum i mörg
ár I vinnu viðnýja húsnæðiö. Ekki
er heldur það talið fram, að hús-
byggjandinneroftastnærað eyða
dýrmætum tlma sfiium við starf,
sem hann hefur enga þjálfun I né
þekkingu á, og þaö tekur hann þvi
margfalt lengri tima að vinna
verkið en hæfa byggingaiðnaðar-
menn. Húsbyggjandanum nýtist
og allt efni mun verr en hæfum
mönnum, og verður þar af leið-
andi fyrir talsverðum aukakostn-
aði, og í þriðja lagi veröa gæði
vinnunnar og enj'ing lakari en
ella.
Þótt menn geti átt erfitt með að
átta sig á þessari röksemda-
færslu, þá kunna menn ef til vill
að skilja, að það væri litil ástæða
til að þjálfa byggingaiðnaðar-
menn i allt að 4 ár i iðnskóla og úti
a vinnustað, ef niðurstaðan yrði
ekki sti, að þeir gætu bæði unnið
sina fagvinnu fljótar, ódýrar og
betur heldur en þeir, sem ófag-
lærðir eru. Þannig er það fyrst og
fremst takmarkaður aðgangur að
lánsfjármagni, sem gerir það að
verkum, að menn kjósa fremur
að vinna við húsbyggingar sinar
sjálfir, eftir þvi sem unnt er, en
að fá til þess þar til hæfa menn
gegn staðgreiðslu.
Frá sjónarmiði þjóðfélagsins
er framleiðni hins einstaka hús-
byggjanda mjög lág (fáir rúm-
metrar á hverja þtis. vinnustund-
ir), og húgbyggingin verður óhóf-
lega dýr og óvönduð og lengi I
byggingu.
Það hlýtur jafnan að vera hag-
kvæmast, að hver einstaklingur
vinni við þau störf, sem hann hef-
ur hlotið sérþj'álfun i, þvi að við
þau hefur hann mestan vinnu-
hraða og vinnutækni. Það er þvi
skylda þjóðfélagsins að sjá til
þess, að húsbyggjendur geti fjár-
magnað húsbyggingar sinar á
eðlilegan hátt, þannig að þeir
þurfi ekki að gripa til slikra
óyndisúrræða sem að framan
greinir.                        . :.
Samkvæmt spá Framkvæmda-
stofnunar rikisins mun þurfa að
byggja um 2500-2800 ibtiðir á ári
næstu 10 árin. Fram til þessa hef-
ur einungis verið unnt að byggja
1500-2000 ibúðir á ári, og hefur
manni þó virzt, að bygginga-
iðnaðarmenn hafi ekki þurft að
kvarta undan atvinnuleysi á
undanförnum árum.
Af þessu má draga þá ályktun,
að við verðum að auka framleiðn-
ina, þ.e. eyða færri vinnustundum
til að byggja hverja ibúð, ef við
ætlum okkur að byggja upp i
þarfir.
Hér er um svo alvarlegt mis-
ræmi milli þarfa og getu að ræða,
að við getum vart farið troðnar
slóðir til þess að leysa vandann.
Ég held, að menn geti veriö
sammála mér um það i megin-
atriðum, að við þurfum að vinna
að eftirfarandi:
1.  Miða htisbyggingar við 50 ára
endingartima.
2.  Veita allt að 100% lán til fram-
kvæmdanna.
3.  Dreifa afborgunum og vöxtum
af húsbyggingunni á að
minnsta kosti 30 ár, til þess að
byrgðin verði sem léttbærust.
4.  Vinna raunhæft að lækkun
byggingakostnaðar og stytt-
ingu byggingartima.
5.  Gera öllum kleift að koma yfir
sig þaki I hlutfalli við fjöl-
skyldustærð.
6.  Byggja upp i þarfir, þ.e. út-
rýma húsnæðiseklunni.
Ég held að við höfum komizt að
þvi hér að framan, að það sem
stendur i vegi fyrir þvi að við get-
um náð þessum 6 markmiðum,
sem ég tel grundvallarmarkmið,
ereinkum það, að stjórnvöld hafa
aldrei sett fram neina skipulega
húsnæðismálastefnu. Og þar af
leiðandi aldrei beitt þeim stjörn-
tækjum, sem þau hafa yfir að
ráða, til að ná slikum markmið-
um, jafnvel þótt þetta séu vel
þekkt markmið i öðrum löndum.
Þótt stjórnvöld virðist óhæf til
þess að marka og framfylgja
nýrri húsnæðismálastefnu, öllum
landsmönnum i hag, gætu þau þó
bætt ástand húsnæðismála mjög
verulega með þvi einu móti að
veita betri lán til htisbygginga-
framkvæmda en nú er.
I raun og veru væri hægt að ná
öllum markmiðunum sex, sem að
framan eru talin, með þvi að nota
lánapólitikina eina sem stjórn-
tæki.
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16