Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Tķminn

og  
S M Þ M F F L
. . . . 1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30 31
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Tķminn

						14
TÍMINN
Sunnudagur 4. júli 1976
Bandaríki
Amerík
— Hann hefur neitað aö samþykkja lög, sem eru
meðal þess, sem heilbrigt er og nauðsynlegt fyrir
þjóðina.
Hann hefur forboðið ríkisstjórum sínum að setja
lög, sem nauðsynleg hafa verið, nema þvi aðeins að
gildistaka þeirra biði samþykkis hans og, þegar því
hefur verið fylgt, hefur hann algerlega neitað að
sinna þeim.
Hann hefur kallað saman löggjafarþing á óvanaleg-
um stöðum, óþægilegum og fjarlægum opinberum
skjalageymslum, í þeim tilgangi einum að þreyta
þingmenn svo að þeir láti að hans vilja.
Hannhefur leyst upp fulltrúaþing hvað eftir annað,
fyrir það eitt að mæta árásum hans á réttindi þjóðar-
innar með karlmannlegri festu.
Hann hefur gert dómara háða sínum vilja, að því er
varðar setu þeirra í embætti og upphæð launa þeirra.
Hann hefur haldið meðal vor, á friðartímum, fasta
heri, án samþykkis löggjafa vorra.
Hann hefurafnumið rikisstjórn hér, með því að lýsa
oss utan sinnar verndar og með því að reka styrjöld á
hendur oss.
Hann hefur rænt höf vor, ráðizt á strendur vorar,
brennt bæi vora og eytt lífi fólks vors.
Eins og tilvitnanir þessar i
sjálfstæðisyfirlýsingu nýlendn-
anna þrettán, sem síðar urðu
Bandariki Norður-Amerlku, bera
meö sér þóttust nýlendubúar hafa
ærna ástæðu til að brjótast undan
yfirstjórn Breta. Allar ásakanir
þær, sem hér á undan voru taldar,
eiga við Bretakonung, sem þá var
George III, og eru þær aðeins
hluti þess sem á hann var borinn i
skjali þessu.
Segja má, að allar ásakanir ný-
lendubúa á hendur Bretakonungi
krystallist i einni setningu sjálfs-
stæðisyfirlýsingarinnar, þar sem
segir: —....til þess að ljúka þvi
verki dauða, eyðingar og kúgun-
ar, sem þegar er hafið af grimmd
og tryggðarofum, sem varla eiga
sinn llka á villimannlegustu tim-
um mannlegrar sögu og eru al-
gerlega ósæmandi þjóðhöfðingja
siðmenntaðra manna.
Þetta eru stór orð og harðar
ásakanir, enda hófust ekki
byltingar af litlum orsökum eöa
engum þá. Bretar höfðu um langt
skeið kúgað nýlendur sinar I
Vesturheimi, bæði með löggjöf-
um, sem og meö skattaálögum,
og lfklega hefur aðeins meðfædd
þrautseigja mannskepnunnar og
tregðahennar til þess aö breyta
lifi simTog tilveru á nokkurn veg,
staðið byltingurilri-sv^ lengi fyrir
þrifum sem raun bar vitr
Upphaf
byltingar
Þegar sjálfstæöisyfirlýsingin
var gefin út, þann fjórða júli
seytján hundruð sjötiu og sex,
hafði vopnuð bylting raunar stað-
ið um nokkra hriö I nýlendunum.
Telja má að fyrstu átökin milli
nýlendubúa og brezkra hermanna
hafi átt sér stað þann fimmta
marz 1770, þegar hermennirnir
skutu fimm manns til bana i
Boston. Þá hafði um nokkurt
skeið komiö til endurtekinna ó-
eirða I borginni og, likt og búast
mátti viö, beittu hermennirnir
skotvopnum þegar borgararnir
virtust ætla að ná yfirhöndinni.
Þá höfðu deilur staðið yfir, allt'
frá árinu seytján hundruð sextiu
og fimm, þegar- fyrsti beini
skatturinn var settur á nýlend-
urnar, i formi eins konar stimpil-
gjalds, sem lagðist á svo til alla
útgáfu prentaös máls og laga-
skjala. Sama ár setti brezka þing-
ið einnig lög, sem skylduðu ný-
lendubúa til þess að sjá brezkum
hermönnum sem þangað komu
fyrir húsnæði og birgðum. t fyrstu
kváöu lög þessi svo um, aö her-
mönnum skyldi heimilt að taka
sér búsetu i krám og yfirgefnum
byggingum, en siðar, það er árið
1774, var bætt við heimild til þess
að hermennirnir tækju sér ból-
festu á heimilum nýlendubúa.
Skattaálögur
og herkúgun
Slðari hluta ársins 1765 mót-
mæla Virginiumenn skattaálög-
um á nýlendurnar méð þvl aö lýsa
yfir rétti sinum til þess að ákveða
sjálfir skatta rikisins. Snemma á
árinu 1768 ganga svo ibúar
Massachusetts i lið með þeim,
fordæma innflutningsskatta þá
sem Bretar höfðu lagt á ný-
lendurnar og hvetja nýlendurnar
ir_til sameiginlegra mótmæla.
A sanTa-ár-i reyna brezkir emb-
ættismenn að taka skipið Liberty
lögtaki, vegna vangoldinna inn-
flutningsskatta, en tekst ekki bet-
ur til en svo aö þeir verða aö flýja
af hólmi. Frekari órói vegna
skattanna, einkum I Boston, verð-
ur svo til þess, að tvær herdeildir
fótgönguliðs úr brezka hernum
koma til Boston og taka sér þar
aðsetur. Með þvi má segja, að
leiðin hafi verið mörkuð, þvi að
þar með var komið á styrjaldar-
ástand milli Bretlands og ný-
lendnanna.
Þegar á árinu 1765 höfðu
breytingar á stefnu Breta gagn-
vart nýlendum sinum i Amerlku
oröið til þess að nýlendubúar
höfðu myndað með sér leynileg
samtök, andstæð Bretum, sem
nefndust „The sons of Liberty",
eöa „Synir Frelsisins". Samtök
þessi létu aldrei verulega á sér
bera, og aögerðir þeirra voru ekki
áhrifarikar. Tilvist þeirra mark-
ar þó greinilega sporin fyrir það
sem á eftir kom, þvi að þeir eru
hinir fyrstu sem sýna yfirráðum
Breta andstöðu I orði.
Eftir atvik þau, sem urðu i
Boston á árinu 1770, þegar brezkir
hermenn skutu til bana fimm
borgara og voru flestir sýknaðir
af dómstólum, virðist óánægja
með brezka stjórn einkum þrífast
þar um nokkurra ára skeið, eða
þar til Samuel Adams og fylgis-
menn hans tóku að kynna öðrum
nýlendum málefni sin. Það for-
dæmi reyndist smitandi og tóku
önnur bæjarfélög og sveitafélög
upp svipað kerfi þvi sem var
starfrækt i Boston. Innan tiðar
var þvi komið sterkt og gott sam-
bandskerfi um allar nýlendurnar,
eins konar mannlegur simi, sem
studdist við hesta og postvagna I
staökoparþráða. Eftir það bárust
fregnir af öllum aðgerðum Breta i
einstökum nýlendum nægilega
hratt um til þess að hægt var að
kynda undir kötlum óánægju og
uppreisnarvilja.
Tregir til
byltingar
Svo virðist sem uppreisnarvilji
nýlendubiia hafi ekki veriö al-
mennur eða verulega mikill þessi
fyrstu ár baráttunnar. Það voru I
fyrstu einstakir menn og tiltölu-
lega fámennir hópar, sem réðust
gegn kúgun konungs og þings ný-
lenduveldisins, en hita virðist
ekki hafa gætt verulega meðal al-
mennings vegna þessa.
Talið er að almennur vilji fyrir
sambandsslitum hafi ekki verið
fyrir hendi meðal ibúa amerisku
nýlendnanna fyrr en á árinu 1776,
um það bil er sjálfstæðisyfir-
lýsingin kom fram.
Fram til þess tima hafði þo
margt skeð, sem nægt hefði til
þess að kveikja byltingarkennd
flestra þjóða. Arið 1773 markast
þannig af „teveizlunni" i Boston,
þegar hópur uppreisnarmanna
fór um borð I skip i hófninni i
Boston, dulbúnir sem Indiánar,
og fleygði meir en þrjú hundruð
teböllum i sjóinn. Enn var þarna
um að ræða mótmæli gegn inn-
flutningssköttum og einokun
Breta á  viðskiptum I Ameriku.
Árið á eftir, 1774, hegna Bretar
Ibúum Massachusetts fyrir „te-
veizluna", með þvl að loka höfn-
inni i Boston og auka jafnframt
völd umboðsmanns konungs I ný-
lendunni á kostnaö löggjafarþings
hennar sjálfrar. Sama ár tók gildi
viðbótarheimild sú við lögin um
framfærsluskyldu nýlendubúa
gagnvart hermönnum brezku
krúnunnar, sem heimilaði her-
mönnunum að setjast að á heimil-
um nýlendubtia sjálfra. Þá var
Benjamin Franklin og ávltaður af
Bretum, fyrir aö rita bréf, þar
sem deilt var harkalega á ýmsa
brezka embættismenn I Amerlku.
Fyrsta
alríkisþingið
Þessar aðgeröir Breta leiddu
svo, siöar á sama ári, til þess, aö
kallað var saman fyrsta alrikis-
þing Ameriku, þar senv saman
voru komnir fulltrúar tólf af
þrettán nýlendum heimsálfunn-
ar. Fulltrúarnir komu saman I
Philadelphiu og voru Iitil vand-
kvæði á þvl að ná samstöðu þar
um ályktanir til mótmæla gegn
ýmsum lagasetningum Breta.
Þing þetta var haldið að beiðni
Massachusetts og meðal ályktana
þess var hvatning til ibúa þeirrar
nýlendu að innheimta sjálfir
skatta sina, auk þess að þingið
hvatti   nýlendubúa   til   þess   að
gripa til vopna sinna, mynda her-
sveitir og gripa til efnahagslegra
aðgeröa gagnvart Bretaveldi.
Meö þessu var stigið stórt skref
i átt til sjálfstæðis nýlendnanna,
þvi að þarna var kominn fyrsti
vísirinn að samstöðu þeirra gegn
Bretum. Þingið sjálft fjallaöi þó
ekki um samstöðu i hernaði eða
efnahagsmálum, heldur beindi
tilmælum sinum fyrst og fremst
til hverrar nýiendu fyrir sig. Þó
var myndað Meginlandssamband
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40