Tķmarit.is   | Tķmarit.is |
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Tķminn

og  
S M Þ M F F L
. . . . 1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30 31
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Tķminn

						14

TÍMINN

Sunnudagur 4. júli 1976

Bandaríki

Amerík

— Hann hefur neitað aö samþykkja lög, sem eru

meðal þess, sem heilbrigt er og nauðsynlegt fyrir

þjóðina.

Hann hefur forboðið ríkisstjórum sínum að setja

lög, sem nauðsynleg hafa verið, nema þvi aðeins að

gildistaka þeirra biði samþykkis hans og, þegar því

hefur verið fylgt, hefur hann algerlega neitað að

sinna þeim.

Hann hefur kallað saman löggjafarþing á óvanaleg-

um stöðum, óþægilegum og fjarlægum opinberum

skjalageymslum, í þeim tilgangi einum að þreyta

þingmenn svo að þeir láti að hans vilja.

Hannhefur leyst upp fulltrúaþing hvað eftir annað,

fyrir það eitt að mæta árásum hans á réttindi þjóðar-

innar með karlmannlegri festu.

Hann hefur gert dómara háða sínum vilja, að því er

varðar setu þeirra í embætti og upphæð launa þeirra.

Hann hefur haldið meðal vor, á friðartímum, fasta

heri, án samþykkis löggjafa vorra.

Hann hefurafnumið rikisstjórn hér, með því að lýsa

oss utan sinnar verndar og með því að reka styrjöld á

hendur oss.

Hann hefur rænt höf vor, ráðizt á strendur vorar,

brennt bæi vora og eytt lífi fólks vors.

Eins og tilvitnanir þessar i

sjálfstæðisyfirlýsingu nýlendn-

anna þrettán, sem síðar urðu

Bandariki Norður-Amerlku, bera

meö sér þóttust nýlendubúar hafa

ærna ástæðu til að brjótast undan

yfirstjórn Breta. Allar ásakanir

þær, sem hér á undan voru taldar,

eiga við Bretakonung, sem þá var

George III, og eru þær aðeins

hluti þess sem á hann var borinn i

skjali þessu.

Segja má, að allar ásakanir ný-

lendubúa á hendur Bretakonungi

krystallist i einni setningu sjálfs-

stæðisyfirlýsingarinnar, þar sem

segir: —....til þess að ljúka þvi

verki dauða, eyðingar og kúgun-

ar, sem þegar er hafið af grimmd

og tryggðarofum, sem varla eiga

sinn llka á villimannlegustu tim-

um mannlegrar sögu og eru al-

gerlega ósæmandi þjóðhöfðingja

siðmenntaðra manna.

Þetta eru stór orð og harðar

ásakanir, enda hófust ekki

byltingar af litlum orsökum eöa

engum þá. Bretar höfðu um langt

skeið kúgað nýlendur sinar I

Vesturheimi, bæði með löggjöf-

um, sem og meö skattaálögum,

og lfklega hefur aðeins meðfædd

þrautseigja mannskepnunnar og

tregðahennar til þess aö breyta

lifi simTog tilveru á nokkurn veg,

staðið byltingurilri-sv^ lengi fyrir

þrifum sem raun bar vitr

Upphaf

byltingar

Þegar sjálfstæöisyfirlýsingin

var gefin út, þann fjórða júli

seytján hundruð sjötiu og sex,

hafði vopnuð bylting raunar stað-

ið um nokkra hriö I nýlendunum.

Telja má að fyrstu átökin milli

nýlendubúa og brezkra hermanna

hafi átt sér stað þann fimmta

marz 1770, þegar hermennirnir

skutu fimm manns til bana i

Boston. Þá hafði um nokkurt

skeið komiö til endurtekinna ó-

eirða I borginni og, likt og búast

mátti viö, beittu hermennirnir

skotvopnum þegar borgararnir

virtust ætla að ná yfirhöndinni.

Þá höfðu deilur staðið yfir, allt'

frá árinu seytján hundruð sextiu

og fimm, þegar- fyrsti beini

skatturinn var settur á nýlend-

urnar, i formi eins konar stimpil-

gjalds, sem lagðist á svo til alla

útgáfu prentaös máls og laga-

skjala. Sama ár setti brezka þing-

ið einnig lög, sem skylduðu ný-

lendubúa til þess að sjá brezkum

hermönnum sem þangað komu

fyrir húsnæði og birgðum. t fyrstu

kváöu lög þessi svo um, aö her-

mönnum skyldi heimilt að taka

sér búsetu i krám og yfirgefnum

byggingum, en siðar, það er árið

1774, var bætt við heimild til þess

að hermennirnir tækju sér ból-

festu á heimilum nýlendubúa.

Skattaálögur

og herkúgun

Slðari hluta ársins 1765 mót-

mæla Virginiumenn skattaálög-

um á nýlendurnar méð þvl aö lýsa

yfir rétti sinum til þess að ákveða

sjálfir skatta rikisins. Snemma á

árinu 1768 ganga svo ibúar

Massachusetts i lið með þeim,

fordæma innflutningsskatta þá

sem Bretar höfðu lagt á ný-

lendurnar og hvetja nýlendurnar

ir_til sameiginlegra mótmæla.

A sanTa-ár-i reyna brezkir emb-

ættismenn að taka skipið Liberty

lögtaki, vegna vangoldinna inn-

flutningsskatta, en tekst ekki bet-

ur til en svo aö þeir verða aö flýja

af hólmi. Frekari órói vegna

skattanna, einkum I Boston, verð-

ur svo til þess, að tvær herdeildir

fótgönguliðs úr brezka hernum

koma til Boston og taka sér þar

aðsetur. Með þvi má segja, að

leiðin hafi verið mörkuð, þvi að

þar með var komið á styrjaldar-

ástand milli Bretlands og ný-

lendnanna.

Þegar á árinu 1765 höfðu

breytingar á stefnu Breta gagn-

vart nýlendum sinum i Amerlku

oröið til þess að nýlendubúar

höfðu myndað með sér leynileg

samtök, andstæð Bretum, sem

nefndust „The sons of Liberty",

eöa „Synir Frelsisins". Samtök

þessi létu aldrei verulega á sér

bera, og aögerðir þeirra voru ekki

áhrifarikar. Tilvist þeirra mark-

ar þó greinilega sporin fyrir það

sem á eftir kom, þvi að þeir eru

hinir fyrstu sem sýna yfirráðum

Breta andstöðu I orði.

Eftir atvik þau, sem urðu i

Boston á árinu 1770, þegar brezkir

hermenn skutu til bana fimm

borgara og voru flestir sýknaðir

af dómstólum, virðist óánægja

með brezka stjórn einkum þrífast

þar um nokkurra ára skeið, eða

þar til Samuel Adams og fylgis-

menn hans tóku að kynna öðrum

nýlendum málefni sin. Það for-

dæmi reyndist smitandi og tóku

önnur bæjarfélög og sveitafélög

upp svipað kerfi þvi sem var

starfrækt i Boston. Innan tiðar

var þvi komið sterkt og gott sam-

bandskerfi um allar nýlendurnar,

eins konar mannlegur simi, sem

studdist við hesta og postvagna I

staökoparþráða. Eftir það bárust

fregnir af öllum aðgerðum Breta i

einstökum nýlendum nægilega

hratt um til þess að hægt var að

kynda undir kötlum óánægju og

uppreisnarvilja.

Tregir til

byltingar

Svo virðist sem uppreisnarvilji

nýlendubiia hafi ekki veriö al-

mennur eða verulega mikill þessi

fyrstu ár baráttunnar. Það voru I

fyrstu einstakir menn og tiltölu-

lega fámennir hópar, sem réðust

gegn kúgun konungs og þings ný-

lenduveldisins, en hita virðist

ekki hafa gætt verulega meðal al-

mennings vegna þessa.

Talið er að almennur vilji fyrir

sambandsslitum hafi ekki verið

fyrir hendi meðal ibúa amerisku

nýlendnanna fyrr en á árinu 1776,

um það bil er sjálfstæðisyfir-

lýsingin kom fram.

Fram til þess tima hafði þo

margt skeð, sem nægt hefði til

þess að kveikja byltingarkennd

flestra þjóða. Arið 1773 markast

þannig af „teveizlunni" i Boston,

þegar hópur uppreisnarmanna

fór um borð I skip i hófninni i

Boston, dulbúnir sem Indiánar,

og fleygði meir en þrjú hundruð

teböllum i sjóinn. Enn var þarna

um að ræða mótmæli gegn inn-

flutningssköttum og einokun

Breta á  viðskiptum I Ameriku.

Árið á eftir, 1774, hegna Bretar

Ibúum Massachusetts fyrir „te-

veizluna", með þvl að loka höfn-

inni i Boston og auka jafnframt

völd umboðsmanns konungs I ný-

lendunni á kostnaö löggjafarþings

hennar sjálfrar. Sama ár tók gildi

viðbótarheimild sú við lögin um

framfærsluskyldu nýlendubúa

gagnvart hermönnum brezku

krúnunnar, sem heimilaði her-

mönnunum að setjast að á heimil-

um nýlendubtia sjálfra. Þá var

Benjamin Franklin og ávltaður af

Bretum, fyrir aö rita bréf, þar

sem deilt var harkalega á ýmsa

brezka embættismenn I Amerlku.

Fyrsta

alríkisþingið

Þessar aðgeröir Breta leiddu

svo, siöar á sama ári, til þess, aö

kallað var saman fyrsta alrikis-

þing Ameriku, þar senv saman

voru komnir fulltrúar tólf af

þrettán nýlendum heimsálfunn-

ar. Fulltrúarnir komu saman I

Philadelphiu og voru Iitil vand-

kvæði á þvl að ná samstöðu þar

um ályktanir til mótmæla gegn

ýmsum lagasetningum Breta.

Þing þetta var haldið að beiðni

Massachusetts og meðal ályktana

þess var hvatning til ibúa þeirrar

nýlendu að innheimta sjálfir

skatta sina, auk þess að þingið

hvatti   nýlendubúa   til   þess   að

gripa til vopna sinna, mynda her-

sveitir og gripa til efnahagslegra

aðgeröa gagnvart Bretaveldi.

Meö þessu var stigið stórt skref

i átt til sjálfstæðis nýlendnanna,

þvi að þarna var kominn fyrsti

vísirinn að samstöðu þeirra gegn

Bretum. Þingið sjálft fjallaöi þó

ekki um samstöðu i hernaði eða

efnahagsmálum, heldur beindi

tilmælum sinum fyrst og fremst

til hverrar nýiendu fyrir sig. Þó

var myndað Meginlandssamband

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40