Tíminn - 04.07.1976, Blaðsíða 20

Tíminn - 04.07.1976, Blaðsíða 20
20 TÍMINN Sunnudagur 4. júli 1976 ,,Áfram streymir VS ræðir við bóndann, smíðinn og fræðaþulinn á Hrappsstöðum í Vopnafirði lífsins lind ÆTLA MÆTTI aö eitthvert létt- asta og auöveldasta verk, sem blaöamaöur getur tekiö sér fyrir hendur, sé að skrifa viötal viö gamlan sveitunga sinn, — mann sem hann hefur þekkt og virt allt frá þvi að hann fór fyrst aö gera sér grein fyrir stærö sveitar sinn- ar, taka eftir fleira fólki en þvi sem bjó á allra næstu bæjum. Þessu er þó ekki þann veg fariö. Þó aö kunnugleiki á staöháttum og aöstæöum hjálpi auövitaö til að vissu marki, koma önnur vandamál til, — líklega flest sál- ræn- og flestir munu vera á éinu máli um, aö þeim finnist þeim mun erfiöara aö eiga opinbera oröræöu viö menn, sem viömæl- endurnir eru þeim nákomnari. Höfundur þessara lina gat samt ekki á sér setiö, þegar hann frétti aö sveitungi hans, Helgi Gislason á Hrappsstööum i Vopnafiröi, væri „kominn suöur” og dveldist sér til hressingar á Vifilsstööum. Rétt þótti þó aö fara meö löndum og spyrja lækni hvort óhætt væri aö fþyngja Helga meö löngu blaðaviðtali en hann er nú á áttugasta aldursári sinu. Læknir- inn veitti leyfiö, og þegar til Helga kom, var hann „hress viö veg”, eins og sagt var i gamla daga, hló og geröi aö gamni sinu og tók hressilega I nefiö úr tré- dósum, sem hann hefur sjálfur smiðaö og skoriö út. Þaö var sannarlega gaman aö hitta hann — og nú voru meira en tveir ára- tugir liönir, siöan fundum okkar bar saman síðast. Við Ijóðaglauminn Helga Gislason þarf ekki aö kynna fyrir lesendum Timans, þeir hafa sjálfsagt flestir lesið margar greinar eftir hann hér i blaöinu.m.a. ILandfara. Helgi er bróöir Benedikts Gislasonar frá Hofteigi og séra Siguröar Z. Gislasonar. Þessir bræöur eru þjóökunnir, og þarf ekki um aö ræða. Þess vegna verður allri ættfærslu síeppt hér og byrjað á þvi að qjyrja: — Hverjar eru fyrstu bernsku- minningar þinar, Heigi? — Fyrstu minningar mlnar eru tengdar þvi, þegar ég var látinn gæta Siguröar bróöur mins og ég var aö leika viö hann i bæjarsund- um og utan i grænum þekjum bæjarins heima. Og það fyrsta sem ég setti saman ljóöakyns, varö þannig til, aö ég var aö hafa af fyrir Sigurði og söngla viö hann ýmislegt, sem ég orti sjálfur jafnóöum. — Kanntu ekki eitthvað af þessu énn? — Jú, eitthvaö kann ég, — aö minnsta kosti upphafiö: Vopnafjöröur er fögur sveit — fyrir fólkið — Áflt er sómalegt I þeim réit — fyrir fólkið, fyrir fólkiö— tra, la, la, la. Fjöllin skarta meö tign i tindi — fyrir fólkiö — Þar er skrautlega máluö mynd — fyrir fólkiö, fyrir fólkiö — tra, la, la, la, la. Ain bugöast um breiöan dal — fyrir fólkið — Hljótt þar náttúran hefur tal — fyrir fólkiö, fyrir fólkiö — tra, la, la, la, la. Ekki man ég nú meira af þess- um kveöskap, hann á aö vera allur til á blööum i skrifborös- skúffu heima hjá mér. — Veiztu, hversu gamall þú hefur verið, þegar þú ortir þetta? — Ég mun hafa veriö um átta ára gamall. — Héizt þú svo uppteknum hætti með yrkingar á barnsárum þinum? — Viö bræöurnir vorum aldir upp viö ljóöaglauminn. Foreldrar okkar voru bæði ágætlega hag- mælt og kváöust iöulega á. Ég kanneina visu, sem þau ortu eitt kvöld, þegar þau voru háttuö og sáu út um hliðarglugga til austur fjallanna. Sólsett var I byggö, en mikill roði á fjöllum. Þá varö pabba þetta aö oröi: Fallega gyllast fjöllin há fögrum sólarroöa Mamma anzaði af bragöi: Hjarta mannsins hressir þá himindýrö aö skoða. Þannig var þetta, eins og ég sagöi áöan, aö viö bræðurnir vorum aldir upp viö ljóöakliö og hrynjandi islenzkar tungu, enda byrjuöum viö ungir aö yrkja, en flest af þvi mun vera gleymt nú, aö minnsta kosti þaö sem ég setti saman. Þó man ég nokkrar visur, sem ég orti I bændaskólanum á Hólum, en þangað fór ég áriö 1915, þá átján ára gamall. — Annars var þaö svo, aö viö Siguröur vorum jafnan heima fyrir kallaöir „litlu bræöur”, en Hallgrimur og Benedikt „stóru bræöur.” Þeir voru báöir miklir námshestar en ég var fremur seinn til lesturs, og á Hólum mun ég hafa veriö heldur neöan viö meöallag, enda voru þar garpar miklir, eins ogtildæmis Siguröur Greipsson, Guömundur Jósafats- son og Þórólfur i Fagradal. — Ekki munar nú neitt ýkja- mörgum árum á ykkur bræðrun- um, þótt aörir væru kallaðir „litlu bræður” en hinir „stóru bræður?''1 — Nei, það er alveg rétt. Ég er tveimur árum yngri en Benedikt, en þremur árum eldri en Sigurður, sem var yngstur. Hallgrimur var aftur á móti elztur. Þess vegna var hægt aö láta mig gæta Siguröar, þegar ég var oröinn átta ára, en hann ekki nema fimm. Umfangsmikið opinbert trúnaðarstarf, ásamt eigin búskap — Þú munt hafa byrjað búskap þinn I Haga, en ekki á Hrapps- stöðum, þótt þú hafir lengst átt heima' á siðarnefnda bænum? — Já, þaö er rétt, ég byrjaöi aö búa i Haga árið 1923. Þaö sumar kvæntistégGuörúnuScheving frá Gagnstöö i Hjaltastaöaþinghá. Hún var komin I beinan karllegg fráLárusiScheving, sýslumanni i Eyjafiröi, en þar sem hún var kona, hlaut hún aö sleppa ættar- nafninu. I Haga bjó ég i þrjú ár en fluttist þá að Rauöhólum og var þar i eitt ár i hálfgeröri hús- mennsku hjá Guðmundi Guðjóns- syni, sem þar bjó þá, en dó skömmu seinna. Arið 1927 fluttist ég svo i Hrappsstaöi og keypti jöröina — sattaö segja viö engin efiii, en ört vaxandi ómegö. Þar hef ég átt heima siöan, — þaö veröa fimm- tiu ár á VQri komanda. — Hvenær var það, Helgi, sem þú hdfst þitt umfangsmikla starf á vegum Búnaðarsam bands Austurlands? — Haustiö 1925 var ég út- nefiidur af Búnaðarsambandinu til þess aö fara til Reykjavikur á námskeið, sem þar var haldið til undirbúnings á framkvæmd jarö- ræktarlaganna, en þau höföu veriö samþykkt 1923. Viö vorum tuttugu og fimm, hingaö og þangaö af landinu, sem vorum á þessu námskeiöi. Námskeiöiö stóð I sex vikur, og kennarar voru Metúsalem Stefánsson, fyrrum skólastjóri á Eiöum, Sigurður búnaöarmálastjóri frá Drafla- stööum, Ragnar Asgeirsson og fleiri. Okkur var kennt aö mæla, „taka út,’jaröabætur,skipuleggja framræslu og velja land til ræktunar. Viö áttum aö feröast um umdæmi okkar á hverju ári og leiöbeina bændum hvar bezt væri að rækta. Um þetta leyti var veriö aö handgrafa forarmýri hér á Vffils- stööum, sem hét Vetrarmýri. Þangað var fariö meö oldiur, og þaö varö min fyrsta ferð hingaö aö Vifilsstööum, en ekki hin siöasta. En þaö var fariö meö okkur viöar en að Vifilsstöðum. Viö komum lika i Korpúlfsstaöi, þar sem þá var veriö aö rækta heilmikiö, og lika fórum viö til Bessastaöa. Þá bjó þar Jón H. Þorbergsson, siöar bóndi á Laxa- mýri og þjóökunnur maður. — Og eftir þetta ferð þú að ferðast um og mæla jarðabætur hjá bændum? — Já, og geröi þaö samfleytt i nærri þrjátiu ár, eöa til 1953. Framan af árum annaðist ég Langanesstrandir og Vopnafjörö, en eftir lát Benedikts Blöndals bættist viö mig allt svæöiö austur aö Lagarfljóti. — Hvar varst þú lengi að fara yfir þetta gifurlega stóra svæði? — Venjulega dugöi mér mánuöur, meö þvi þó aö fara yfir heiðarnar um nætur. Alltaf feröaöist ég á hestum, utan siöustu árin, þegar ég haföi jeppa bil til umráöa og mann og mann til aö aka. En þaö var ekki nóg meö að sjálft svæöiö væri stórt, heldur var lika mjög mikið aö gera i þessum ferðum. Þaö var til dæmis algengt, aö ég yrði aö skipta túnum.þarsem tvibýlivar á jöröum og óglögg skipti, þannig aö bændur greindi á um eignar- rétt. Þetta tók alltaf mikinn tima, og oft nokkurt þras. En ég haföi umboö frá sýslumanni til þess aö skera úr slikum deilumálum og skipta túnunum, það hafði veriö kvartað til hans, og svo skipaöi hann mig til þess aö mæla túnin og skipta þeim. Oftast komst ég samt vandræðalaust frá slikum ■ Hrappsstaðir I Vopnafiröi. Hér hefur Helgi Gisiason átt heima „hartnær 1 hálfa öld”- elns °B seBlr 1 ágætu kvæði. Hér hefur hann unniö meginhiuta ævistarfs sins, enda mun lengi sjást móta fyrir handaverKum hans á þessum stað. Timamynd Gunnar. t

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.