Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Tķminn

og  
S M Þ M F F L
. . . . . 1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Tķminn

						10
Þriðjudagur 5. aprll 1977
£>að finnst
Til hvers eru hús?
Bruni hinnar svo nefndu
Bernhöftstorfu i Reykjavik hef-
ur orðið til þess að aftur hafa
hafizt miklar umræður um
vernd gamalla húsa og minja
frá fyrri tiö. Eins og oft vill
veröa gera menn á stundum
helzt til ofstækisfullar kröfur i
þessum umræöum. Þannig
berjast hinir nýju Ihaldsmenn
fyrir þvi aö engu, alls engu, sé
raskað: ekkert nýlt má koma i
stað neins gamals: allt skal
standa óbreytt sem var.
Auövitað er of langt gengið ef
engu má hrófla. Sú arfleifö sem
er dauð og til einskis nýt er að-
eins til trafala og henni ber að
ryöja úr vegi. Bernhöftstorfan
hafði um árabil staðiö eins og
opið sár i miðborg Reykjavikur
unz áhugafólk tók sig til fyrir
nokkru og málaði húsin i skær-
um, hlýlegum og skemmtileg-
um litum. En eftir sem áður
stóðu húsin að mestu leyti tóm.
Eftir sem áöur var Torfan sár i
miöborginni — þaö haföi bara
verið settur fallegur plástur á
sárið.
úr þvi sem komið er er til IIt-
ils að endurreisa Bernhöftstorf-
una I sinni fyrri mynd ef ekki er
um leið svarað þeirri spurningu,
hvað á að gera við þessi blessuð
hús. íslendingar eiga nóg af
peningum, en þeir eiga ekki svo
mikið, að þeir geti leikið sér að
þvi að endurreisa brunnin hús
til þess að láta þau standa tóm.
Ahugafólkiö á fyrst að svara
spurningunni um notagildi hús-
anna og sannfæra stjórnvöld og
almenning um að þeirra sé full
þörf og að þau megi nota til
þjóöþrifa.
Alagabletturinn    og
frystihúsið
Hvernig stendur til dæmis á
þvi að einhver opinber stofnun
var ekki látin taka Bernhöfts-
torfuna til afnota og endurbóta?
Skyldi það nú ekki vera að til
dæmis eitthvert ráðuneytið gæti
haft aðsetur i þessum húsum?
Forsætisráðuneytið hefUr aðset-
ur sitt i einhverju elzta húsi
landsins, og hefur ekki heyrzt
annað en að sómi sé að.
Menningarsjóður keypti og lét
gera upp Landshöfðingjahúsið
fyrir nokkrum árum. Þeir sem
þar vinna eru á einu máli um að
þetta hafi veriö hreint snjall-
ræði. Engan hef ég heyrt segja
aö Menntaskólinn I Reykjavlk
sé verr staddur fyrir það að
hann býr I sinu gamia og glæsi-
lega húsi.
Seðlabanki Islands stóð fyrir
þvi fyrir nokkru að hefja jarð-
rask á stað sem borgarbúar
töldu heilaga jörð. Þeir eru
margir álagablettirnir, en það
undarlega i nútimanum er að
þeim viröist slfellt fjölga. Rétt
fyrir neðan það dulmagnaða
pláss, sem dró að sér athygli
fólksins þegar Seðlabankinn
vildi byggja til framtlðar — þar
rétt fyrir neðan er Sænska
frystihúsiö að grotna niður.
Misgengi af þessu tagi er
tslendingum Hkt. Af hverju er
Sænska frystihúsið ekki gert
upp meðan það er hægt? Getur
ekki hinn hágöfugi Seölabanki
fengið aðsetur I Sænska frysti-
húsinu ef það er lagfært og
endurbætt? Skyldi sllk viögerð
verða dýrari en bygging nýs
húss.
Dýrt eöa ódýrt?
Margir spyrja á þessa lund.
Og það er dálltið skemmtilegt
hversu arkitektar hafa mikinn
áhuga á vernd gamalla húsa.
Sannleikurinn er nefnilega sá,
að fjölmargir áhugamenn um
þessi efni vilja ekki slzt við-
halda gömlum húsum af ótta við
hússkripi arkitektanna. Og þá
vaknar hin spurningin: Af
hverju eru gömul hús falleg og
hafa sál, en nýju húsin arkitekt-
anna ljót og sálarlaus skrlmsl?
Það eru fleiri en menntamála-
ráðherrann sem furða sig á þvi
aö langskólamenn vilja flöt þök
I landi, þar sem allir menn með
óskerta vitsmuni vita að það
verður aö minnsta kosti að vera
vatnshalli á þökum.
Þaö væri ekki vandi fyrir al-
menning að taka afstöðu með
gömlu húsunum ef valkostirnir
væru skýrir og ótvlræðir. Ef um
það væri aö ræða að viðhalda og
hafa full not af gömlum húsum
þá er vafalitið að allur almenn-
ingur vildi velja þann kost. En
meðan við höfum fyrir augun-
um sorgleg dæmi um niður-
niðslu og skammarlega van-
rækslu, þá er fólki ekki láandi
þott það yppti öxlum og óski
þess að hrófatildrið og hjall-
arnir hverfi. Hvað kostnaöinn
varðar getur það ekki verið
vafamál, að það er ódýrara að
halda gömlu húsi við ef það er
gert I tlma og jafnt og þétt held-
ur en að brjóta niður og byggja
upp á nýtt. A nákvæmlega sama
hátt hlýtur það að vera ódýrara
að nota þaö sem fyrir er heldur
en að láta það fyrst drabbast
niður, leggja slðan i kostnað viö
að fjarlægja rústirnar og reisa
siðan ný húsakynni til að
fullnægja þörfunum.
Fabbríkeruð framtiðer
óglæsileg
Bernhöftstorfan er hluti
allheillegrar húsaraðar I mið-
borg höfuðstaðarins. Ef þess er
kostur að halda þessari húsa-
röð, þá ber vitanlega að velja
þann kost, en að þvi tilskyldu að
hægtsé að hafa not af húsunum.
Til hvers eru hús eiginlega ef
fólk á ekki að nota þau? Dauö
hús eru ekki til neins nema traf-
ala, en hús sem iða af lifi og
starfi gegna þvl hlutverki sem
þeim var ætlað. Það er ekki nóg
að tala um fortiðina, einhvern
byggingarstil frá liðnum tlma.
Fyrst á aö tala um framtíðina.
En framtlðin getur engin orð-
ið, ef hún sprettur ekki á eðlileg-
an hátt upp úr fortlð og samtlð.
Sú framtlð sem tölvu-
spekúlantar, skipulagsfræð-
ingar og arkitektar eru alltaf að
reyna að fabbrlkera virðist ekki
munu verða glæsileg. Meðal
annars þess vegna sjá menn
eftir þeim húsum sem byggð
voru áður en þessir fræðingar
fóru að láta að sér kveða. Þau
eru    einfaldlega    náttúrleg,
manneskjuleg, eðlileg.
Manni hrýs satt að segja hug-
ur við þvl að láta hugann reika
til allra þeirra húsa vfða um
land sem þessi árin hafa verið
að grotna niður I islenzkri van-
hiröu. Úti I Viöey stendur eitt-
hvert merkasta og ágætasta hús
landsins. Fyrir nokkru var eitt-
hvað gert fyrir Viðeyjarstofu,
vonandi nóg til að varna
skemmdum, en enn þá vantar
þar mikið á. Það vantar lif. Það
vantar hlutverk, sem hægt er að
gegna I þessu húsi. Það er sama
þótt slikt hlutverk verði ekki
bráðanauðsyn vegna atvinnu-
lifs eða efnahags þjóð-
arinnar: þaö má vera hálf-
gert prjál, — en Viðeyjarstofa
á ekki aö standa tóm og dauð
eins og minnisvarði um
það sem einu sinni var glæsi-
legt og stolt en er orðið að lág-
kúru og vesaldómi. Hún á að
vera hluti af starfandi samtlma
og verða honum samferða inn i
framtiðina, eins og Stjórnar-
ráðshúsið, Landshöfðingjahús-
ið, Menntaskólinn, Bessastaða-
stofa, Ráðherrabústaðurinn og
fleiri sllk merkileg og sögurfk
hús.
Það er framsóknin sem
máli skiptir
Það sem hér hefur verið sagt
um hús á einnig við um
menningararfleifð þjóðarinnar
almennt. Menningin er ekki
stakkur sem hægt er að steypa
yfir lifandi fólk eins og fjötri.
Hún er hluti af llfi fólks og skap-
ast I amstri þess. Allan
menningararf á að vernda, en
hann verður aðeins verndaður
með þvi að hann sé lifandi og
frjór þáttur I þjóðlifinu. Það er
framsókniri sem máli skiptir, en
ekki ihaldið. Dauð arfleifð,
fjötrar hins liðna, á að fara
beint á haugana. Lifandi arf-
leifð, frjó og iðandi, er á hinn
bóginn lindin sem framtiöin
sprettur upp úr.
Það er sannarlega raunalegt
þjóðareinkenni að lata minjar
og arf grotna niður fyrir augum
sér I fullkominni vanhirðu með-
an stiginn er dansinn kringum
gullkálfinn, og ætla svo að r jiika
upp til handa og fóta .þegar allt
er um seinan. íslendingar verða
að læra af þeirri reynslu sem
Bernhöftstorfan er tákn fyrir.

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24