Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Tķminn

og  
S M Þ M F F L
. . . 1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Tķminn

						10
Þriöjudagur 7. júnl 1977
60 ára:
Gunnar Guðbjartsson
Snæfellsnes hefur hvort tveggja
til aö bera fegurö og landkosti.
Jökullinn, þetta tignarlega og
fagra fjaíl, stendur sem vörður,
er ver fjallgaröinn, sem upp frá
honum gengur til landsins. I
grennd viö þennan konung Snæ-
fellsnesfjallgarösins eru fagrir
staöir eins og Buðir, Arnarstapi
og Hellnar, þar sem náttúran hef
ur sýnt list sína viö gerð
sköpunarverksins frá örófi alda.
Fjær f jallgaröinum koma einstök
fjöll sem sérstök eru, eins og
Kirkjufelliö og Stööin i Grundar-
firði. Landkostir þessa byggöar-
lags liggja hins vegar i búsældar-
legum sveitum me6 mikla
ræktunarmöguleika sunnan fjalls
og góöum hafnarskilyröum og
fiskimiðum úti fyrir höfnunum.
Enda þótt ibúar Snæfellsness hafi
gengiö veginn frá fátækt til bjarg-
álna um margra alda skeiö, mun
þo framtiðin sanna, aö þetta land-
svæði á marga ónýtta möguleika
fyrir kynslóö þá, sem nú byggir
þaö og þær sem á eftir koma.
Þegar komið er að Snæfellsnes-
fjallgarðinum sunnanverðum, er
til hægri handar stórbýli, er
hærra ber en önnur meö mikla
möguleika til búskapar, hvort
sem metið er til ræktunar, fjár-
beitar eða viðlendis. Útsýnib er i
samræmi við staðsetningu jarðar
og bæjarhúsa. Þaöan má sjá vitt
yfir land og út til hafsins, þangaö
sem fiskur hefur verið sóttur,
sem fært hefur ibúum héraösins
björg i bú. Þetta býli er Hjarðar-
fell I Miklaholtshreppi.
A þessari jörð fæddist hinn 6.
júni 1917 Gunnar Guðbjartsson,
sem nú er sá maöur I bændastétt
sem hefur meiri áhrif um afkomu
sinnarstéttar en aðrir vegna þess
trúnaðar og trausts, sem hann
nýtur hjá stéttarbræðrum sfnum
sem formaður Stéttarsambands
bænda. Gunnar Guðbjartsson er
kominn af merku snæfellsku
fólki. Foreldrar hans voru Guö-
branda Guðbrandsdóttir, dóttir
Guöbrandar Þorkelssonar, prests
á Staðarstað i Staðarsveit, og
Guðbjartur Kristjánsson, er
fæddur var að Miöhrauni i Mikla
holtshreppi og dvaldi mestan ald-
ur sinn i þeirri sveit. Þau hjónin
Guðbjartur og Guðbranda bjuggu
á Hjarðarfelli á fimmta áratug.
Þau ráku þar myndarbúskap og
komu upp átta börnum. Guðbjarti
voru falin fjöldamörg trúnaðar-
störf fyrir sveit sina og sýslu.
Meðal annars var hann hrepp-
stjóri, sýslunefndarmaður og
búnaðarþingsfulltrúi umtugi ára.
011 þau vérk, sem honum voru
falin, vann hann með sérstakri
trúmennsku og árvekni. I félags-
störfum sinum var Guðbjartur
jafnan þeirra megin sem minna
máttu sin I lifsbaráttunni, en hún
var hörð á þeim árum svo sem
kunnugt er,
Gunnar Guöbjartsson ólst upp
að Hjarðarfelli hjá foreldrum i
stórum systkinahópi. En hann
var fimmti í róöinni af börnum
þeirra Guðbröndu og Guðbjartar.
Hann kynntist snemma félags-
málastörfum og umsvifamiklum
landbúnaðarstörfum, þvi að búið
að Hjarðarfelli var jafnan stórt.
En það er svo meö Gunnar Guö-
bjartsson eins og aðra, þótt þeir
hafi góða kynfylgju frá stofni
þeim sem þeir eru komnir af,
nægir þaö þeim ekki, nema þeir
hafi einnig fengið f vóggugjöf þá
mannkosti sem þarf til aö ávaxta
sitt pund svo að þeir megi öðlast
hamingju I lifsbaráttunni. Gunn-
ar hefur sannað það með llfsstarfi
sinu, að forlögin voru honum hlið-
holl við þá úthlutun, svo sem sýnt
mun verða fram á þegar stiklað
er á stóru I starfssögu hans þau
sextlu ár, sem nú eru að baki.
Gunnar Guðbjartsson fór til
náms ab Laugarvatni og var það-
an brautskráður 1938, ári siðar
útskrifaðist hann sem búfræöing-
ur frá Bændaskólanum á Hvann-
eyri. Þótt námsferill Gunnars
hafi verið stuttur, hefur sú þekk-
ing sem hann sótti 1 námið reynzt
honum haldgóð. Hann var bæði
minnugur og skýr á allt námsefni
og kappsfullur. Hann hefði þess
vegna getað stundað langskóla-
nám, hæfileika skorti ekki til aö
bóndi að Hjarðarfelli
Formaður Stéttarsambands bænda
sækja það, ef ákveðið hefði verið,
að inn á pá braut skyldi halda.
Hins vegar fór ekki svo. Gunnar
sneri aftur heim að Hjarðarfelli
og hóf þar búskap áriö 1942. Sama
ár, einmitt þann 6. juni, giftist
hann konu sinni, Asthildi Teits-
dóttur frá Eyvindartungu I
Laugardal. Þau eiga þvi 35 ára
hjúskaparafmæli á afmælisdegi
Gunnars. Þau eiga 6 börn, sem öll
eru fullvaxin. Allt er þetta
myndar- og mannkostafólk.
Astæður til þess að Gunnar
Guðbjartsson gegnir nú þvf
tninaðarstarfi er ég nefndi hér i
upphafi þessarar greinar eru aö
minu áliti tvær: í fyrsta lagi er
Gunnar mikill bóndi, hann hefur
rekið sínn búskap með miklum
myndar ogglæsibrag. Hann hefur
ræktað og húsað jöröina,hann hef-
ur einnig ræktaö bústofninn ekki
siður en landið, sem bústofninn
þarf ab njóta nytjar af. Þess
vegna hefur honum tekizt að hafa
arð af sinu búi, eins og þeim
bændum sem bezt hefur tekizt um
þá hluti. Hann skildi það fljótlega,
að til þess að búskapur yrði góð
atvinnugrein, þyrfti hver gripur I
búi bóndans aö skila góðum arði,
og við þáð varð ræktun og meö-
ferð bústofnsins miðuð.
Hin ástæðan er sú, að hann hef-
ur tekiö i arf frá foreldrum slnum
að vera mikill félagsmálamaöur.
Ég mun ekki telja upp óll þau
triinaðarstbrf, sem hann hefur
gegnt á sviði félagsmála, en ég
hygg að þaö sé ekki ofmælt, að frá
þvi að hann sem unglingur byrj-
aði að starfa i ungmennaíélagi
sveitar sinnar IMiklaholtshreppi
og fram til þessa dags, hefur hann
istjórnum flestra þeirra samtaka
verið, sem hann hefur verið félagi
I, og I flestum þeirra mun hann
hafa gegnt formannsstörfum.
En Gunnar hefur verið kvaddur
til forystustarfa á mörgum öðrum
sviðum Til dæmis að geta er hann
nú formaður Aburöar-verksmiðju
rikisins, I stjórn Stofnlánadeildar
landbúnaðarins, Mjólkursamsölu
Reykjavlkur, Kaupfélags Borg-
firðinga, og um áratuga skeiö
hefur hann setiö á Biinaðarþingi
fyrir Snæfellsnes, átt sæti I mið-
stjórn Framsóknarflokksins og
verið fulltrúi sveitar sinnar I
sýslunefnd.
Það sem mestu máli skiptir þó,
er forysta hans fyrir Stéttarsam-
band bænda. En Stéttarsamband
bænda hefur veriö svo happa-
drjúgt á þeim rösku þrjátlu árum,
sem þaö hefur starfað, að ein-
ungis tveir menn hafa þar verið i
forystu. Sverrir heitinn Glslason,
bóndi í Hvammi, var kosinn for-
maður á stofnfundi 1945 til ársins
1963, en þá tók Gunnar Guöbjarts-
son við formennsku Stéttarsam-
bandsins og hefur verið það siöan.
Jafnhliöa þessu hefur Gunnar
verið formaður fyrir Fram-
leiðsluráö landbúnaðarins, veriö I
sex manna nefnd og ótalmörgum
nefndum, þar sem unniö hefur
verið að löggjöf á sviði land-
búnaðarmála og reyndar fleiri
mála.
Orsök þess, að Gunnar hefur
notið þessa margvlslega trúnaðar
er að minni hyggju þessi. Hann er
skarpgáfaður maður, sem á mjög
auövelt meö að átta sig á kjarna
hvers máls, sem hann fjallar um,
hann er einnig kappsfullur og
vinnusamur og leggur mikla alúð
við allt, sem honum er trúaö fyrir
á svibi félagsmála. Það hefur
sýnt sig I sambandi vib störf hans
i þágu Stéttarsambands bænda,
að hann er vel að sér um allt, er
það varðar, og leggur fyrir meö
rökum þau mál, sem hann þarf að
sækja og verja hverju sinni. Þetta
hefur gert þab að verkum, að
Gunnar hefur átt auðvelt með að
skýra hin flóknu og margbrotnu
verkefni, sem oft innihalda
margs konar talnaþrautir. I þjóð-
félagi eins og okkar, þar sem
stéttabaráttan er hörð og kröfu-
harkan mikil, skiptir miklu máli,
að rökum sé beitt I málflutningi I
stettabaráttunni.
Gunnar Guðbjartsson er einnig
hugmyndaríkur og þvi oft fundvis
á nýjar leiðir til úrlausnar þeim
verkefnum, sem við er aö fást
hverju sinni og ófeiminn við að
setja slnar skoðanir fram. Enda
þótt Gunnar sé skapmaður mikill
og leyni þvi ekki, er hann telur
það henta, á hann samt auðvelt
með að setja mál sitt fram á ró-
legan og yfirvegaöan hátt, svo aö
eftir verði tekiö.
Ekki orkar tvímælis, að Gunnar
hefur, eins og fyrirrennari hans
Sverrir I Hvammi, verið mjög
farsæll forystumaður fyrir
bændastéttina I landinu i for-
mennskutið sinni. Hann nýtur þvl
óskerts álits bændastéttarinnar,
og mun eiga eftir að veita Stéttar-
sambandi þeirra forystu um langt
árabil á giftudrjúgan hátt, hér
eftirsem hingað til. Gunnar Guð-
bjartsson er harður málafylgju-
maöur og er þá sama hver I hlut
á. Þaö hefur að sjálfsögðu orðiö
til þess, að hann hefur lent I
hnútukasti við þa, sem hafa aðrar
lifsskoðanir og meta ekki nægi-
lega gildi landbunaðarins fyrir Is-
lenzkt þjóðfélag. Þó er þeim það
ljóst, sem vel þekkja Gunnar, að
hann hefði einnig getað verið I
forystu fyrir þær stéttir í þjóð-
félaginu sem verst eru settar. Þvi
skaplyndi hans, tilfinningar og
lifsskoðun hefur alla tlð verið á
þann veg, að þá vill hann helzt
styðja, er verr eru settir og mests
stuðnings þurfa viö. Þetta hefur
orðið mér umhugsunarefni, þegar
ég hef séð að Gunnari vegið frá
forystuliði þess fólks, sem þannig
er sett I lifinu. Verður þetta að
teljast eðlilegt vegna þess að það
þekkir ekki Gunnar Guðbjarts-
son, störf hans eða Hfsskoðanir,
nema út frá þvl sem þaö telur sér
andstætt.
Eins og ég gat um I upphafi
þessarar greinar standa bæjar-
hús að Hjarðarfelli þannig, að
þaðan sér vitt yfir. Gunnar Guð-
bjartsson á aö baki mikla lífs-
reynslu og á margan hátt meðfætt
víðsýni, enda þótt hann, eins og
aörír þeir er í forystumálum
stéttarfélaga eru, verði oft að
vera æði einsýnir. Vegna þekk-
ingar og mannkosta Gunnars er
"það min skoðun og reyndar vissa,
aö honum er ljóst af reynslu sinni,
að landbúnaður þarfnast svo
margs fleira heldur en þess sem
stéttabaráttan ein krefst.
Eitt af mestu verkefnum í Is-
lenzkum landbúnaði nú, er aö
minni hyggju framleiöslu- og
uppbyggingarstefna og sala á
framleiðsluvörum landbúnaðar-
ins. Fólki þvi sem stundar land-
búnaðarframleiðslu hefur fækk-
að. En tæknin og dugnaður þess
hefur verið þess valdandi, að það
framleiðir nú meira en nokkru
sinni fyrr. Enda þótt fólki í þétt-
býli fjölgi og gera megi ráð fyrir
fleiri neytendum landbúnaðar-
vara þá krefst aukin framleiðsla
þess, að úr landi sé selt nokkurt
magn landbúnaöarvara svo að
landbúnaðurinn reynist þjóðinni
sá burðarás I framtiöinni sem
hann hefur reynzt henni hingað
til. Til þess að svo megi verða,
þarf hann auk þess að vera gjald-
eyrissparandi einnig að verða
gjaldeyrisskapandi, og á þann
hátt getur hann treyst afkomu
bændastéttarinnar, svo hiln veröi
sambærileg viö þær stéttir i þjóð-
félaginu, sem tekjur hennar eiga
að miðast við. Engum manni
treysti ég betur en Gunnari til
þess að finna leiðir þar til úrbóta.
Ekki orkar það tvimælis að
félagsmálastörf eru með erfiöari
störfum, sem menn leggja fyrir
sig og þar, ekki siður en annars
staðar, er um það deilt hver
árangurinn er af störfum þeirra,
sem þar eru að verki. Þrátt fyrir
þetta tel ég mig mæla af þekk-
ingu, að ekki verður um deilt, að
Gunnar Guöbjartsson hefur skil-
að miklu og góðu verki sem for-
maður Stéttarsambands bænda
og lifað þá ánægjulegu tima, að
stétt hans og þjóðin I heild hefur
sótt fram til mikilla framfara og
umsköpunar til betri vegar, frá
þvi sem áður var.
Þegar á heimilisföður hlaðast
mikið störf á sviði félagsmála,
hefur það mikil áhrif á heimilis-
lii'ið i heild. Ekki sizt þegar slik
félagsmálastörf eru unnin fjarri
heimilinu eins og Gunnar á
Hjarðarfelli hefur orðiðaðgera.
Það hefur því reynt mikið á hús-
móðurina frú Asthildi og börn
þeirra að sinna búskapnum á
Hjarðarfelli og halda reisn
heimilisins og stefnu i búskapn-
um eins og hún hefur áður verið
mörkuð. Þetta hefur þeim tekizt
með miklum ágætum.
Atvikin hafa hagað þvl svo, að
leiö okkar Gunnars á Hjarðarfelli
hefur legið nokkuö samhliða á
Hfsbrautinni, og aldur okkar er
svipaður. Við erum fæddir og ald-
ir upp i sama héraði og vorum
stéttarbræður um nokkurt skeið
og fórum þá sameiginlega að
vinna að málefnum stéttar okkar,
vorum meðal annars á stofnfundi
Stéttarsámbands bænda báðir og
oft á fundum þess siðar. Við höf-
um tekið þátt I félagsmálum og
stjórnmálum sameiginlega.
Gunnar hefur unnið mikiö fyrir
Framsóknarflokkinn og var
meðal annars varaþingmaður
flokksins um tima en hætti þvi,
eftiraðhann tók við formennsku i
Stéttarsambandi bænda, þvi sið-
an hefur hann fyrst og fremst til-
einkað því starfskrafta sina. Hins
vegar hefur samstarf okkar orðið
allmikið síöustu árin, vegna þess
starfsvettvangs sem við höfum
starfaö á hvor i sínu lagi. Sam-
starf okkar hefur gengið vel þeg-
ar á heildina er litið. Þaö gefur
auga leið, að það getur verið erfitt
aö sameina löngun og kröfugerð
þess, sem með kröfugerð fer fyrir
heila stétt og hinn, sem af hálfu
stjórnvalda á að lita yfir sviðiö I
heild og möguleika til fram-
kvæmda á óskum fólksins, jafn-
vel þótt báöir hafi vilja til þess að
ná að sama marki. Þetta tel ég,
að okkur Gunnari hafi tekizt von-
um framar, þvi að niðurstaða
okkar hefur oftast orðið á einn
veg I málum sem við höfum fjall-
að um sameiginlega, þó að oft
hafi verið úr vöndu að ráöa.
Ég vil viö þetta tækifæri þakka
Gunnari samstarfið, og um leið
fyrir hönd landbunaðarins á ts-
landi, færa honum þakkir fyrir
hans mikla starf í þágu þessa át-
vinnuvegar, sem við báöir vitum
og truum, að er einn af undir-
stöðuatvinnuvegum þjóðarinnar I
heild og gerum okkur fullkomlega
grein fyrir þvl, aö þjóð sem býr I
landi eins og íslandi verður að
meta, virða og styðja landbúnað
eins og bezt verður við komið ef
gifta hennar og sjálfstæði á að
verða slik sem verið hefur siðustu
áratugina.
Að endingu færi ég Gunnari
Guðbjartssyni og fjölskyldu hans
allri beztu hamingjuóskir frá
okkur hjónunum með sextugsaf-
mæli hans og ég vona að islenzk
bændastétt og þjóðin öll megi
njóta starfskrafta hans um langa
framtið.
Halldór E. Sigurðsson
Bóndinn og bændaforinginn
Gunnar Guðbjartsson á Hjaröar-
felli er fæddur á höfuðbólinu
Hjarðarfelli i Miklaholtshreppi I
Hnappadalssýslu hinn 6. júni
1917, sonur hjónanna Guðbröndu
Þorbjargar Guðbrandsdóttur og
Guðbjarts Kristjánssonar, er
bjuggu á Hjarðarfelli frá 1906 til
dauðadags. Þau Hjarðarfellshjón
voru af landskunnum snæfellsk-
um ættum og sátu jörðina af
prýði, og ólu þar upp átta börn
sin, 3 dætur og 5 sonu, er þroska
náðu, og var Gunnar yngstur
bræðranna. A fyrirmyndarheim-
ili f oreldra sinna ólst Gunnar upp
við hvers konar bústörf og mun I
engu hafa hlift sér, enda lék
Kreppan kunna landsmenn gráast
á unglingsárum hans. Kom hún i
veg fyrir, að Gunnar, eins og svo
margt annað gáfað ungmenni á
þeirri tlð, fengi fullnægt námsþrá
sinni nema að litlu leyti. Hann
nam við Laugavatnsskólanh og
brautskráðist þaðan vorið 1938,
en næsta vetur stundaði hann bii-
fræðinám við Bændaskólann á
Hvanneyri og útskrifaðist þaðan
búfræðingur vorið 1939. Eftir þaö
er hann vinnumaður á búi for-
eldra sinna, þar til vorið 1942, að
hann fær til ábuðar hálft Hjarðar-
fell, og kvæntist heitmey sinni,
Asthildi Teitsdóttur frá Eyvind-
artungu i Laugardal, og setja þau
þar saman bú. Abúðarhluta sinn
af Hjarðarfelli keypti Gunnar
skömmu siðar. £g sá Gunnar
Guðbjartsson I fyrsta sinn á
hrútasýningu I Miklaholtshreppi
haustið 1940, en mæðiveikin herj-
aði á bústofn bænda eins og til að
ganga milli bols og höfubs efna-
hags þeirra, eftir að þeir höfðu
staðið af sér Heimskreppuna. A
þessari sýningu vakti Gunnar
þegar athygli mína. Þessi grann-
vaxni, aívarlegi ungi maður,
leiftraði af áhuga fyrir því, sem
var aö gerast, tók vandlega eftir
öllu, sem sagt var, og spuiöi um
eitt og annað, að loknum dómum,
er ég var að lýsa þvi, hvernig
sauðkindin ætti að vera og hvers-
vegna. Ekki var ég ánægður með
hrútana i Miklaholtshreppi i það
sinn, en úr því rættist siðar, ekki
sizt fyrir áhrif og starf Gunnars á
Hjarðarfelli. Ég haföi kynnzt
Guöbjarti á Hjarðarfelli á Búnað-
arþingi 1939. Hann bauð mér gist-
ingu og beina að Hjarðarfelli
þennan hrútasýningardag haustið
1940. Mér stendur koma min i
Hjarðarfell i það sinn enn fyrir
hugskotssjónum. Jörðin viðlend
og fögur, undir fögru fellinu, bar
með sér, að hér var komið á höf-
uðból. Húsakostur mikill, en tek-
inn nokkuð að eldast, túnið stórt á
þeirra tima mælistiku og óþrjót-
andi mýraflákar enn óframræstir
til allra átta, nema til fjallsins,
þar sem fegurð og góðir sauðf jár-
hagar blöstu við. Þetta var I önn
sláturtiðar. Húsfreyjan, kona fríð
sýnum, gáfuleg, en nokkuð þung-
búin á brún, gekk sjálf um beina
og reiddi fram það, sem bezt er til
i búi nokkurs bónda, rjúkandi ný
svið af vænum lambhriitum.
Bóndinn, héraðshöfðinginn, hinn
tilfinningariki, hýrlegi, gáfaði fé-
lagshyggjumaður, sem i engu
mátti vamm sitt vita, sat með með
til borðs ásamt Gunnari syni
þeirra hjóna. Umræöur voru fjör-
ugar og efnisrikar og fann ég þá,
að Gunnar var óvenjulegur ung-
ur maður að gáfnafari og áhuga
um búskap og landsmál.
Frumbýlingsárin var efnahag-
ur ungu hjónanna á Hjarðarfelli
þröngur eins og svo margra, sem
hefja hafa þurft búskap af eigin
rammleik I sveit. Þau byggðu
litla, en snotra viðbyggingu við
hús foreldra Gunnars og bjuggu
þar um árabil og eignuöust þar öll
sln börn 6 að tölu, 3 syni og 3 dæt-
ur. Verkefnin voru öþrjötandi við
umbætur á jörðinni, framræslu,
ræktun.byggingu peningshúsa og
vatnsaflsstöðvar  fyrir  heimilið.
Þá var það hlutskipti Hjarðar-
fellshjónanna, Gunnars og Ast-
hildar, að sameina Hjarðarfell,
en jörðinni hafði verið skipt í þrjá
hluta eins og altltt var með stór-
býli á tlmabili nýbylanna. Guð-
bjartur Kristjánsson, hafbi keypt
Framhald á bls. 23
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24