Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Fréttablašiš

og  
S M Þ M F F L
. 1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31 . . .
PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Fréttablašiš

						MARKAÐURINN 3. MAÍ 2006  MIÐVIKUDAGUR22
F Y R S T  O G  S Í Ð A S T
Hreiðar Már Sigurðsson, forstjóri Kaupþings 
banka, velti fyrir sér kostum og göllum verðtrygg-
ingar á banka og neytendur í ræðu sinni á ráðstefnu 
Samtaka banka og verðbréfafyrirtækja á fimmtu-
dag í síðustu viku. Hreiðar sagði m.a. að þegar 
verðtryggingin var tekin upp hér á landi árið 1979 
hafi hún að mörgu leyti hentað vel til að koma bönd-
um á þá óðaverðbólgu sem hafi verið hér á landi 
árin á undan. Á meðal kosta verðtryggingarinnar 
sé að hún eyði óvissu í lánaviðskiptum hérlendis og 
leiði til betri lánakjara. 
?Eftir að millibankamarkaður komst á nútíma-
legt form búum við í raun við tvískipt fjármálakerfi 
þar sem annars vegar eru viðskipti með lausafé og 
víxla og hins vegar verðtryggð lánaviðskipti. Ljóst 
er að Seðlabankinn hefur veruleg áhrif á hið fyrra 
en á í miklum erfiðleikum með það síðara,? sagði 
Hreiðar Már. Að hans sögn er staðan hér á landi 
orðin sú að Seðlabankinn þarf að fara með stýri-
vexti í tveggja stafa tölu til að hafa áhrif á raun-
vaxtaferillinn. Svo mikil hækkun hafi gríðarleg 
áhrif á nafnvaxtamarkaðinn, sér í lagi á krónuna. 
Nafnvextir eru nú fimm sinnum hærri hér á landi 
en á evrusvæðinu og hafi reynslan margsinnis sýnt, 
að mikill vaxtamunur á milli landa geti ávallt af sér 
flökt og óstöðugleika af gjaldeyrismarkaði. 
Hreiðar sagði ennfremur að menn veltu alltaf 
fyrir sér orsök og afleiðingu. Hafi verið gripið til 
verðtryggingar sem svars við óstöðugleikanum 
á árum áður. ?En getur verið að nú sé svo komið 
að verðtryggingin sé orðin orsakavald-
ur?? spurði Hörður. ?Mér finnst að við 
höfum í rauninni það versta úr báðum 
heimum. Annað hvort verðum við að 
grípa til einhverra aðgerða til þess að 
bæta áhrifamátt peningamálastefnunn-
ar hérlendis og minnka þá til dæmis vægi verð-
tryggingar hérlendis eða stíga skrefið til fulls og 
sameina íslenska myntsvæðið við hið evrópska og 
taka upp evru.
Hreiðar sagði það hins vegar mikinn miskilning 
að almenningur finni ekki fyrir verðbólgu ef verð-
trygging verði ekki til staðar og benti á að hún komi 
sér vel í dag  þar sem greiðslubyrði heimilanna sé 
mun stöðugri nú en ella. 
NAUÐSYNLEGT AÐ OPNA UMRÆÐUNA
Guðjón Rúnarsson, framkvæmdastjóri Samtaka 
banka og verðbéfafyrirtækja (SBV), segir erindi 
Hreiðars Más mikilvægt innlegg í umræðuna um 
kosti og galla verðtryggingar. Ekki hafi verið rætt 
um það innan samtakanna hvort verðtryggingin 
geri Seðlabankanum erfitt fyrir í baráttunni við 
verðbólguna. ?Það sem mér finnst skipta máli er 
að í fyrsta lagi er heilbrigt og gott að menn tali 
um hlutina. Hreiðar opnar ákveðna umræðu sem 
hefur ekki verið rædd að ráði. Nú er hún á lofti. Þá 
skiptast menn á skoðunum og ekkert nema gott um 
það að segja,? segir Guðjón en bætir við að mis-
skilnings gæti oft þegar menn tali um verðtrygg-
ingu. Vísaði hann m.a. til orða 
Kristjáns Gunnarssonar, for-
manns Starfsgreinasambandsins, 
sem vitnaði til ummæla Hreiðars 
Más í ræðu sinni á Ísafirði á 
frídegi verkalýðsins á mánu-
dag. Kristján sagði verkafólk 
ekki hafa neina tryggingu fyrir 
raunávöxtun lífeyris nema verð-
trygginguna. Allt tal um afnám 
hennar við núverandi áðstæður 
væri árás á launafólk og þjónaði 
aðeins hagsmunum bankanna.
Guðjón segir verðtrygging-
una hafa verið tekna upp til að 
koma böndum á óðaverðbólgu og 
tryggja sparifé fólks. ?Hún hefur 
þjónað mikilvægu hlutverki. En 
það eru tæpir þrír áratugir síðan 
hún var tekin upp og því eðlilegt 
að menn spyrji hver staða hennar sé í dag. Ég sé 
ekki að verið sé að tala um afnám hennar yfir nótt 
eða neitt slíkt.? segir Guðjón og bendir á að menn 
verði að gera sér grein fyrir því að verðtrygging 
sé ekki lögboðin skylda heldur hafi aðilar á fjár-
málamarkaði heimild í lögum fyrir því að nota 
verðtryggingu til að verðtryggja lán sín sem eru 
lengri en til fimm ára.
?Staðreyndin er sú að verðtryggingin hefur fram 
til þessa verið ráðandi vegna þess að hún hefur að 
flestra mati verið farsælli í lánum til lengri tíma til 
að tryggja lán á lægri vöxtum. Það er 
þess vegna ekkert sem mælir gegn því 
að fjármálafyrirtæki auglýsi og bjóði 
óverðtryggð lán til húsnæðiskaupa frá 
og með morgundeginum,? segir hann.    
HÆGFARA BREYTING 
Guðjón segir ákveðnar breytingar þurfa að koma 
til eigi að verða raunhæft að veita óverðtryggð 
lán á föstum vöxtum til lengri tíma. ?Til þess að 
fyrirtæki verði tilbúin að lána óverðtryggt til 
lengri tíma þá þurfa þau á sama tíma að eiga kost 
á því að fjármagna sig með sama hætti. Það hefur 
ekki verið til neinn alvöru djúpur markaður með 
óverðtryggð bréf á Íslandi,? segir hann og bendir á 
að SBV hafi komið inn á það í tilögum um úrbætur 
á verðbréfamarkaði sem samtökin sendu frá sér 
við lok síðasta árs. ?Ábending okkar var m.a. sú að 
stærri fjárfestar, s.s. lífeyrissjóðir, ríkissjóður og 
aðrir sjóðir, þyrftu að koma í meiri mæli inn á hinn 
óverðtryggða markað en þeir hafa gert. Ef þessir 
aðilar væru tilbúnir að koma inn á markaðinn sem 
fjármögnunaraðilar með óverðtryggt fjármagn þá 
myndi það búa til óverðtryggðan markað fyrir 
þá sem sækja sér fjármagn til að lána það aftur,? 
segir Guðjón. Hann sér hins vegar ekki fyrir sér að 
verðtryggingunni verði kastað fyrir róða í einu vet-
fangi, eins og stundum virðist mega skilja á þeim 
sem mælt hafa gegn henni. Horfa verði til þess að 
t.d. skuldbindingar lífeyrissjóða séu verðtryggðar 
og þeir hafi því að mestu leyti 
sóst eftir verðtryggðri ávöxtun á 
móti ?Verði það hins vegar ofan 
á að taka upp evru hér á landi í 
framtíðinni þá fara menn úr verð-
tryggðum lánum í óverðtryggð lán 
sama dag og upptaka evrunnar á 
sér stað. Umræðan um verðtryggð 
lán og óverðtryggð á sér því stað 
svo lengi sem krónan er gjald-
miðill hér á landi,? segir hann. 
?Eins og málið er í dag mun það 
gerast hægt og bítandi en ekki í 
risastökkum.? 
GUÐJÓN RÚNARSSON, FRAM-
KVÆMDASTJÓRI SBV Guðjón segir erindi 
Hreiðars Más hafa verið mikilvægt innlegg í 
umræðuna um verðtrygginguna. Hann segir 
hana ekki verða lagða niður á einni nóttu 
eins og sumir haldi.
Er verðtrygging vond?
Verðtryggingin reyndist vel til að slá á óðaverðbólguna hér á landi á átt-
unda áratug síðustu aldar. Margir telja hana úrelta en aðrir vara við afnámi 
hennar. Jón Aðalsteinn Bergsveinsson rýndi í verðtrygginguna og leitaði svara.
HREIÐAR MÁR SIGURÐSSON, FORSTJÓRI KAUPÞINGS 
BANKA Hreiðar velti því upp á ráðstefnu Samtaka banka og 
verðbréfafyrirtækja, hvort verðtryggingin orsakaði óstöðugleikann 
hér á landi.
M Á L I Ð  E R
Verðtrygging
Hvað er verðtrygging?
Verðtrygging lána felur í sér 
að lánsupphæðin og afborg-
anir hækka í takt við hækkun 
verðlags eins og hún er mæld 
með vísitölu neysluverðs. Á 
Íslandi er hún nánast reglan 
í lánssamningum í innlendri 
mynt til langs 
tíma en henni má 
líka koma við í 
ýmsum öðrum 
samningum.
Hvenær var verð-
tryggingin tekin 
upp hér á landi 
og hvernig var 
ástandið áður en 
hún var tekin upp?
Verðtrygging 
lána varð algeng 
hérlendis eftir 
að svokölluð 
Ólafslög leyfðu 
hana árið 1979. 
Það eru þó til 
ýmis eldri dæmi 
um verðtrygg-
ingu lána, t.d. 
voru gefin út 
verðtryggð spari-
skírteini fyrir 
þennan tíma. 
Áður en verð-
trygging varð 
almenn þá var 
það nánast regl-
an að sparifé og 
lán brunnu upp í verðbólgu, þ.e. 
verðbólgan rýrði höfuðstólinn. 
Nafnvöxtum var haldið lágum 
af stjórnvöldum, yfirleitt mun 
lægri en sem nam verðbólgu. 
Framboð af sparifé varð eins og 
við er að búast lítið við þessar 
aðstæður og því lítið til af láns-
fé og það skammtað.
Hverjir eru kostir og gallar 
verðtryggingar?
Kostir verðtryggingar lána eru 
fyrst og fremst þeir að hún 
dregur úr óvissu eða áhættu um 
raunvirði greiðslna af lánum. 
Það kemur bæði lánveitendum 
og lántakendum vel og veldur 
því að vaxtabyrði ætti að jafn-
aði að vera lægri en ella þegar 
allt er reiknað, þ.e. bæði vextir 
og verðbætur. Það er líka auð-
veldara að hafa greiðslubyrðina 
jafna þegar til lengdar lætur 
ef lán eru verð-
tryggð en þegar 
þau eru það ekki. 
Gallar verðtrygg-
ingar eru einnig 
nokkrir. M.a. er 
nokkuð óhagræði 
af því að vera í 
reynd með tvo 
innlenda gjald-
miðla, bæði verð-
tryggða krónu og 
óverðtryggða. 
Hver eru áhrif 
verðtryggingar á 
peningastefnuna?
Samspilið þarna 
á milli er flókið. 
Almennt hefur 
peningastefna 
Seðlabankans 
mun meiri áhrif 
á vexti óverð-
tryggðra lána til 
skamms tíma en 
verðtryggðra lána 
til langs tíma. 
Peningastefnan 
hefur líka áhrif 
á verðlag sem 
aftur hefur áhrif á verðbætur. 
Seðlabankinn þarf að horfa til 
alls þessa og raunar fleiri þátta 
þegar stefnan í peningamálum 
er mörkuð.
Hvaða áhrif hefur verðtrygging-
in á neytendur?
Það er erfitt að rekja í stuttu 
máli en verðtryggingin hefur 
fyrst og fremst áhrif á lántak-
endur og lánveitendur, þ.m.t. 
sparifjáreigendur og eigendur 
lífeyrissjóða. Hún hefur þar 
með áhrif á nánast alla lands-
menn. 
Verðtryggingin 
dregur úr óvissu
VERÐTRYGGING hefur meðal annars áhrif á afborganir af húsnæðislánum.
T Ö LV U P Ó S T U R I N N
Til Gylfa 
Magnússonar 
deildarforseta viðskipta- og 
hagfræðideildar Háskóla 
Íslands.

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68
Blašsķša 69
Blašsķša 69
Blašsķša 70
Blašsķša 70
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72
Blašsķša 73
Blašsķša 73
Blašsķša 74
Blašsķša 74
Blašsķša 75
Blašsķša 75
Blašsķša 76
Blašsķša 76
Blašsķša 77
Blašsķša 77
Blašsķša 78
Blašsķša 78
Blašsķša 79
Blašsķša 79
Blašsķša 80
Blašsķša 80
Blašsķša 81
Blašsķša 81
Blašsķša 82
Blašsķša 82
Blašsķša 83
Blašsķša 83
Blašsķša 84
Blašsķša 84
Blašsķša 85
Blašsķša 85
Blašsķša 86
Blašsķša 86
Blašsķša 87
Blašsķša 87
Blašsķša 88
Blašsķša 88
Blašsķša 89
Blašsķša 89
Blašsķša 90
Blašsķša 90
Blašsķša 91
Blašsķša 91
Blašsķša 92
Blašsķša 92
Blašsķša 93
Blašsķša 93
Blašsķša 94
Blašsķša 94
Blašsķša 95
Blašsķša 95
Blašsķša 96
Blašsķša 96