Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Mįnudagsblašiš

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Mįnudagsblašiš

						Mánudagsblaðið
rr
f
Mánudagur 29. júni 1970
ÚR SÖGU  LANDS OG LYÐS
„Guð lætur ekki
zi sér haeða"
Á vorfáma (milli 1820—25) bar
svo við, að formenn nokkrir a
Sigtanesi nyrðra voru, þegai-
langt var liðið á vorvertíð þeirra,
é gamgi milluim búða niður á
tanganiuTn að tala um aflablögð
sin uim vorið. Pannst það á
mörgum, að þeim þóttu hlutir
sínir með miinna móti orðnir,
einfoum einum, sem hét Jón og
var Bjarnason; hainn átti heinia
í Hrísey. Undanfarin ár hafði
hann aflað með þeim beztu, en
nú aðeins fengið meðailMut.
Hann kvað svo að orði, að guð
hefði séð til að slkamimta sér í
vor. Orð þessi mælti hann með
hálfkærings hæðnissvip og mál-
fari og eins konar óviðfeMdnu
kuldabrosi. Piltur einn ungur
stóð við búðarvegg, þar sem
mennirnir gengu fram hjá, og
gáfu þeir honum engan gaum,
en hann heyrði tal þeirra og at-
kvæði Jóns, og reis honum hug-
uir við að heyra það. Skömirnu
síðar komu vefrtíðarlokin. Fór þá
hver heim til sín; eins gjörði og
Jón. En strax og hann var heim
kominn, tók hann svo mikið gigt-
armein í mjöðminni, að hann
lagðist í rúmið og lá lengi nær
dauðvona. Mjöðmdn og lærið hol-
gróf allt með beini. Hann fékk
góða læknishjálp. Vorið eftir
k<jara> •satmd fpiHurinm f rHrfsey é
bæ Jóns, og lá hann þá enn
rúminu, aðeins málhress, en
mjög torkennilegur. og svo lá
hanVt * bað'' 'sumar Loks ko<mst!
Jón til heilsu, en lifði þó við ör-
kumsl; mijöðmina og lærið dró
saiman og hnýfcti, svo föburinn
þeim megin varð mikið styttri en
hinn, og varö Jón því að hökta
við hækju, ef hann vildi eitthvað
fara. Mun hann og sáðar ekki
hafa verið formaður við hákaria-
veiðar á Siglunesi. Þótti piltinum
sem hér hefði bað sannazt, „að
guð lætur ekiki að sér hæöa".
Formenn á sandi
Fyrrum og langt fram á þessa
öld var edn hin bezta fiski- og
verstaða undir Jökli, bæði í
Dritvík, á Hjallasandi og annars
staðar, og sóttu menn þangað til
sjóar hvaðanæva af landinu. Var
þá oft miannmiairgt undir JöMi
á vertíðum og misiafn saiuður i
mörgu fé, þar sem sjómennirnir
voru, og munnsöfnuður og sið-
ferði í verbúðunum stundum
heldur en ekki krumfengið. Sagt
er, að sjómenn á HjaJlasandi hafi
þó verið einna gálauslegastir um
orðbragð sitt og að formenn
þar batfj jafnvel verið hættir að
lesa sjómannaíbæn eða ýta i Jesú
nafni, sem þó er annars aísiða,
heldur hafi þeir jaínvel verið
farnir að ákalla þann, er verstur
þykir alJra, þegar þeir reru frá
landi eins og segir í bögunni:
Formenn á Sandi
brölta  frá  landi
bölvandi
hrópa og kalla
á háseta ailla:
Flýttu þér, fjandi!
Er eins og mönnum út í • frá
hafi ekki démað að þessum
munnsöfnuði og ætlað, eins oíí
von var, að hann miundi ekki
gé,'ðrt,,lukku stýra. -íftda hefiu.:-,
suimiuim ekki þótt það einleikið
hvernig fiskur hefur nú á síðari
tímuim lagzt frá undir Jökli, 02
é? það trú sumira maima, að nogú
mikið miuni hafa verið gjálífið
þor í veiðistöðuinum fyrrum.
Kálfatindur
Efsti tindux á Hornbjargi á
Ströndum heitir Kálfatíndur, og
er   nafnið   svo    til    komið.    að
frændur tveir bjuggu á Horni,
næsta bæ við Hombjörg. Var
annar páfatrúanmaður, en hinn
hafði tekið Lútherstrú og þrætt-
ust mg'ög um það, hvor trúin væri
betri, því hvor hólt með sinni
trú. Kom þedm, svo að lokum á-
samt um, að þeir skyldu reyna
kraft trúar sinnar. Þedr frændur
áttu báðir afldkálfa, og með þá
fóru þeir upp á efstu gnípu
bjargsins og beiddiust þar fyrir.
Sá, sem hafðd Lútherstrú, beiddi
guð þríeinae að bjarga kálfi sín-
um, og hinn beiddi Maríu mey
og alla helga menn að varðveita
kálfinn sinn. Var svo kálfunum
báðum hrundið ofan fyrir bjarg-
ið. En þegar að var komdð, var
kálfur þess, sem Lútherstrú hafði.
lifandi og var að leika sér i f jör-
unni, en hinn var horfinn, svo
ekki sást eftir af honum nema
bióðslettur einar. Játaðd þá páfa-
trúmaðurinn, að Lútherstrú væri
betri, og snerist til hennar. Síðan
heitir þar Kálfatindur, sem kálf-
unum var hrundið fram af.
Séra Hallgrímur
Pétursson
Sú sögn er um HaHllgrím prest,
að hann kvað tófu dauða, og stóð
svo á því, að tófa lagðist á fé
manna í sveitinni, og var það
hinn mesti bitvargur og kallaður
stefnivargur og varð ekki unn-
in með nokkru móti. Einn sunnu-
dag, er prestur messaði og stóð
ailsterýddur fyrir aitarinu. leit
hann út um kórgluiggann og sá.
hvar tófa var að bíta kind. Varð
honum það þé, að hann gleymdi
hvar hann var staddur, og hvað:
„Þú, ficm bítur bóndans fé,
bölvuð i þér augun sé;
stattu nú sem stofnað tré
stirð og dauð á jörðunne."
Þetta reið lágfótu að fulliu. En
af því að Hallgrimur hafði var-
ið skáldskapargáfu sinni svo illa
og það í miðri þjónustugjörð-
inni, mdssti hann gáfuna með
öllu, þangað til hann iðraðdst
þessajrar yfirsjónar og hét þvf
fyri rsér, að hann skyldi yrkja
eitthvað guði til lofs og dýrðar,
ef hann véitti sér gáfuna aftur.
Leið svo og beið, þangað til ucn
haust eitt eða veturinn fyrir jól.
að fara átti hengja upp ket i
eldhús. Var vinnumaður hans
að því, og fór hann up á eld-
húsbitann og sedldist þaðan með
ketið upp á rárnar. Enginn var
til að rétta vinnumianndnum krof-
ið nema prestur.. Þá segir prest-
ur: „Tailaðiur nú eitthvað til mín,
Sp 3 Þjóðsögur Mánudagsblaðið
því nú finnst mór gáfan vera að
koma yfir mig." Maðurinn segir
þá: „Upp, upp", og átti við það,
að prestur skyldi rétta sér upn
fallið. En þau orð er sagt, að
Hallgrímur notaði í fyrsta versis
i fyrsta Passíusálminum, sem
hann fór þá að yrkja og byrjar
svo:
lipp, upp mín sál og allt
mitt geð.
Þó segja aðrir svo frá, að hann
hafi verið búinn með tvo fyrstu
sálmana, þegar hann kvað tófuna
dauða, og hafi hann notað þessi
orð vinnumiannsins í 1. versi í 3.
sálmi, sem svo byrjar:
Enn vil ég, sál mín, upp á ný
upphaf taka á máli þvi.
Og þykir það benda til þess, að
eitthvert hlé hafi orðdð á milli
þess hann kvað tvo fyrstu sálm-
ana og Hinn þriðja,: og segja
surnir, að þetta olli. En aðrir
segja, að Tyrkja-Gudda, kona
hans, sem ávaíllt þótti nokkuð
blendin í trú sinni, hafi átt að
fela eða brenna fyrir honu/m
handritið, er tveir fyrstu sálm-
amir voru btinir, og hafi það
fengið svo mikið á hann, að hann
hætti þá við uim hríð, en byrjaði
aftur á þdrðja sálmi eftir nokkurt
mallibil.
Sú  saga er höfð eftir Vigfúsi
prófasti Jónssyni í Hítalrdail, að
einn vetur biti refur sauðfé fyr-
ir presti, og vannst ekki, þó til"
þess væri leitað. Gudda talaði
oft um það tjón, sem dýrið
gjörði, við mann sinn með
beizkju mikilli og geðofsa, því
hún var skapstór mjög og ólþýð .
í lund. Vítti hún séra HaHJgrím
og sagði, að það sæd ekki á, að
hann væri kraftaskáld, þar sein
hann gæti ekki fyrirkomdð ein-
utn ref. Prestur þoldi lengi vél
frýjuorð hennar, þangað til eitt,
kvöld, sem Gudda var frajmmi í
búri að hræra flautir, að þar
kom inn skoHatófa til hennar,
settist fyrir fraranan flautakerald-
ið, geispaðd áimótlega upp á prest-
konuna og datt sdðan dauð aftur
á bak. Við það brá Guddiu svo,
að hún leið í óvdt og lá svo, til
þess einhver heimamanna kom
sð henni. Eftir það létti af bítn-
um, enda er sagt, að Gudda hafi
aldred skapraunað manni sínunr
eins eftir og áður. Þó er það i
frásögur fært um' hana, að éinu
sinni léti hún rifa hris og. Qytja
heim á sunnudegi, meðan prestur
embættaði. En þegar hann kom
úr kirkju, gekk hann að hris-
kestinum og í kringum hann.
Lysti þegar eidi í köstinn, og
brann haran upp til kaldra kola.
Er svo að skilja sem í kestinuim;
hafi kviknað fyrir bænastaö
prests, svo hafi hann verið bæn-
heitur.
•
Auglýsið í
Mánudagsblaðinu
Höfum fyrirliggjandi frá hinu |>ekkta norska fyr-
irtæki ELCESÆTER appelsínu- og jarðaberjasafa
á I-V2 liters plastbrusum. Mjóg hentugt til ferða-
laga.
ÁSBJÖRN ÓLAFSSON H.F.
Borgartúm 33,
Sími: 24440.
PAN EL
Hinar vinsælu þiljur fást nú í eftirfarandi
tegundum:
Wenge
Oregon Pine
Palisander
Alm
Eik
Furu
Einnig   spónlagt   hilluefni   og   skilrúms-
veggir.
ÁSBJÖM ÓLAFSSON H.F.
Vöruaígreiðsla Skeifunni 8.
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8