Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Ķsafold

og  
S M Þ M F F L
. . . . 1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30 .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Ķsafold

						47
Fellir og íjárskaði
í Landmanna og Rangárvallahreppum.
Odda 24. maí 1882.
Hinn mikli gras brestur,   einkum á
harðvellinu   hjer eystra   í  fyrra sumar,
olli því að bændur í hreppum   þessum
urðu að fella allan  fjölda   nautpenings,
svo og annan pening að líku skapi.   pó
verður að játa, þó íllt sje, að ofmargir
bændur voru of vanafastir við   útigang
sinn   á sauðfje   og   vogunar   ásetningu
þá,   sem hjer   eins   og  víðar á landinu
hefir lengi verið lands oglýðatjón; og
fjöldi fjár var í þessum hreppum settur
á   lítil   hey   eða    engin.      Árangurinn
varð sá, sem nú er framkominn.    Enda
studdi allt að óförunum:  fyrst var jörð
öll eins og sviðin   eptir   grasleysið,   en
síðan   kom   einn   hinn    hrakviðramesti
vetur bæði fyrir  hross   og   sauði.     pó
bar lítið á felli nema á einstökum bæj-
um allt til páska,   enda   virtist þá bat-
inn kominn ;   var   þá fiestallur búsmali
kominn   að   nástrám.      En   einmitt   er
vonir   manna   voru   sem sárastar, kom
hið mikla og minnisstæða  fellishret og
sandstormur ; hófst hann hjer 23. apríl-
mán.   og stóð allt til 4. dags maímán.,
með 6—90 R. frosti, heiptar stormi og
stundum snjóbyl,   en með þeim ódæm-'
um af sandroki,    að   vart sást í viku á
milli húsa hjer á Rangárvöllum, og þó
háloptið    væri    optast   nær   heiðskýrt,
gryllti eigi nema   við   og við til sólar ;
var   þó   bylurinn   eða    sandrokið    enn
svartara, að sögn, á Landinu og hærra
á völlunum í   þessari   sveit.     Allar   ár
lögðust strax undir sterka ísa, öll mann-
ferð hætti, engir sáu aðra meðan þessi
undur   stóðu,   því  stormurinn hjelt öllu
lifandi innibirgðu,   en   allt  sem úti var
og ekki hafði náð   húsi,   króknaði eða
rotaðist til   bana.    Sandfokið   sótti   og
inn í húsin, blandaði allan mat og drykk
og jafnvel munnvatn manna.  Víða gjörð-
ist fólk hrætt og örvinglað,   enda voru
þá fiestar bjargir   bannaðar,   þar   sum-
staðar var engin lífsnæring til fyrir fjen-
að og sumstaðar skorti allt:   hey, mat
og eldivið ; lagðist þá vesalt fólk fyrir,
fól   sig Guði    og  ljet   svo fyrir berast
uns kynjum þessum tók heldur að ljetta
2. og 3. maí.    Ohætt  má   fullyrða,   að
ofviðri    þetta    hafi í   þessum    tveimur
hreppum drepið   hátt á annað   þúsund
fjár og að tiltölu eða meira af hrossum,
og   hefir   þó   fjöldi  fallið síðan.    Sumt
eða jafnvel margt af fje þvi sem fallið
er og er að falla,   deyr   af einhverjum
veikindum meðfram,  og þar sem sauð-
burður er byrjaður, deyja almennt lömb-
in eða fæðast dauð.    Hjá einum bónda
láu 40 sauðir í hrönn við fjárhús hans,
er upp ljetti og aðgætt var, og á öðru-
hverju býli stóðu  kýr   og   annar   pen-
ingur   hungrandi inni.      Tóku þá   þeir
sig til,   sem hey áttu eptir,   og lánuðu
það hverjum,   sem nauðstaddur var og
ekki hafði skorið kýr sínar (sem stöku
menn höfðu gjört). Má fyrst og fremst
nefna og það með opinberum heiðri,
hinn gamla heiðursmann Filippus por-
steinsson á Bjólu og syni hans Ámunda
og Filippus, svo og teingdason hans
Jón Eiríksson; til þessara manna, ein-
kum þó til hins • fyrstnefnda var dag
og nótt sótt hey úr þremur vestustu
hreppum sýslunnar, fieiri hundruð hest-
ar af grænstör, var þar svo mikil ös,
sem af lestafólki í kaupstað ; var og
gefins matur borinn fyrir menn en hey
fyrir hross, og er þeirri aðsókn enn eigi
Ijett. Varð þetta til almennrar bjargar,
einkum kúpeningi sýslunnar, svo þær
kýr, sem feldar hafa verið, eru ekki
mjög margar, enda var, eins og áður
var sagt, fjöldi þeirra drepinn í haust
eð leið. Annan bjargvætt hjer eystra
er skylt að nefna, en það er hinn al-
kunni höfðingsbóndi Sigurður danne-
brogsmaður á Skúmstöðum; hefir hann
enn sem fyr orðið fjölda manna að liði
bæði með stórkostlegri hey eða fóður-
hjálp og að öðru leyti með ráðum og
dáð. En þó hafa allir hjálpað eptir
efnum, en svo mikils hefir viðþurft, að
fellirinn á sauðfje og hrossum er samt
almennur orðinn og hinn stórfeldasti í
manna minnum. þó taka út yfir sand-
skemdirnar, og er það ekki að orðlengja,
að í ofviðrinu hafa í framan nefndum
hreppum aleyðst yfir 20 jarðir og býli,
en fjöldi annara orðið fyrir stórskemd-
um, og sumar beztu jarðir, sem áður
voru, t. a. m. Oddi, Stóruvellir, Klofi,
Leyrubakki, Reyðarvatn o. fi. Eptir
lausri áætlun telst mjer, sem fasteigna
og lausafjárskaði hjer um bil 100 bú-
enda við þetta hrun, megi ekki reikna
minna en 130,000 kr. virði, eða 1300 kr.
á hvern, og mun það vera drjúgum
meiri peningar en þeir áttu skuldlausa
undir. Án opinbers styrks eða útlendra
samskota, er hjer hið mesta voiæði fyr-
ir dyrum.—Rýrnun á feiti eða afrennsli
þessa fræga Odda prestakalls er mikil
orðin, enda mundi enginn Tyrki auk
heldur vort milda alþingi framar ætl-
ast til fengs af því fyrir landsjóðinn,
enda fer hér jafnmikið fé til kostnað-
ar staðarábirgð og fyrir gest og gang-
andi, eins og lagt er á brauðið.
Matth.   Jochumsson.
Herra Tryggvi Gunnarsson, sam-
þingismaður minn úr Suður-Múlasýslu
hefir í deilu sinni við Bessastaða-Grím
fundið syndsamlega girnd hjá sjer til,
að hreyta nokkrum ónota-orðum að
mjer, og eigi getað bugað hana.
Fyndnitilraunum herra Tryggva,
sem ekki koma efninu við, ætla jeg
ekki að eyða orðum að. Hann virðist
vera svo barns-glaður yfir, hvað hann
sé heppinn, og hann á það ekki skilið
af mjer að jeg spilli fyrir honum þess-
ari einu föðurgleði.
En hvað er aðaieíniö?
pað er það, að jeg hafði (í 1. bl.
„Skuldar" þ. á.) eignað hr. Tryggva
breytingaratkvæði, sem hann og eng-
inn annar var faðir að—sem hann á
þingi sjálfur aptur og aptur kallaði sitt
breytingaratkvæði (alþ.tíð. II, 255 og
víðar), og sem hann enn eigi hefir móti
borið, að verið hafi hans og hans eins
verk. Hvað hefir honum þá þótt við
mig ? Jú! jeg hefi skrifað ásamt hon-
um undir blað með ýmsum breytingar-
tillögum á, þar sem þetta var eitt á.
En jeg gaf því ekki atkvæði (sbr.
„þjóðólf" nr. 11. þ. á miðdálk 43. bls.),
og jeg hefi ekki viljað vera með að
verja petta breytingaratkvœði d eptir.
Herra    Tryggvi   vill   láta   í   veðri
vaka, að jeg hafi skrifað  undir   breyt-
ingar-atkvæðið af  einhverri   rælni   eða
barnæði, eða löngun til  að   sjá   nafnið
mitt á prenti.    Svo hlýt jeg   að   skilja
það, er hann segir jeg hafi skrifað und-
ir það   í   einu   „veikinda-kastinu,   sem
jeg hafi   fengið   til   að   undirskrifa   öll
möguleg   og   ómöguleg    breytingarat-
kvæði".    Ef nafn mitt væri eigi prent-
svertunni   kunnugra,   en   hr.   Tryggva
Gunnarssonar, þá væri slíkur barnaskap-
ur ef til vill ætlandi   mjer,   og það   er
því líklega óþarfi, þó jeg gjöri það, að
geta þess hjer, að enginn minnsti fiugu-
fótr er fyrir   þessum   ummælum   herra
Tryggva.   Jeg hefi aldrei beiðzt þessað
fá að skrifa undir nokkurt   breytingar-
atkvæði.    Allir  vita   líka,   að   þess   er
nægur kostur á þingi að fá  það,   þótt
maður biðji ekki.     Sanna   ástæðan   til
þess, að jeg skrifaði undir petta breyt-
ingaratkvæði, sem hjer er um að ræða,
án þess jeg væri því samþykkur1,   var
önnur: jegvildi styðfa að hverri tillögu,
sem komið gat í veg fyrir að sjávarafl-
anum   yrði   ofpyngt   með títftutnings-
gjaldinu.    Sjer í lagi   þótti   mjer   útlit
fyrir, að síldinni   mundi   ofþyngt verða
í   samanburði   við   annan   afla.     Gekk
jeg þvi til hr. Tr. G. eptir fund þá er
1. umræðu var lokið;   hann   sat   enn í
sæti sínu og var að kasta   upp   breyt-
ingartillögum;   sá jeg að   hann hafði í
tillögu sinni farið því fram, að af síld-
artunnu skyldi greiða 30 au. gjald.    (í
frv. stjórnarinnar og tillögum   nefndar-
innar 50 a.)    Jeg reyndi að sýna  hon-
um fram á, að þetta væri   of  hátt   og
fór fram á, að hann   færði   30   niður í
25, og kvaðst hann eigi   ófús   til þess,
ef j'eg vildi pá skrifa undir breytingar-
tillöguna með sér.    En hann var ófáan-
legur til að   hafa  þessa   tillögu   sjer á
blaði, heldur vildi hafa allar  sínar til-
lögur d einu blaði.    Var mjer þá ann-
aðhvort að gjöra,  að skrifa undir allar
1) Að eg ekki var samþykkur því og gaf
því eigi atkvæði, kom ekki af því að eg
sœi fremur en aðrir þá, hvað íllt af því gæti
leitt fyrir landssjóð, heldur af því, að eg sá,
að það mundi í rauninni á engum bónda
eða fiskimanni ljetta einum eyri, heldur að
eins á kaupmönnum.
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48