Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Ķsafold

og  
S M Þ M F F L
. . . . . 1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
31 . . . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Ķsafold

						262
ISAFOLD
er tekið í samningi um gufuskipaferðir
fyrir árin 1908 og 1909, bæði milli
Danmerkur og íslands og milli Leith og
íslands, hvora leiðina sem er.
Þó áskilur fólagið sór rótt til að hækka
farþegagjald á Botniu eða því skipi, sem
kemur í hennar stað, þó svo, að það
verði eigi hærra en:
100 kr. í 1, farrymi fyrir aðra ferð
og 65-----2.      —        —     —.   —
og fyrir ferð fram og aftur 170 og 115
krónur.
Enn fremur áskilur félagið sór rótt
til að halda athugasemdum þeim, sem
verið hafa í ferðaáætlunum og farm-
gjaldaskrám.
Fólagið skal koma sór saman viS það
félag, sem fær styrk til strandferðanna,
um farmgjaldsgreiðslu fyrir flutnings-
muni til og frá viðkomustöSum strand-
ferbaskipanna, þannig aS farmgjaldið
hækki ekki, þótt Bkift sé um skip.
Ekki má hækka fargjald nó farmgjald
milli tveggja staða, þótt skift só um
skip á leiðinni, en skyldur er þá far-
þegi að nota fyrsta skip, sem á að fara
þangað, sem ferð er heitið.
Á ferSum þeim milli íslands, Leith
og Kaupmannahafnar, sem ræðir um í
samningi þessum, skal veita alt að 25
stúdentum og alt að 50 efnalitlum iðn-
aðarmönnum og alþýSumönnum þá í
vilnun 1 fargjaldi, að þeir geti ferðast í
2. farr/mi báðar leiðir fyrir sama far-
gjald og venjulegt er fyrir aðra leið,
enda s/ni þeir vottorð frá forstjóra ís-
lenzku stjórnarráðsskrifstofunnar í Kaup-
mannahöfn eða þá s/slumanni eða bæjar-
fógeta í sýslu þeirri eða kaupstað, þar
er maðurinn á heima. Sömu ívilnun
skal gera árlega 10—15 dónskum bænda-
stéttarmönnum, er syni vottorS frá stjórn
arráði innanríkismálanna.
Loks skuldbindur fólagið sig til að
flytja innflytjendur frá Leith til íslands
fyrir sama fargjald eins og tekið hefir
verið hingað til af farþegum í 3. far-
rými frá íslandi til Leith.
3.  gr. Félaginu er skylt að flytja á
öllum þeim ferðum, sem um er rætt í
1. gr., póstflutning allan, bréf og bógla
og ber ábyrgð á öllum póstflutningnum
meðan hann er í vörslum skipsins, þaS
er að segja frá því aS skipverjar taka
við honum og þangað til hann er feng-
inn í hendur þjónum póststjórnarinnar.
Skal geyma hann mjög vandlega í lok-
uðu herbergi, nema bréfakassann, hann
skal láta þar, er allir geta að honum
komist. FólagiS ber ábyrgð á því tjóni,
þeim missi eSa þeim skemdum, sem
póstflutningur kann aS verSa fyrir sök-
um þess aS hans er illa gætt. Farist
skip eða hlekkist því á, skal, svo sem
framast er kostur á, reyna að bjarga
póstflutningnum og flytja hann til næsta
pósthúss. Þurfi maSur aS fylgja póst-
flutningi á skipinu sökum þess, hve
mikill póstflutningur þessi er eSa d/r-
mætur, fær hann ókeypis far bæSi fram
og aftur, en sjálfur verSur hann að sjá
sór fyrir fæði.
4.  gr. Póstflutning skal afheuda á
skipsfjöl og af samkvæmt skrá og gegn
kvittun skipstjóra og hlutaðeigandi póst-
embættismanns. Sýni viðtakandi, aS
póstflutningurinn só ei samkvæmur
skránni, skal sá er afhendir póstflutn-
inginn skyldur aS rita undir athuga-
semd þar aS lútandi.
Þegar eftir komu gufuskipsins skal
flytja póstflutning úr skipi, hvort sem
þaS Hggur viS land eSa fyrir akkerum
á sjó úti, til næsta pósthúss, og skal
fólagiS bera kostnaS af flutningi þeim,
nema í Kaupmannahöfn, þar verður
póstflutningurinn sóttur. Sömu reglum
skal fylgja um flutning póstflutnings á
skip.
5.  gr. FélagiS skuldbindur sig til
að sjá um, að enginn skipverji eða nokk-
ur maður annar flytji með sér muni, er
skylt er að senda með pósti. Sá er
skiprækur, er slikt er uppvíst um, og
greiði að auki lögboðna sekt. Þó er
skipstjóra vítalaust að flytja bróf um
málefni skipsins frá útgerðarmönnum
þess til afgreiðslumanna og þeirra í
milli.
6.  gr. Félagið greiðir öll útgjöld,
enda bera því öll fargjöld og farmgjöld.
Fyrir alt það, er fólagið Iætur í té
samkvæmt því, sem að framan er talið,
fær fólagið alls 40,000 — fjörutíu þús-
und — krónur um árið úr ríkissjóði,
sem er þóknun sú, er Danmörk innir
af hendi vegna póstgufuskipa til íslands.
Þóknunin greiSist sem hér segir svo
framarlega sem fólagiS þá hefir fullnægt
skuldbindingum sínum, 4000 kr. í apríl-
mán. og 4000 kr. hvern hinna mánaS-
anna á eftir, og afganginn, 4000 kr.,
þá er lokið er hinni síSustu ferS í des-
embermánuði.
7.  gr. Hamli ís því, að skipið kom-
,st út frá Kaupmannahöfn á leið til ís-
lands í einhverri þeirri ferð, sem getur
um í 1. grein, fellur sú ferð niður og
skal draga frá ársþóknuninni 2500 kr.
fyrir hverja ferð, sem fyrir þá sök ekk'
er farin.
Ef /s tálmar því að lokið verði ein-
hverri ferð í kringum ísland og tilhlyði-
legar sönnur eru á það færSar af hálfu
félagsins, skal ekki draga frá umsaminni
ársþóknun.
En verði það ekki sannað, að ís hafi
tálmað ferð, sem falIiS hefir niður að
einhverju eða óllu leyti, eða fólagið læt-
ur mót von ekki fara umsamdar ferðir,
greiðir það 1000 króna sekt fyrir hverja
ólokna ferð — nema skipi hafi hlekst
á, — og skal auk þess draga frá árs-
þóknuninni fyrir hverja ferð, sem ekki
er lokið, kr. 2500 fyrir millilandaferð
og 2400 krónur fyrir ferð í kringum
landið.
8. gr. Samningur þessi gildir fyrir
árin 1910—1919, að báðum árum með-
töldum, svo framarlega sem félagið full-
nægir settum skílyrðum og ríkisþing
Danmerkur veitir 40,000 kr. á ári sem
pósttillag til að halda uppi póstgufu-
skipaferSum til íslands.
Eftir fjárhæðinni 10 sinnum 40 þús-
und krónur, er stimpilgjaldið fyrir samn-
inginn kr. 66,65, og greiðir hvor samn-
ingsaðili helming þess.
"Samningur þessi er gerður í 3 sam-
ritum, og fá stjórnarráð þau, er samn-
inginn hafa gert, og Banieinaða gufu-
skipafélagiS sitt eintakið hvert.
Kvennaskólinn nýi vigður.
Sú athöín fór fram fimtudag 6. þ.
mán. á hádegi. Allmargir bæjarbúar
voru viðstaddir sem gestir skólans,
þeirra á meðal frú Thora Melsted,
ráðgjafi, biskup, forstöðumenn menta-
skólans, prestaskólans, lagaskólans og
kennaraskólans o. fl.
Athöfnin hófst með því, að for-
stöðukona skólans ýröken Ingibjörs;
Bjarnason afhjúpaði mynd af ýrú
Thoru Melsted, og ávarpaði hana um
leið þessum orðum:
Frú Thora Melstedl pér eruð sann-
kölluð móðir skólans. Hann má heita
einkabarn yðar, og pér hafið borið hann
ýyrir brjósti, jrá pvi hann Jyrst   komst
Frú Thora Melsted.
á ýót, ogyður á hann jramar nokkrum
öðrum pað að pakka, að hann nú er
kominn svo vel á veg.
Þér hafið varið lífi yðar i parfir
pessa skóla og rakt starj yðar við hann
með peirri alúð og samvizkusemi, sem
á ýáan sinn lika. Þess vegna viljum
við geyma mynd yðar og minningu sem
hinn helzta dýrgrip vorn í pessum nýja
skóla, okkur til jyrirmyndar og uppörj-
unar. Þið ungu námsmeyjar, sem
öðrum Jremur er atlað að horja á
pessa mynd, ykkur er óhatt að lita upp
til pessarar kotiu, pví hafi nokkurri
konu verið hughaldið um mentun ís-
lenzkra kvenna, hefir henni verið pað.
Og pó er pað ekki eingongu Jyrir pað,
sem pér eigið að heiðra mynd hennar,
Þið eigið einnig að taka jrú Þóru ykk-
ur til Jyrirmyndar, sakir mannkosta
hennar, pví að fáar eru par konur,
sem haja sýnt svo mikla trygð og trú-
mensku í starfi sinumsem hún og Jáar
konur munu jretnur geta veriðykkur til
ejtirdamis i siðgœði og sannri sálar-
göýgi.
Biðjum pess vegna guð að blessa
konu pessa og heimili hennar 'óll ólijuð
afiár og vonum, að pessi móðir skóla
vors vaki hér eins og heilladis yfir iðju
okkar um ókomnar aldir.
Allir viðstaddir hlustuðu standandi
á ávarp þetta.
Því næst lýsti fröken Ingibjörg hinu
nýja kvennaskólahúsi (sjá síðar) og
vék loks máli sínu til námsmeyjanna.
Var ræða hennar og framkoma öll
hin skörulegasta.
Að ræðu forstöðukonunnar lokinni,
þakkaði frú Thora Melsteð fám inni-
legum orðum sóma þann, er sér væri
sýndur og bar kveðju frá manni sín-
um, öldungnum Páli Melsteð, er eigi
gat verið viðstaddur, vegna þess að
hann er nú við rúmið ætíð að heita
má.
Því næst voru húsakynni skólans
skoðuð. Virðist vera ljómandi vel
frá öllu gengið, Stofur allar stórar
og mjög bjartar.
Kvennaskólahusið stendur við Fri-
kirkjuveg austanvert við Tjörnina.
Það er ^o^/aX1^ al. að stærð og
útbygging að bakhlið þess 53/*X6 al.
Hiisið er gert úr steinsteypu og er
alt kalkdregið og olíumálað að innan.
Kjallari er undir öllu húsinu. Þar
er hússtjórnardeild skólans. Henni
veitir forstöðu frk. Ragnhildur Péturs-
dóttir frá Engey, sem auk þess er
bústýra skólans. í kjallaranum er og
stórt búr, þvottahús, baðherbergi og
geymsluherbergi o. fl.
Á i. gólfi eru 4 kenslustofur, i
kennaraherbergi, fatageymsluherbergi,
2 gangar og andyri með stigum upp á
3. loft.    Þar er 5V2 alin   undir   loft.
A 2. gólfi eru 2 kenslustofur, 1
skrifstofa og 4 íbúðarherbergi, og 2
gangar. Þar er íbúð forstöðukonu og
bústýru.
Á 3. gólfi eru 8 svefnstofur og 2
gangar. Vatnsleiðsla er inn á hvert
herbergi. (Þetta loft er ætlað náms-
meyjum þeim, er heimavist hafa, en
þær geta verið 30.
Upp yfir því lofti er þurkloft.
Útaf 1. sal eru veggsvalir 17^/3X2
al. úr steinsteypu.
Við forstofudyr eru tröppur úr
höggnum grásteini, en við kjallara og
skúr dyr úr steinsteypu.
Lóðin með hiísinu er 4680 feral.
að stærð.
Húseignin er metin til peningaverðs
á kr. 76,783,00.
Að öllum líkindum verður húsið
gaslýst innan skamms.
Húsið hefir Steingrimur Guðmunds-
son snikkari bygt og leigir skólanum
það fyrst um sinn til 5 ára fyrir að
eins 2300 kr. á ári. Vatnsleiðsla er
um alt húsið og miðstöðvarhitun.
Það bagar kvennaskólann mjög, að
ekki er neinn ]eikfimissalur til, ekki
fé fyrir hendi til hans. En væntan-
lega eykur alþingi hið næsta styrkinn
til þessa aðalkvennaskóla vors, svo
að hægt verði að bæta úr þessum og
öðrum smáannmörkum.
í kvennaskólanefndinni eru nú:
Frú Anna Daníelsson (formnður), frú
Katrín Magnússon, frú Guðrún Briem,
Jón yfirdómari Jensson og Eiríkur
Briem prestaskólakennari.
Ósannindaverksmiðjan.
Hr. skrifstofustjóri Indr. Einarsson
hefir beðið ísafold fyrir efliríarandi
yfirlýsingu :
í 47. tölublaði blaðsins Lögréttu,
sem kom út 6. þ. m., stendur að Indr.
Einarsson (skrifstofustj.) hafi talið, að
rannsókninni á hag Landsbankans væri
lokið og ekki viljað meira við hana
fást, og ennfremur, að I. E. hafi neit-
að að eiga sæti í henni og dregið
sig út úr öllu saman og sagt að í þvi
væri ekkert framar að gera.
Þetta eru tilhæfulaus ósannindi frá
upphafi til enda. Eg hefi aldrei sagt
eða látið í ljósi við nokkurn mann,
að rannsókninni á hag Landsbankans
væri lokið, eða, að eg vildi ekki meira
við hann fást, eða, að við hana væri
ekkert framar að gera.
Eg bað um lausn frá störfum nefnd-
arinnar af því, að þegar nefndin hlaut
að vera að verki meiri hluta dagsins,
var mér ekki unt að vera í henni,
nema með því að vanrækja skrifstof-
una í stjórnarráðinu, sem er aðalstarf
mitt.
Reykjavík 8. okt.  1909.
Indr. Einarsson
Munurinn.
Gufuskipasamningur-     Gufuskipasamningur-
inn 1907.                    inn 1909.
26 millilandaferðir.       49 millilandaferðir.
2 strandbátar.             3 strandbátar.
Engar ívilnanir, eng-       Kælirúm   i  2 milli-
in kælirúm.                 landaskipum    og    2
Borgun: 70,000 kr.     strandbátum.
Ferðirnar      reglu-
bundnar, minst4ferð-
ir til Hamborgar.
Varnarþing   annars
félagsins í Rvik.
Borgun: 100.000 kr.
Þegar þess er gætt, að Sam. fél.
krafðist 20,000 króna aukaborgunar
fyrir að bæta við einum strandbát,
með öðrum orðum, heimtaði 90,000
kr. fyrir 26 millilandaferðir og 3
strandbáta — þá sést, að núverandi
ráðgjafa hefir tekist, fyrir einum 10,000
kr. hœrra gjald, að auka millilanda-
jerðirnar um 23 ferðir (19 til Dan-
merkur, 4 til Hamborgar), gera pœr
allar reglubundnarr ýá kalirúm i 2
millilandaskip og 2 strandbáta, koma á
varnarpingi Jyrir annað Jélagið í Reykja-
vik o. fl. o. fl.
Öllum er kunnugt um, að Ham-
borgarferðirnar sættu megnum and-
róðri af Dana hendi. Eigi að síður
tókst að hafa þær fram.
Ætla mætti, að þessar afarmikils-
verðu samgöngubætur, sem stjórninni
hér hefir tekist að hafa fram, myndu
afla henni þakklætis og viðurkenningar
um land alt.
En það er nú eitthvað annað!
Minnihlutablaðið annað ræður sér
ekki fyrir vonzku, getur auðvitað ekk-
ert að samningnum lúndið með réttu,
og fer því að skrökva eins og vant
er, skrökvar því upp á ráðgjafa, að
hann hafi framið fjárlagabrot með
samningnum, skrökvar því upp á ísa-
fold, að hún hafi farið með ósannindi
um samninginn, sagt rangt frá um
styrk Thorefélagsins.
Óslitin ósannindakeðja er þetta hjá
Lögréttu. Um fjárlagabrotið nægir
að vísa til fremstu greinarinnar í
blaðinu. Styrkinn hefir ísafold ætíð
sagt vera 60,000 kr. eins og hann er.
En Lögrétta hefir hinsvegar margendur-
tuggið þau ósannindi, að4 styrkurinn
væri 73,000 kr. á. ári, þótt margrek-
in hafi verið ofan í hana.
Svona ei Lögrétta. Hún má sjálf
varla satt orð mæla, en er eigi að
síður síbrigslandi öðrum um ósann-
indi!
.    m%m    .
Vöruverð.
I miðjum sept. voru söluhorfur á
íslenzkum afurðum í Khöfn sem hér
segir:
Saltfiskur. Vor- eða sumar-fiskur,
góð og vönduð vara, selst á þessa
leið: málfiskur á 60—65 kr., smá-
fiskur á 50 kr., ísa á 38—40 kr. —
Langa á 53 kr., keila á 35 kr.
Hnakkakýldur málfiskur á 77 kr., en
millifiskur á 55 kr. Fyrir stóran,
vetrarsaltaðan fisk, nálægt 48 kr.
Harðfiskur, nýr, hefir selst á 100 kr.
skpd. — Lýsi. Hákarlalýsi á 28 kr.,
sellýsi á 27 kr., ljóst þorskalýsi á 27
kr., en dökkt á 24 kr. Meðala-lýsi í
blikktunnum á 35 kr. Verðið miðað
við 210 pd. — Síld, stór, vel verkuð,
á 18 kr. tn. Milli-síld nálægt 16 kr.
tunnan, netto 170 pd. — Selskinn,
dröfnótt, seld fyrir fram á 4 kr. hvert.
— Æðardúnn á 12 kr. pd., fyrirfram
sala. — Haustull. Hvít haustull á
60 aúr., en mislit á 50 aura pd. —
Prjónles. Alsokkar á §5 aur., hálf-
sokkar á 55 aur.. sjóvetlingar á 30
aur., en fingravetlingar á 70 aur., par-
ið. — Saltkjöt. Allmikið hefir verið
selt fyrir fram á 50—51 kr. tunnan,
224 pd., og líklegt, að sama verð
fáist áfram, verði fjártaka eigi meiri
en í meðallagi. Ella má vænta verö-
lækkunar. Fyrir gott, linsaltað dilka-
kjöt, sem fyrst kemur á markaðinn,
fást líklega 54 kr., en þegar meira
berst að, Ýerður verðið líklega eigi
hærra en fyrir venjulegt saltkjöt.
Söltuð læri á 31 eyri pd., en rúllu-
pylsur á 42 aur. pd. — Garur, ialt-
aðar, á 6 kr. 60 a., hertar 3 kr. 30 a.
hver, jafnt fyrir einlitar og mislitar.
Vq|ð á söltuðum gærum er miðað
við hver 16 pd.
Eftir Þjóðviljanum.
Af kirkjumálum
Yestur-Islendinga.
Sundiungin í kirkjumálum Vestur-
íslendinga er orðin mjög mögnuð.
Lesendur ísafoldar minnast sjálfsagt
þess miður hyggilega afreksverks síð-
asta kirkjuþings, að kveða upp strang-
an áfellisdóm yfir skoðunum minni-
hlutans og gefa það fyllilega í skyn,
að þeir menn mundu verða reknir úr
kirkjufélaginu, sem héldu þeim skoð-
unum fram.
Afleiðingin af þessu atferli hefir
meðal annars orðið sú, að tveim mán-
uðum eítir kirkjuþingið höfðu sjö söfn-
uðir og einn af allra-helztu mönnum
andlegrar stéttar, vestan hafs og aust-
an, síra Friðrik J. Bergmann, sagt sig
úr kirkjufélaginu.
Auk þess hefir þremur af prestum
kirkjufélagsins verið sagt upp: síra
Kristni Ólafssyni, síra Runólfi Fjeld-
steð og sira Pétri Hjálmssyni. Og
tveir prestar, sem vígðir voru á síð-
asta kirkjuþingi, virðast ekki munu
geta fengið neinn söfnuð, eítir því
sem skrifað er að vestan.
Eftir síðustu fregnum lízt forseta
kirkjufélagsins, síra Birni B. ]ónssyni,
svo þunglega á blikuna, að hann hefir
stefnt prestunum á fund til þess að
bera saman ráð sín um, hvað til bragðs
skuli taka. En sú prestastefna var
ekki enn komin saman, þegar síðast
fréttist.
Söfnuður sá, sem síra Kristinn
Ólafsson þjónar og kendur er við
Gardar, mun vera talinn einhver veiga-
mestur sveitasöfnuður Vestur-íslend-
inga. Síra Friðrik J. Bergmann þjón-
aði honum áður en hann fluttist til
Winnipeg. Þeim söfnuði hefir verið
við brugðið, eins og reyndar fleiri
vestur-íslenzkum söfnuðum, fyrir það,
hve vel hann fari með presta sína.
Þegar hann gekk úr kirkjufélaginu,
bauð hann síra Kristni að halda áfram
prestþjónustu þar, eins og ekkert hefði
í skorist, og auðvitað kom ekki til
nokkurra mdla að leggja nokkurt haft
á skoðanir hans eða prédikanir. En
prestur greip til þess ógætilega óynd-
isúrræðis, að fara að kljúfa söfnuðinn,
fekk eitthvað þriðjung hans til þess
að segja sig úr og mynda nýjan söfn-
uð. Eðlilega fanst gamla söfnuðinum
þá hann vera grátt leikinn, hélt fund,
og sagði þá presti upp, kvaðst gjalda
honum laun fram að næsta nýári, en
hann mætti fara, hvenær sem honum
þóknaðist.
Eins og liggur í augum uppi, er
nii svo komið málum safnaðanna
vestra, að meirihlutinn hefir alt of
marga presta, er ráðalaus að koma
þeim fyrir, en minnihlutinn er ráða-
laus út af prestaskorti. Og þar sem
minnihlutinn er i samræmi við hina
íslenzku kirkju, eins og skoðanir henn-
ar koma fram i blaði því, er biskup
landsins gefur út, í prestaskólanum,
hjá miklum meiri hluta presta, er tóku
til máls á síðustu sýnódus, og víðar,
þá væntir hann sér liðsinnis héðan.
Af Breiðablíkum er auðséð, að minni-
hlutinn hugsar sér að koma stúdent-
um að vestan á prestaskólann hér, og
koma sér upp prestum með þeim
hætti. Það er hinn frámunalega aftur-
haldsami, ldterski prestaskóli í Chicago,
sem vestur-íslenzkir námsmenn hafa
sótt, er víst hefir átt langmestan þátt
í að koma kirkjufélaginu út á þá
ófrjálslyndis-braut, sem nú er að verða
því svo viðsjáll vegur. Þangað getur
minnihlutinn að sjálfsögðu ekki leitað.
Og vafalaust leitar hann til presta-
skólans  hér.
En meðan peir prestar eru ófengn-
ir, eru menn í mestu vandræðum.
Það er afartorvelt að halda saman
prestlausum frikirkjusöfnuðum, sem
vanir eru inikilli prestþjónustu. Og
menn hugsa sér að reyna að fá presta
héðan. í þessum örðugleikum hefir
Gardar-söfnuður snúið sér til síra Har-
alds Níelssonar og beðið hann að ger-
ast prestur sinn þótt ekki væri nema
um fárra ára bil, svo sem tveggja eða
Þ«ggia-
ísafold hefir fengið að sjá bréf það,
sem síra Haraldi hefir verið ritað fyrir
safnaðarins hönd. Söfnuðurinn telur
afar-mikið í hu.fi-, ef ekki tekst að fá
vestur góðan prest, sem talað geti
máli frjálslynds kristindóms, stórhætta
andlegu lifi og íslenzku þjóðerni þar.
Launakjörin, sem   söínuðurinn  býður

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 261
Blašsķša 261
Blašsķša 262
Blašsķša 262
Blašsķša 263
Blašsķša 263
Blašsķša 264
Blašsķša 264