Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Ķsafold

og  
S M Þ M F F L
. 1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31 . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Ķsafold

						Kaumi út tvisvar i vibn. Verti Arg. (80
arkir rainst) 4 kc, erlondu B ki eoa l'/i
dolíar;   borgist   fyrir   miíl.ian júli  (erlendis
fyrir í'rarn).
AFOLD
Uppsðgn (skrifleg) bnndin við Aramót, er
ógild nema komln sé ti) útgefandn fyrir
1. okt. og AKiipandi sknldlaas viö blaoio
Afgreiosla:   Anstnrgtrœtl 8.
XXXVII. árg.
Reykjavík laugardaginn 27. ágúst 1910.
55. íolublað
I. O. O. P. 918199
Forngripasafn opið bvern virkan dag 12—2
íslandsbanki opinn 10—2'|i og 5';«—1-
K. F. U. M.   Lestrar- og skrifstofa frá S árd. til
10 siod.   Alm. frmdir fsd. og sd. 8 >/• siodegis
Landakotskirkja.   anosþj. 9»/i  og  6 á helgnm
Landakotsspitali  f. sjúkravitj. 10»/«—12 og 4—5
Landsbankinn 11-2'/i, 6'/i-6>/«.  Bankaatj. vio 12-2
Landsbókasafn 12—8 og B—8.   Útlán 1—3
Landsbúnaoarfólagsskrifstofan opin trá 12—2
Landsféhiroir 10—2 og 5—6.
Landsskjalasafnio á þrd. fmd. og ld. 12—1
Lœkning ók. i lœknask. þriojd. og föstd. 11—12
Náttúrugripasafn opið 1»/«—2'/« á sunuudögum
Tannlækning ók. Pósth.str.14, 1. og ».md. 11—1
Lárus  Fjeldsted
yfirréttarmálafærslumaður
Lækjargata 2
Heima kl
ii-
-12 oo 4—5.
Faxaílóagufubáturian Ingólíur
fer til Borgarness 30. ág.;  5.  11.  14.
og 17. sept.
--------Keflavikur og Garðs 7. 9. 20.
og 30. sept.
--------Sandgerðis 20. sept.
Ólafur Þorsfiinsson
háls- nef- og eyrnalæknir
Vonarstræti 1 (Iðnskólinn).
Heima kl.  11 — 1 alla virka daga.
Ýms erlend tiðindi.
------    Kh. 13. ág. '10.
Banatilræði við borgarstjórann í
New-York er eitt af aSalumræSuefnum
heimsins um þessar mundir.
G a y n o r heitir borgarstjórinn í New-
York og var kosinn í þaS embætti í fyrra
af Tammany-flokknum alræmda, er mestu
hefir ráSið í bænum á síðari árum. En
flokki þessum varð ekki kápan úr því
klæðinu, því aS Gaynor snerist alger-
lega á móti honum, fjársvikum hans og
mútuveldi, því að maðurinn er skörung-
ur mikill og einárður.
Borgarstjóranum var 9. þessa mán.
sýnt banatilræði af manni einum úr
Tammany-flokknum, Gallagher að
nafni, er gerður hafði verið að nætur-
verði í einni skipakví bæjarins af póli-
tískum ástæSum, en veriS rekinn úr
þeirri stöSu af Gaynor sakir drykkju-
skapar. Hann skaut á Gaynor, þá er
hanu var ferSbúinn í skemtiför til Evrópu
og særði hann svöSusári í hálsinn. Tví-
syni er taliS á lífi borgarstjórans, en þó
vona andstæSingar mútuveldisins,aS lækn-
unum takist aS bjarga lífi hans, því aS
maSurinn er vinsæll og grjótpáll hinu
mesti gegn svívirSingum Tammany-
flokksins.
Atburður þessi hefir orðið til þess, að
settar hafa verið nýjar reglur um vernd-
un embættismanna í borgarstjórn New-
Yorkar og Taft forseti hefir tvöfaldað
lífvörð sinn.
Nýtt meðal við syfilis (fran3Ós)
hefir hinn frægi læknir ÞjóSverja E h r-
1 i c h prófessor fundiS nýlega. Nefnir
hann meSal þetta »Hata« eSa nr. 606
og hefir þaS reynst svo vel enn sem
komiS er, aS taliS er líklegt, aS hægt
verði að útrýma sjúkdómi þessum á fá-
um árum. ÞaS er sem óðast aS rySja
sór til rúms og hefir það til þessa veriS
reynt á 3300 sjúklingum. 2000 af þeim
hefir meSaliS bjargaS frá bráSum dauða.
Meðalið er sagt mjög óskaðlegt og er
þó í því talsvert af arseniki. Af þess-
um framangreindu sjúklingum, sem með
alið hefir verið reynt á, hafa einir 4 dáið
og þykir víst, að einungis einn þeirra
hafi dáið af völdum arseniksins. Að vísu
er meSal þetta eigi þrautreynt enn þá,
þareS svo stutt er siSan. það var fundiS
og því eigi fullsóS enn, hvort batinn
verður endingargóður, en læknirinn hefir
þó von um, að svo reynist.
Konumorðinginn Crippen pg frilla
hans verSa flutt til Englands innan
fárra daga. Þræta þau þverlega fyrir
glæpinn, en nú hefir þaS sannast af
fæðingarblettum, að líkið, er fanst í húsi
læknisins, var af konu hans.
Frá menningarstríðinu á Spáni, er
getið var um síðast, er það aS segja, að
ekkert varð úr óeirSum þeim, er boðað-
ar voru í borginni San Sebastian á sunnu-
daginn var. Er sagt að páfadómurinn
muni hafa séð sitt óvænna og komið í
veg fyrir, að úr þeim yrSi. Sáttatilraunir
eru nú gerSar miklar af páfans hálfu,
en Canelejas yfirráSgjafi er hinn harSasti
í horu aS taka og mun eigi ganga að
neinum verulegum tilslökunum á stefnu-
skrá sinni, enda á hann ilt með aS láta
undan si'ga, úr því aS á hólminn er
koraiS, vegna styrktarmanna sinna í þing-
inu og fylgis í landinu yfirleitt.
Kólcmn í Kússlandi ágerist enn af-
skaplega og skifta spítalasjúklingar nú
orSiS þúsundum og um helmingur deyr,
þeirra er sýkina taka. Almúginn gætir
engrar sóttvarnarvarúSar og er ilt viS
haim að tjónka fyrir ofurmegni hjátrúar.
Rússneska stjórnin hefir nú gert út
læknaflokk í verstu sóttarbælin með svo
að segja alræðisumboSi, til þess aS reyna
að útrýma þessum voðagesti, sem nú
er orðhm hættulegri alríkinu en Finnar,
þó að þeir sóu kúgaSir á alla lund.
Framkvæmdarstjðri dýragarðsins í
Khöfn í staS Jnl. Sohiött, þess er lézt
á dögunum, var kosinn í dag D r e j e r,
læknir í Rmgsted.
Danaveldi.
Ríkisheildarkreddan.
Erindi dr. Norman-Hansens.
ísland og Danmörk kallaði hr. Nor-
mau-Hansen erinch það, er hann flutti
í Bárubúð síðastliðið laugardagskveld.
En Danaveldi — eða »det samlede
danske Rige« — hefði verið meira rétt-
nefni. Rauði þráðurinn hjá lækninum
var sem sé þessi:
Danaveldi, eins og pað er nú, er
skáta hnarreist og vel á sig homin. En
eý Island skerst úr leik — tel eg skút-
una höggna upp.
Það md aldrei verða.
Arið 1883 kom eg hingað fyrsta
sinni, sagði hr. N.-M. Þá var ís-
lenzka þjóðin að dragast upp, úr fram-
taksleysi, vondeyfð og sinnuleysi. Misl-
ingarnir voru búnir að fara herskildi
yfir landið og strádrepa mannfólkið
árinu áður, og íslendingar bjuggu þá
enn við búsifjarnar  af þeirri plágu.
Arið 1910 kom eg hingað aftur.
Það var munur. Allstaðar þrífalegt og
þokkalegt. — Æskulýðurinn fjörugur
og framsækinn, framfiug á mýmörgu
¦— en — — -—
Arið 1883 var eg farþegi á Láru.
Hún kom þá fyrst allra skipa með
valsmerkið frónska á siglutoppnum.
Og gieðin yfir því var mikil og sönn,
hvar sem við komum.
En nú? Nú mundi engin gleði í
íslenzkum herbúðum, þótt Lára brun-
aði hér inn á höfnina með valinn i
bláum feldi, gnæfandi við loft.
Þarna er líka breyting I
Það er kominn kali á milli þjóð-
anna — ekki í beiskri merkingu þess
orðs — kali, ef til vill ekki orðið,
heldur: viljaleysi til náinnar samvinnu.
Eg veit vel, að skuldin er mikil af
Dana hálfu: skilningsleysi, tómlæti o.
s. frv. — og miður affarasæl, jafnvel
heimskuleg aðferð, eins og t. d. stofnun
Atlanzeyjafélagsins. Vænti eg og þess,
að það félag brátt deyi drqtni sínum, því
að það er í eðli sínu tilgangslaus, órétt-
mæt móðgun við íslendinga.
En vér verðum að festa hendur á
einhverju samvinnunnar, sameiningar-
innar tákni. Skilningsleysið á að hverfa.
Samvinnan að aukast. Vér eigum að
taka hpndum saman, Danir og íslend-
ingar. Snæfellsjökullinn heiður og
fagur — á að verða, ef eg svo má
segja, helga ýjallið ríkisheildarinnar.
Vér Danir töldum oss hafa teygt
oss svo langt sem auðið væri með
Uppkastinu. Og það er mér óhætt
að segja, að lengra teygjum vér oss
ei. —
Hingað og ekki lengral
Frumvarp síðasta alþingis verður á-
reiðanlega ekki tekið upp af Dönum,
heldur skoðað sem ioft væri (som ikke
eksisterende).
Eg met mikils sjálfstæðishugsun ís-
lendinga og baráttuna, sem henni fyigir
— en markið — markið, sem síðasta
alþingi kvað upp úr með — pað er
mér þyrnir í augum — þvi að sam-
eiginlegur konungur er 'sama og ekk-
ert samband.
Þá er skútan — hnarreista skútan,
Danaveldi, höggvin upp.
Það má aldrei verða.
Þetta var aðalinntakið í erindi herra
Norman-Hansens. Að loknni las hann
upp kvæði í óbundnu máli, saknaðar-
ofð um vin sinn ÓlaJ lækni Guðmunds-
son á Stórólfshvoli, ort á leiði hans
eystra í sumar.
Rikisheildarkreddan danska hefir
brugðiðþokuslæðu fyrir augu þessa ment-
aða og frjálshuga manns — eins og svo
margra annarra samlanda hans.
Hún er það sker, sem allir samn-
ingar hafa strandað á hingað til og
gera ef til vill enn um árabil — því
miður.
Og þó sætir það furðu um menn
eins og dr. Norman-Hansen, sem mjög
hefir tekið þátt í sjálfstæðisbaráttu ann-
arrar þjóðar: Finna, og óefað fundið
mjög til samúðar með Norðmönnum
í þeirra sjálfstæðisbaráttu, að hann og
þvílíkir menn skuli ekki geta skilið,
að hugur vor íslendinga einnig standi
til þess að verða sjálfstæð þjóð, er
ráði sjálf högum sínum.
Utan vébanda þess, er þeir nefna
Danaveldi — skilja þeir sjálfstæðisvið-
leitnina og meta sjálfstæðismarkið.
En innan vébandanna — nei, neil
Þá er alt öðru máli að gegna.
í athugasemdunum við Uppkastið
fræga segja Danir, þeir er í millilanda-
nefndinni voru:
að peim sé Ijújt að verða við óskum
hinnar islenzku pjóðar um pjóðlegt og
stjórnlegt sjáljstæði og að pað sé vilji
peirra að sýna á penna hátt virðingu
hinnar dönsku pjóðarýyrir pjóðernisrétt-
inum, svo að enginn purfi pað að ótt-
ast á Islandi, að Dönum sé í mun að
prbngva landinu á nokkurn hátt, beint
eða óbeint, undir jorrceði sitt.
Gullvægt / orði en hvernig verður
það á borði:
Uppkastið!    Uppkastið!
Meðan svo »skilur haf hjarta og
vörc — verður sambúðin milli Dana
og íslendinga aldrei   eins   og skyldi!
En stigi Danir skrefið jult — fari
þeir því feti framar, sem þjóðarviljinn
íslenzki fór fram á við síðustu kosn-
ingar og umboðsmaður hans, síðasta
alþingi, túlkaði — pi verður »Fróða-
friður« í sambandinu Danmörk — ís-
land.
Keppum að þvíl
Karl í Koti.
Dauðamein
Jóns læknis í Þistilfj.héraði var að
líkindum heilablóðfall eftir því sem ísa-
fold hefir verið símað austan úr
Vopnafirði. Hann lá aðeins eitt dægur.
Flugfréttir.
------ Kh. 13. ág. 1910.
Hringflugið mikla á Frakklandi.
Parfs — Landamærin — París.
Flugkappinn Leblanc.
Eins og getið var um í ísafold í
fyrra, hét stórblaðið »Matin« á Frakk-
landi 100,000 franka verðlaunum fyrir
flug í flugvél frá París til þýzku landa-
mæranna í stórum boga og aftur til
París. Atti fiug þetta að fara fram á
tíu dögum með tilteknum lendingar-
stöðum á hverjum degi.
Flug þetta hófst eftir  áætlun 8. þ.
Önnur myndin sýnir fluggarpinn
Leblanc, en hin vél hans, um leið og
hann er að halda á stað í þessa Bjarma-
landsför.
Hæsta flng.
Mesta háflug, sem enn hefir tek-
ist, gerði Ameríkumaðurinn Drexel i
gær i kappflugi í Lanark á Skotlandi.
Hann komst 6750 fet. Næstur á und-
an honum í háflugi var Chavez, er
flaug 5850 fet við flugstefnuna í Black-
pool 3. þ. m. í viðurvist 10,000 manna
og hélt sér i þessari hæð 20 mínútur.
mmm
¦      H   ¦M:   «Í
t.
Leblanc^í upprás.
m. og tóku þáttgí því fjöldi Frakka
og einn Þjóðverji. Þó er þar enginn
hinna frægustu, Paulhan, Latham, Far-
man eða Bleriot.
Þegar á fyrsta degi urðu allir frá
fyrir slysni, hrap «g önnur óhöpp,
nema eitthvað fjórir, og nú eru ekki
eftir nema 2—3. Einn þeirra er lang-
fremstur og vinnur eflaust verðlaunin,
ef alt fer með feldu og honum hlekk-
ist eigi á. Það er Frakkinn Leblanc,
sem er alkunnur nugmaður, en þó
eigi talinn fyr en nú í flokki hinna
fremstu, svo sem þeir, er nefndir
voru.
Ein af aðalástæðunum til þess, að
svo margir gengu úr leik, var sú, að
þeir viltust í loftinu og fóru margir
langt úr leið. Aðrir tóku kunnuga
menn fyrir farþega og leiðsögumenn,
en það þyngdi vélarnar og dró úr
fluginu.
Leiðin er þessi: Paris — Troyes
(8. ág.) — Nancy (10. ág.) — Mez-
ieres (12. ág.) — Douai (14. ág.) —
Amiens (16.) — Paris (18. ág.). Sá
er sigurvegari, er farið hefir um alla
þessa staði á styztum tíma, en kom-
ist enginn keppinautanna alla leið,
verður verðlaununum eigi útbýtt í
heild, heldur fær sigurvegarinn eigi
nema 50,000 franka.
Amerikumaður eirm,^IValter Btookin
að nafni, flaug að vísu rúm 6000 fet
í sumar, en hámælisverkfæri hans var
ekki fullkomlega nákvæmt, svo að flug
hans var ekki tekið gilt.    Þessi  sami
Leblanc.
maður varð nýlega fyrir því slysi að
detta úr háalofti og særðist hann til
ólífis.
Margir hafa og síðustu daga hrapað
og drepið sig — og nú eru menn i
óða önn að reyna að finna upp fall-
hlífar til þess að koma í veg fyrir
þetta, m. a. enska skáldið Rudyard
Kipling, er ritað hefir um þetta efni
í enskt tímarit.
Gasið og gasstöðin.
Samtal við Pál Einarsson borgarstjóra 0. fl.
I
Eg hitti borgarstjórann á förnum
vegi núna á dögunum og mæltist til
þess að fá að segja lesendum ísafold-
ar dálítið frá gasinu, fyrirkomulaginu
á því og hagnýting þess af bæjarbúa
hálfu, kostnaði o. s. frv. — Borgar-
stjóri brást vel við t og stundu siðar
sat eg inni í skrifstofu hans umkringd-
ur af gasi í orði og á borði. Þar eru
sem sé ekki einungis gaslampar — af
ýmsum stærðum, heldur einnig gasoýn,
lílill, ljómandi fallegur, og skíðlogar óð-
ar en gasi er í hann hleypt.
»Hversu margir bæjarbúar eru nú
búnir að fá sér gas« — spurði eg
borgarstjóra.
»Nálægt 200 heimili eru búin að
panta gas, ýmist til suðu eðalýsingar
eða hvorttveggja. — Og fólki, sem
langar til að fá sér gas, fjölgar óð-
um. En fyrir mörgum manninum
strandar á því, að efni skortir  til að
láta leggja inn gasið. — Það þyrftiað
veita efnaminna fólki lán til að leggja
inn gaspípur — likt og gert var þeg-
ar vatnsveitan var á ferðinni«.
»Búist þér við, að gasstöðin svari
kostnaði fyrst um siun?«
»Því er auðvitað ekki gott að svara
með vissu, en s^álfur trúi eg á, að
svo verði á 1. eða öðru ári — og
ekki er eg í neinum vafa um, að gas-
stöðin með tímanum verður mikilvæg
tekjugrein fyrir þenna bæ. Það nægir
að vísa til reynslunnar arlendis. Þar
er gasreksturinn venjuiega einhver
bezta tekjugrein bæjanna, — og bæ-
irnir keppast um að eignast gasstöðv-
arnar, þar sem þær eru á einstakra
manna höndum. T. d. má nefna Ala-
borg í Danmörku. Prívatfélag nokk-
urt hafði einkaleyfi til að reka gasstöð
þar. Einkaleyfistíminn var útrunninn
í fyrra. Félagið bauð þá 700,000 kr.
gjald fyrir einkaleyfi næstu 20 ár. En
bæjarstjórnin kaus heldur að kaupa
gasstöðina fyrir 2 miljónir króna.«
»Hve mikið hefir gasstöðin kostað
eins og hún, er nú?«
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 213
Blašsķša 213
Blašsķša 214
Blašsķša 214
Blašsķša 215
Blašsķša 215
Blašsķša 216
Blašsķša 216