Tķmarit.is   | Tķmarit.is |
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Ķsafold

og  
S M Þ M F F L
. . . . 1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30 .
Smelltu hér til aš fį meiri upplżsingar um 70. tölublaš 
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Ķsafold

						Kemur út tvisvar i

í   viku.       Verð árg.

5 kr.,  erlendis 71/,, í

kr. eða 2 dollar;borg- >

J ist fyrir miðjan júlí

erlendls    fyrlrfrara

Lausasala 5 a. eint

OLD

Uppsögn (skrlfl.

bundin við áramót,

er ógild nema kom-

In só til útgefanda \

fyrir 1, oktbr. og

sé kaupandl akuld

laus vlS blaöið.

ísafoldarprentsmiðja.

Ritstjórl:  Dlafur Björnsson.

Talsimi nr. 4$5.

XLIV. áre.

Keykjavik, miðvikudaginn   17. nóv.  1917.

70   tölublað

• Reynslan er sannleikur* sagði »Repp« 05

$>ótti aö vitrari maoun Eeynsla nlheims heflr

•dœmt Fordbila að vera bezta allra bila og

.alheíms öóm verður ekki hnekt. Af Ford-

bílum eru fleiri á ferð i heiminum en af öll-

«m öorum biltegundnm Bamanlagt. Hvað

«annar það ? Það sannar það. Fordbillinn

er beztur allra bila enda hefír hann unnio

¦sór öndveigissæti meðal allra Bila, hjá öllum

þjóðum, og hiotið heiðursnafnið

Veraldarvagn,

Fást að eins hjá undirrituðum sem einnig

selur htnar heimsfrægu DDNLOP DEKK og

ÆL0NGDK fyrir allar tegundir blla.

P. Stefánsson,

Iiækjartorgi 1,

. J>ua

lð

.Alþýoufél bökasafn Templaraa. 8 kl. 7—»

bargarstjóiaskrifst. opín dagl. 10—12 og 1—8

Brojarfógetaskrifstofan opin v. d. 10—lií og 1—B

.Baajargjaldkerinri .Lanfásv. 6 kl. 10—12 og 1—B

¦ítsíandsbanki opinn 10—1.

XJ.VJH. Iiestrar-og skrifstofa 8árd.—10 alðd.

Aim. í'undir fld. og ad. 8'/s siðd,

liandakotEkirk.ia.    ðuðsþj.   9 og 6 á helpaœ

Landakotsspitali f. sjúkravit). 11—1.

líttadsbankinn 10—8.                 Backastj. 10—13

kandgbókasafn ia—3 og 6—8.   tJtl&a 1—B

LuJiusbúnaoariélacsskrifstoian opin fra !£~8

Landsféhirðir 4—6.

Lwndssiminn opirm daglangt (8—9) virka daga

helga daga 10—18 og 4—7.

jListasaftiio (lokað fyrst um sinnj

B* itúrugripasafnið opið l'/i—•í'ls a stmnað.

3'óíthúsið opið virka d. 9—7, sunnud. B—1.

öuœabyrgð Islands kl. 1—B.

Stjórnarr.lösskrifstofurnar opnar 10—4 dagl,

Talsími Eeyk,javlkur Pösth.3 opinn 8—12.

'VUUitaðahœlio.   Heimsðknartimi 12—1

I«j6ðmenjasafnið opið sd., li'/a—l'/i

SÞjóðskialasáfnið    op ð    sunnud.,   þriðjud.   og

fimtuiafia    .';(. '•/¦   2.

Sykurhnaykslíi.

landsstjórnin staðin að

berum ósannindum.

Hvað verður?

í síðasta blaði skýrðum vér

all-rækilega frá sykurhneykslinu

og landsverzluninni. Þetta mál

lítur út fyrir að ætla að verða

eitthvert mesta stjórnarhneyksli,

sem yfir þetta land hefir dunið.

Og þó er það áreiðanlega að eins

eitt af inörgum óverjandi axar-

sköftum þessarar vandræðastjórn-

ar.

Á fundinum í Good-Templara-

húsinu var stjórnin marg-int eftir

því, Tivers vegna hún hefði hækk

að sykurinn svona gífurlega. í

stað þess að gefa skýr og ákveð-

in svör, fengust lengi vel engin

svör eða vífilengjur tómar. Lesið

ræðu fjármálaráðherrans, sem

prentuð er í ágripi í síðasta tbl.

»Tímans«! Hann er spurður,

hvers vegna stjórnin hafi hækkað

sykurinn. Lesið ræðuna með at-

hygli! Hvar finst í henni nokkurt

orð eða nokkur setning, sem svari

því, eem að er spurt. í stað þess

að svara spurningunni, sem allir

ftiða með óþreyju að fá svarað,

spurningunni sem þjóðin heimtar

að fá svarað, spurningunni sem

landsstjórnin er skyldug að svara,

DórnasaMð 1916

(24 arkir) er komið út; með því er

IX. heftinu lokið. Fæst á sknfsto'u

ísafoldar og

kostar kr. 4.80.

ærlega og án alls yfirdrepsskap-

ar, talar hann um drauga og svipi,

heldur lofgerð um sjálfan sig,

smjaðrar fyrir alþýðumönnum,

svo að viðbjóðslegra, innantómt

smjaður hefir varla áður heyrst,

og svalar sér á kaupmannastétt

landsins með þeim skömmum og

óhróðri, sem helzt ætti að þykja

ósamboðið manni í hans stöðu.

Það mátti fljótt sjá hvert stefndi.

Stjórnin gat ekki eða vildi svara

spurningunni, sem fyrir hana var

lögð. Til þess að sem minst bæri

á því, var það ráð tekið, og sýni-

lega fyrirfram lagt, að reyna að

koma bardaganum yfir í herbúðir

óvinanna; því varð ráðherrann

að byrja á þvi, hversu forsvar-

anlegt sem það má telja, að segja

kaupmannastéttinni stríð á hend-

ur. Af hverju? Af því að stjórn-

in hafði gert axarskaft!! »Til-

gangurinn helgar meðalið!« Og

hvað gerir stjórnin ekki til að

sýnast ?

Brágðið tókst — að örlitlu leyti,

og í bili. Ekkert er þakklátara

en að rægja kaupmenn nú á tím-

um. Og það voru áreiðanlega

einhverjir á fundinum, sem þótti

gaman að heyra skammirnar um

kaupmennina. En þjóðin lætur

sér ekki nægja slík »s»;ö>« við

ákveðinni spurningu. Hún lætur

eigi fagurgalann við alþýðuna

fivæfa sig. Hún trúir ékki þeim,

sem þykjast >gera alt« fyrir al-

þýðuna, en svifast þess ekki, að

nota vald sitt til miskunnarlauss

harðýðgis í verki — svo sem er

sykurskatturinn illræmdi. Þjóðin

spyr: HvaB hefir frú gert? Og

hvers vegna hefir þú gert þetta?

Og hún linnir ekki látum fyr en

hún fær svar. Svar, ljóst og án

alls yfirdreps8kapar. Svar, við

spurningunni, en ekki draugahjal

og kaupmannaskammir. Það kem-

ur hvorugt máli við.

Seint á fundinum var forstjóri

landsverzlunarinnar sendur á for-

aðið Honum att sem fyr. Lands-

stjórnin sjdlf gat ekkert sagt eða

vildi ekki segja. Forstjórinn er

látinn Begja, að sykurhækkunin

hafi verið framkvæmd úti um

land fyrir hálfum mánuði og að

sykurhækkunin, þessi gífurlega

hækkun, hafi verið nauðsynleg

vegna þess, að nokkuð af sykrin-

um hafi orðið svo dýrt.

Hvorttveggja eru bein ósannindi.

Það er nú upplýst, að i því

augnábliki, sem landsstjórnin lœtur

staðhæfa frammi fyrir öllum al-

menningi, að búið sé fyrir hálfum

mánuBÍ að hœkka sykurverðið út

um land eins og hér l Reykjavik,

er landsstjórnin aQ selja sykur ann-

ars8taðar á landinu meB fyrra verB-

inu.    Og svo mikið er blygðunar-

leysið, að jafnvel eftir að lands-

stjórnin lætur bera fram þessi

ósannindi, hefir fulltrúi lands-

stjórnarinnar í næststærsta kaup-

stað landsins enga tilkynningu

fengið um hækkun sykurverðsins.

Að landsstjórnin hafi ekki vitað,

að hér var sagt ósagt, er harla

ótrúlegt, en getur þó verið. Ef

hún hefir ékki vitað það, hvað á

þá að halda um þessa menn, sem

ráðherrasætin skipa? Og ef hún

hefir vitað það, þá hefir hún látið

vlssvitandi segja ósatt um atriði,

sem mjög varðar heill almenn-

ings. Og hvað þá? Hvort sem

er, þá er það vansœmd við þjóð-

ina, að láta þessa menn ekipa

ráðherrasætin stundu lengur.

Um hitt atriðið, að þessi gífur-

lega hækkun hafi verið nauðsyn-

leg vegna þess að nokkuð af sykr-

inum hafi orðið svo dýrt, er hið

sama að segja. Það er Uka ósatt.

Tölurnar, sem forstjórinn var lát-

inn lesa upp á fundinum, syna

þegar að það er ósatt. Hvílík

háðung við dómgreind manna að

ætlast til þess, að þeir láti blekkj-

ast af slíkum tölulestri. Vér höf-

um einnig á annan háttrannsak-

að þetta atriði. Sú rannsókn

hefir verið afarerfið, afarerfitt að

komast fyrir hið sanna um það

efni. En svo mikið höfum vér

komist fyrir, að vér vitum, að

staðhæfingin er ósönn. Hér þýðir

ékki stjórninni að berja höfði við

stein með bláberri neitun. Geri

hún það, sem fundurinn. á föstu-

daginn heimtaði, að leggja gögnin

á borðið. Hún er skyldug að

gera það. Þá mun sannleikurinn

koma í Ijós og það áþreifanlegar

en margur heldur. Vér bíðum

þes8 með óþreyju. Þá mun koma

í Ijós, að vér höfum ekkert of

mælt.

Það er nu þannig komið fram,

að stjórnin hefir ekki getað gefið

neina ástœðu fyrir hinni gifurlegu

hcekkun d sykrinum. — Það sem

hún hefir borið við er ýmist al-

gerlega utan við málið eða blá-

ber ósannindi. Það er ennfrem-

ur komið fram, að landsstjórnin

hefir í byrjun að eins ætlað hœkk-

uninni að nd til Reykjavíkur.

Hvað er þá hér um að ræða?

Svarið er gefið með forsendunum.

Það dtti að leggja d Reykjavík-

urbúa nýjan skatt, skatt d mestu

nauBsynjavörunni, skatt sem féllur

svo þungt d almenning, að erfitt

var að finna óþyrmilegri hyðingu

d velferð almennings í dprtíðinni.

Hér er um skatt, skatt og ekkert

annað, að ræða. Álag, sem ekki

réttlætist af eðlilegum verzlunar-

reglum, er ekkert annað en skatt-

ur. Það er að fara ofan i vasa

almennings, og taka þar fé i

heimildarleysi.

Hvernig á að þola slíkt? Eiga

menn að standa varnarlausir gegn

því, að etjórnin leggi heimildar-

laust 8—10 króna nefskatt á

nokkurn hluta þjóðarinnar?

Og hvenær kemur svar stjórn-

arinnar ?

Fundurinn á föstudaginn krafð-

ist þes3 í einu hljóði, að sykur-

verðið yrði þegar í stað lækkað.

Og hann krafðist þess, að gögn-

in, sem verðlagið byggist á, yrðu

þegar birt.

Hví gerir stjórnin ekkert? Hví

heldur hún áfram að sj'úga blóðið

úr oss með skattinum? Hví leynir

hún enn gögnunum.

Og enn á landsstjórnin óleyst

úr fleiri spurningum, sem hún

kemst ekki hjá að leysa úr.

Hvað átti að gera við blóðsugu-

skattinn? Til hvers átti að nota

hann? Þessu verður stjórnin líka

að svara. Það skauzt að vísu

fram úr atvinnumálaráðherranum

á föstudagsfundinum, að það hefði

átt að nota hann að einhverju

leyti til að borga flutningsgjald á

vörum út um Iand. Hann er oft

hreinskilinn gamli maðurinn, mun

hreinskilnari en »alþýðuvinur-

inn«, fjarmálaráðherrann. Þetta

mundi og skýra, hví oss Reykja-

vikurbúum er sérstaklega ætlað

að greiða skattinn.

En þetta fullnægir oss ekki.

Landsstjórnin er búin, með ósann-

indum sínum og vífilengjum, að

gera þetta mál svo tortryggilegt,

að vér verð'um að krefjast þess,

að fá að vita allan sannleikann

um þetta mál, allan sannleikann,

skýran og fölskvalausan.

Vér endurtökum kröfuna:

LækkiB þegar sykurverBiB!

LeggiB ðll gögnin á borBiB!

Biekking á blekking ofan

¦i.i».ii—

Það var ekki gert litið dr því úr

stjórnarherbúðunnm um daginn, að

sykurverðið út um land hefði verið

hækkað xj^ mánuði fyr -en hér í

Rvík. Það hefði verið geymt að

hækka verðið hér, meðan kaupmenn

höfðu nokkrar birgðir, svo að þeir

færu ekki að leggja meira á sykur-

inn — í skjóli landsverzlunarinnar

— en góðu hófi gegndi. Forst|óri

landsverzlunarinnar bætti þvi við, að

kaupmenn hefðu verið orðnir óþol-

inmóðir að bíða eítir hækkuninni og

á föstudagsfundinum hafði hann beint

gefið i skyn, að þar ætti hann m. a.

við Garðar Gíslason. En óheppileg-

ur reyndist forstjórinn í þessari ásðk-

un sinni, þvi að það var einmitt hr.

G. G., sem tvisvar sinnum um dag-

inn sneri sér til stjórnarráðsins, til

þess að fá pað ofan af pvi að hakka

sykurverðið.

Það virðist álika mikill sannleikur

þetta um óþolinmæðina i kaupmönn-

um, eins og um sykur-verðhækkun-

ina lit um land.

Sykurinn hefir sem sé nær und-

antekningarlaust eliki verið hækkaður

út um land.   ,

Á laugardagskvöldið kom t. d.

skeyti frá verzl. Framtíðin á Seyðis-

firði, um að hún hafi þann dag keypt

rooo kíló af sykri með $amla verð-

inu og til Seyðisfjarðar sé engin til-

kynning komin um hækkun á syk-

urvnrðinu. Frá Akureyri korrta ná-

kvæmlega sömu fréttirnar — engin

tilkynning um hækkun. Og svona

kvað það vera um allar jarðir, nema

hvað sagt er, að í Borgarnesi hafi

venð klest á hækkun seinustu dag-

ana — en þar verið mótmælt kröftug-

lega og þá látið niður falla aftur —

enda líka fyrv. ríki fjármálaráðherr-

ans.

Agndofa og hissa! Það eru veik

orð til að lýsa þvi hvernig almenn-

ingur hefir tekið þeirri ósvinnu stjórn-

arinnar að bera fram þessi bláberu

og nú orðið alræmdu ósannindi um

almenna hækkun á sykurverði um

land alt. Sár gremja gagntekur hug-

ina, þegar annað eíns og þetta kem-

ur fyrir og allir mætir menn fyrir-

verða sig fyrir að búa við stjórn,

sem annaðhvort er að segja visvit-

andi ósatt eða veit hvorki upp né

niður í þvi, sem hún er að segja

— eða þykist vera að láta gera.

Úr herbúðum

stjórnarinnar.

I   síðasta    tölblaði    >Tímans«

stendur þessi klausa:

»Utgerðinni og landsverzlun-

inni er ruglað saman. Lands-

verzlunin á að borga öll skakka-

föll, sem af útgerðinni hljótast.

Það er meinið.i.

»Bragð er að þá barnið finn-

ur«. Málgagn stjórnarinnar verð-

ur sjálft að kannast við að öllu

sé »ruglað saman* hjá þessari

blessuðu stjórn vorri. Þetta er

hreinskilnislega sagt og rétt. En

álytunin, að alt »meinið« liggi i

þvi að landsverzlunin verði að

borga öll skakkaföll, sem af út-

gerðinni hljótast, sú dlyktun er

ekki rétt. Meinið liggur í því að

vér búum við stjórn, sem er óhœf

til að rækja þau störf, sem á

henni hvíla; stjórn sem öllu

»ruglar saman«, vasast I því, sem

hún ekki er fær um að gera;

velur sér til aðstoðar óhæfa menn.

Því verða »skakkaföllinc svo

mörg; og því verður hvert

»skakkafall« að »meini«.; og því

verður öll stjórnin, eða óstjórnin

sem hún nú alment er kölluð,

landinu og þjóðinni að tjóni,

stórvoði fyrir land og lýð meðan

hún situr við völd. »Tíminn«

stingur upp á því að fá Eimskipa-

félaginu yfirstjórn þeirra skipa,

sem l siglingum eru á vegum

land8S]'óðs. Það hefði stiórnin átt

að gera frá byrjun. Þá hefðu

skakkaföllin væntanlega orðið

færri. Eimskipaféíagið hefir orðið

fyrir skakkaföllum og það stærri

skakkaföllum en landssjóðs út-

gerðin, t. d. Goðafoss-strandið,

margra mánaða tafir á skipun-

um að samanlögðu o. s. frv.

Samt flytur það vörur f j^rir menn.

miklu ódýrar en landsstjórnin og

samt er hagur þessíblóma. Auð-

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4