Tķmarit.is   | Tķmarit.is |
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Ķsafold

og  
S M Þ M F F L
. . . . 1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30 .
Smelltu hér til aš fį meiri upplżsingar um 70. tölublaš 
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Ķsafold

						ISAFOLD

vitað á landsstjórnin í sumu

erfiðra með skip þau, sem á veg-

um hennar eru. En axarsköft

landsstjórnarinnar í útgerðinni

taka út yfir allan þjófabálk.

Ætla menn þoli það lengi, að

þessi óstjórn drýgi svo mörg

»skakkaföll« (á venjulegu máli

axarsköft), að þurfi oft að leggja

á aðal-nauðsynjavöruna mörg

Jiundruð þúsund Tcróna blóðsugu-

skatt, til þess að bæta fyrir axar-

sköft óhæfrar stjórnar?

Bannlögin.

Aths.: Eftirfarandi greinarkorn

er ritað i fyrra vetur, en kom ekki

fyrir almennings sjónir. Þá var

mikið ritað í blöðin um þetta mál,

en hvergi rak eg mig á sumt, sem

hér fer á eftir og eg haíði búistvið

að mnndi verða tekið fram af þeim,

sem þá rituðu um málið. Nokkr-

nm athugasemdum í sambandi við

það sem fram hefir komið síðar,

hefi eg bætt við, svo sem um

ósæmilega fiamkomu sumra ofstæk-

isfullra bannmanna o. fl.    S. S.

Eins og við var að búast, hefir

komið i ljós mikill ágreiningur nm

bannlögin, og skiftir þar naumast

nema í tvö horn. Málið er sýni-

lega hið mesta tilfinninqamál, svo í

blaðaumræðum sem munnlegum

orðasennum milli manna, sem ekki

eru ótíðar. Agreiningurinn hefir

mestmegnís snúist um lögin í heild

sinni, hvort hér á landi skuli gilda

vínbannslög eða ekki — hitt er

minna talað um, hvort lögin megi

laga með þvi að breyta einstökum

ákvæðum þeirra, og gera þau fram-

kvæmanlegri.

I eftirfarandi línum munu verða

gerðar nokkrar almenuar athuga-

semdír um bannlögin, og síðar bent

á ýms ákvæði þeirra, sem brýn

nauðsyn er á að breyta — hversu

svo sem menn annars lita á anda

peirra oq tilgang.

I.

Almennar athugasemdír.

Áður enn lengra er haldið, þykir

mér rétt að geta þess, að höf. þess-

ara athugasemda greiddi atkvæði

með bannlögunum við hina almeonu

atkvæðagreiðslu, er fór fram fyrir

setningu laganna.

Sjálfum persónulega svo sem sama,

en sá og heyrði svo marga mæta

menn óska þess, að þjóðin gerði

þessa tilraun, og fanst þá ekki nema

sanngjarnt að leyfa henni það.

En nú virðist reynslan vera að

sýna það, að bannlögin hafi verið

sett hér í landi löngu fyrir tímann;

á það bendir bseði það, að fram-

kvæmd laganna ætlar að verða

miklu óviðráðanlegri en mennhéldu

í upphafi — og þá ekki síður hitt,

að lögin virðast vera bldungis ósam-

rýmanleg hugsunarhatti pjóðarinnar,

þar sem varla nokkur íæst til að

kæra brot á lögum þessum og ekki

einusinni æstustu meðhaldsmenn lag-

anna. Þeir fáu, sem kæra, eru

hafðir í algerðri fyrirlitningu.

Þessi síðustu svonefndu »Þórsmál«

sanna hvorki til né frá um það,

hvort framkvæmdir laganna séu

komnar nndir lögreglunni einni

saman, eins og sumir bannmenn

hafa fullyrt, kent brotin i Reykja-

vík, eða réttara sagt kent það, að

bannlögin munu hafa verið brotin

í Reykjavík, án þess að upplysthafi

orðið nema stöku sinnum,   athafna

leysi þáverandi lögreglustjóra.

— Það er svo stutt síðan lög-

gjafarþing landsins reis úr rústum,

að það er ekki fullkomnara en svo,

að enn hefir enginn flokkur m'ynd-

ast í þinginu, sem væri sannur ajt-

urhaldsflokkur, og því síður þyrði að

nefna sig það.

En ef slikur flokkur, og hann

meira en nafnið eitt, hefði verið til

i landinu og þinginu, þegar hin al-

menna atkvæðagreiðsla f6r fram um

væntanleg bannlög, er engiri hætta

á, að þau hefðu fengið meiri hluta

atkvæða.

Því að ætlunarverk þess flokks er

einmitt þetta, að hindra það að lög

nái fram að ganga. sem annaðhvort

eru á undan sínum tíma eða jafnvel

á aldrei að lögleiða.

En bannlbgin gera sem sé margt

sáknamt á pappirnnm, sem ekki er

pað í meðvitund jólksins, jafnvel

einskis manns í landinu, enn sem

komið er — ef f það á þá eftir að

verða það nokkurn tíma, sem engu

skal spáð um.

Hugsunarháttur þjóðarinnar þarf

að breytast fyrst, en lögin koma á

eftir eða feta i fótspor þjóðarandans,

ef vel á að fara.

Um það leyti sem atkvæðageiðsl-

an um bannlögin fór fram, var að

vísu fjölmennur flokkur í landinu,

sem var andvígur þeim, en sá flokk-

ur var sama sem óundirbúinn, deil-

urnar um millilandafrnmvarpið svo

magnaðar og heitar, að menn gáfu

sér alment ekki tíma til að athuga

niður í kjölinn hverjar afleiðingar

bannið mundi hafa, og ekki sízt

það, að sjálfir forkólfar andbanning-

anna voru mjög sitt á hverju máli

um röksemdafærslu gegn banninu

og mörg vitleysan kom þá fram.

Sú var ein, að þjóðin græddi á vín-

kaupum og mundi tapa fé, ef hún

hætti þeim. Þótt landsjóður græddi

fé a vínkaupum landsmanna, tapaði

þjóðin — það kostaði sem sé fé að

fá sér í staupinu þá, þótt dýrara

yrði siðar.

Þá kom engum til hugar að menn

færu að staupa sig á suðuspritti,

hárspíritusum, pólitúr o. fl. o. fl,,

eins og nú er komið á daginn hér,

sem víðast í bannlöndum, og kveð-

ur nú mikið að því í Rásslandi,

eftir því sem síðustu blöð herma.

Engum datt i hug, að lögin reynd-

ust jafn óviðráðanleg sem orðið er,

og allra sízt gat nokkrum dottið í

hug, að bannmenn mundu styðja

bannlögin með þeim einum hætti,

að hver og einn skorar á hina að

kæra.

--------Því verður nú   með engri

sanngirni neitað, að þegar til bann-

laganna var stofnað, lá á bak við

þá starfsemi, frá margra bannmanna

hálfu, mikill »idealisme€,óeigingirni

og fögur trú á málefnið og menn-

ina, sem áttu að hlýða lögunum

og framkvæma þau.

Slíkur »ideallsmec á réttmæta

kröfu til velvilja allra góðra manna,

og er mikið gefandi til að ýagrir

draumar ratist, en sá fagri draumur

bannmanna var sá, að enginn ís-

lendingur yrði ógæfumaður fyrir

óhóflega nautn áfengra drykkja.

Nú attu pví bannvinir að halda

dfram qóðri bindindisstarjsemi með

fræðslu í skólunum og einknm með

kappsamlegum stuðningi iþrótta, en

þær eru eins og allir vita hið öflug-

asta meðal til þess að kenna mönn-

um hófsemi og gefa ungum, sem

eldri vald yfir nautnaþörfum og fýsn-

nm. Ennfremur væri mjög hyggilegt

fyrir þá, sem hlyntir eru bindindi

og bannlögum og   skrifa  um bann-

málið, að breyta til um rithátt, sem

nú undanfarið hefir verið mjög ábóta-

vant.

Þannig vildi einn þeirra, gáfaður

prestur, láta borgarana taka hús hvern

á öðrum, ef þá grunaði brot á bann-

lögunum. Annar, sömuleiðis prestur,

kallaði mótstöðuœann sinn »ógaju-

manni. og er það orð víða um sveitir

viðhaft um menn, sem komist hafa

»undir manna hendur«, þ. e. a. s.

glæpamenn. En, þótt þessari algengu

merkingu orðsins sé slept, þá eru

slík orð sýnilega höfð, um mót-

stöðumann, af vanstillingu og hatii

og því öldungis ósamboðin presti,

ekki hvað sízt, enda ekki auðsær

árangur að slíkum óþokkahætti, ann-

ar en sá, að hrinda góðum mönnum

frá félagsskap bannmanna og G.-

Templara.

Því mörgum er s-?o farið, að þeir

getr ekk i fengið af sér að styðja

málefni, sem þeim fellur vel við í

sjálfu sér, en er flutt fram á frunta-

legan og ódrengilegan hátt. Þannig

flytur nú málgagn bannmanna í

hverju blaði ærumeiðandi aðdróttan-

ir og ósannindi, um þá sem van-

treysta bjnnlögunum um bætandi

áhrif á siðferði þjóðarinnar; í einu

blaði Templars er það gefið í skyn

að herra Klemens Jónsson, áður

landritari, og herra Hannes Hafstein

bankastjóri séu — pjójar!

Um herra Jón Þórarinsson fræðslu-

málastjóra er sagt að hann sé *djúpt

sökkinnt., hneyksu' o. s. frv. Um skip-

stjórann, sem varð fyrir þeirri ógæfu

að   sigla   Goðafossi í  strand,   segir

fullum fetum, að hann hafi qertþað

drukkinn, enda vilji stjórn Eimskipa-

félags íslands endilega hafa vínföng

i skipunum til pess að sem flestum

skipanna verði siglt í strand! Þetta

stendur í Templar löngu eftir að

réttarhöldin voru prentuð í blöðun-

um og maður eftir mann höfðu unn-

ið eið að þvi, að þeir hefðu ekki

séð vín á skipstjóranum. Ennfremur

segir Templar, að prófessorarnir B.

M. Olsen, Ág.Bjarnason, Guðm. Finn-

bogason, fón Kristjánsson, séu ger-

sneyddir allri ábyrqðartilfinningu! Þá

mundi blaðinu ekki verða skotaskuld

úrþvíaðsanna ummælisínumþáaum-

ingjana Thor Jensen og Jes Zimsen;

blaðið segir, að þessir herrar vilji

helzt að starfsmenn þeirra séu svo

fullir á skipunum, að þau farist og

mennirnir með I

Þetta segir nú blaðið um and-

banningana o. fl. o. fl., en enn ósæmi-

legra farast því þó orð um sina eigin

stuðningsmenn. Blaðið spyr sig,

hverjir séu beztu stuðningsmenn

bannlaganna, og svarar sér með þvi

að það séu þeir, sem hafi hálja afi

sína verið viti sínu fjar af drykkju-

skap.

Þótt margir þessara tilfinningaríku

bannmanna hafi vitanlega verið mjög

miklir drykkjumenn og því vinnu-

lausir öreigar um eitthvert skeið æf-

innar, þá fer blaðið hér með svo

miklar öfgar, að engri átt nær.

Og alt er þetta ritað í nafni

Krists og kærleikans!

Mundi það ekki fremur í anda

Krists og kærleikans, að sýna nokk-

urt umburðarlyndi og langlundar-

geð þeim mönnum, sem ekki hefir

á þessum stutta tima, sem lögin

hafa 'staðið, tekist að umskapa hugs-

unarhátt sinn, sem gengið hefir til

þeirra að erfðum, í þessu efni öld

eftir öld?

Með samskonar umburðarlyndi

fyrir augum væri réttast að Templ-

ar fengi einhverjar smásektir, til að

byrja með, fyrir þetta Ijóta orðbragð

um beztu og nýtustu menn þjóðar-

innar. Blaðið er sennilega fátækt,

eins og félagsskapur Templara oft

vill verða, og væri því rétt að byrja

með lágar sektir. Háar sektir og

þung hegning ná sjaldan tilgangi

sínum, og það mun sannast á sin-

um tíma, að ekkert hefir gert bann-

töqunum eins mikið tjón, eins og ein-

mitt hin stórhækkuðu sektarákvaði.

Mannsins eðli er, sem batur fer,

nú einu sinni þannig háttað, að þótt

Pétur eða Páll haldi æsta ræðu og

særi menn um að kæra þá, sem

brjóta bannlögin, eða skrifi þess

háttar í Templar, þá hliðra þeir sér

sjálfir hjá því að kæra, fara að meta

máSavexti o. s. frv.

Þetta segja allir, að menn hlífist

við að kæra bannlagabrot. En

hvernig getur nokkur haldið því

fram í alvöru, að sá sem nú hlifist

við að kæra, muni fúsari á það síð-

an sektirnar hækkuðu og hert var á

L'gunum?

Menn virðast margir hverjir gleyma

því, að lögin eru samin handa lif-

andi verum en ekki tinsoldát-

um.

Hjá því verður ekki komist að

bannlögin séu brotin; það eru öll

lög, en sögur af þeim lagabrotum

eru mjög oft orðum auknar.

(Niðurlag)

9.

10.

11.

12.

13.

Eriginn

hefir getað fengið sig til að sam-

sinna landsstjórninni um hækkun-

ina á sykurverðinu. Svo fráleit

er þessi ráðstöfun. Ólafur Frið-

riksson reyndi að leggja lands-

atjórninni liðsyrði á föstudagsfund-

inum, hélt ræðu sem bæði að efni

og látbragði var góð eftirlíking

á ræðu fjármálaráðherrans. En

jafn vel hann greiddi atkvæði

með tillögum fundarins, kröfunni

um að lækka nú þegar verðið og

leggja gögnin á borðið. — »Tím-

inn«, stjórnarblaðið, tekur og í

þann strenginn, að það verði og

eigi að lækka sykurverðið. Eng-

inn getur fylgst með stjórninni.

öll þjóðin stendur óskift um kröf-

una ufn lækkun sykurverðsins.

Það mun eins dæmi í sögunni, að

stjórn fremji slíkt glapræði um

míkilsvert atriði að ekki einn ein-

asti landsmanna geti hallast á

sveifina með henni.

Það er sagt að f jármálaráðherr-

ann hafi látið í veðri vaka, að

hann vænti þess að hann nyti

trausts hjá þjóðinni. Slikt »traust«

sem stjórnin nýtur í sykurmálinu

mun varla vera til þess að gera

menn langlífa.

Vðnir líá ImorikiL

Það litur helst út fyrir það, að

einhverjir erfiðleikar séu á þvi

að fá útflutningsleyfi á nauðsynja-

vöru frá Ameríku. En við því

höfðu menn eigi búist, eftir þeim

skeytum sem fulltrúi stjórnarinn-

ar í Ameríku hafði sent stjórnar-

ráðinu. Má vera að það sé yfir-

völdunum i Ameríku eitthvað að

kenna, en um það verður ekkert

sagt að svo stöddu.

Eimskípafélaginu barst í gær-

morgun símskeyti frá erindreka

félagsins í New York þess efnis,

að útflutningsleyfi væri að eins

fengið fyrir nokkurn hluta þeirra

vara, sem Gullfoss átti að flytja.

og að eins lítið eitt af því, sem

Lagarfoss átti að flytja. Ennfrem-

ur að ekki fáist leyfi til þess að

flytja hveiti út nú sem stendur.

Það er mjög líklegt að skipin

muni tefjast eitthvað. Tæplega

hægt að búast við þeim hingað

fyr en undir jól.

Sfaðfest íög

26. oktober 1917.

Lög   um   breyting   á   löguns

nr.   17,   9.   júlí 1909  um al-

mennan ellistyrk.

Lög    um    stofnun   docents-

embættis   í   læknadeild   há-

skóla íslands.

Lög  um   að   skipa dr. phil.

Guðmund Finnbogason kenn-

ara í hagnýtri sálarfræði við

háskóla íslande.

Lög um stofnun alþýðuskóla

á Eiðum og afhendingu Eiða-

eignar til landssjóðs.

Lög   um stofnun   húsmæðra-

skóla á Norðurlandi.

Lög   um   sölu   á kirkjueign-

inni, 7 hndr. að fornu   matL

úr Tungu í Skutilsfirði, ásamt

skógarítaki þar.

Lög   um   breyting á og við-

auka  við   lög 1. febr.   1917,.

um heimild fyrir landsstjórn-

ina  til ýmsra   ráðstafana út

af Norðurálfu-óMðnum.

Lög   um   bráðabirgðahækk-

un á burðargjaldi.

Lög   um   breyting   á   löguro

nr.   30,   20.   okt.   1913,   um>

umboð þjóðjarða.

Lög um lýsismat.

Lög um stækkun verzlunar-

lóðar ísafjarðar.

Lög   um  breyting   á   lögunu

nr.   49,   10.   nóv.   1913  ura

eignarnámsheimild fyrir bæj-

arstjórn  ísafjarðar  á lóð og

mannvirkjum   undir  hafnar-

bryggju.

Lög um breytingu   á  lögurxt

frá  22. nóv. 1907, um vegL

Lög um breyíingu á sveitar-

stjórnarlögum nr. 43,10. nóv.

1915.

Lög um mjólkursölu í Reykja-

vik.

Lög um afnám laga  nr. 21 r

20.  okt.   1905,  um skýrslur

um alidýrasjúkdóma.

Lög um framlenging á frið-

unartíma hreindýra.

Lög  um   breyting   á  lögum

nr.   35,    13.   des.   1895,   um

löggilding      verzlunarstaðar

hjá Bakkagerði í Borgarfirðú

Lög  um  samþykt  á   lands-

reikningum 1914 og 1915.

Lög   um   breyting   á   1. gr..

tolllaga fyrir ísland,   nr. 54,

11. júlí 1911.

Lög um framlenging  á gildí

laga  nr. 30,   22.  okt.   1912,

og laga nr  44, 2. nóv. I914r

og   laga   nr.   45,   s. d.   (um

vörutoll).

Lög  um breyting á og   við-

auka við lög nr. 23, 14. des,

1877, um tekjuskatt.

Lög  um  breyting  á  1.   gr,

laga   um   vitagjald   frá   ll^

júli 1911.

Lög  um   breyting  á   lögum

um  fasteignamat  nr. 22. 3.

nóv. 1915.

Lög   um   breyting  á lögum

nr.  16,   13.  sept.  1901, um

manntal í Reykjavik.

Fjáraukalög fyrir árin  191(5-

1917.

14.

15.

16.

17.

18.

19.

20.

21.

22.

23.

24.

25.

26.

27-

28,

29.

30.

31

32

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4