Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Ķsafold

og  
S M Þ M F F L
. . . . 1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30 31
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Ķsafold

						ííeinur 'it 1 — 2
/ viku, \ erBárg.
ft kr., urlemlis T1/^
kr. eða2dolUr;borfí
íbS fyrlr miðjan jiilí
erlendii? fyrirfrám.
Lausasala 10 a. eint

Uppsögn (skrlfi.
bundln viS áramf*.
er ógild nema kom
in bó bil útgefaor.-'
fyrir 1. oktbt. t»
aé kanpsndi skul ii
laus vlö bla8!8.
ísafoldarprentsmiðja.
Ritstjnrl:  Dlafur Biörnsson.
Talsimi nr. 455.
XLV. árg.
Reykjavik, laugardaginn 10. ágúst 1918
41. tölnblað
M i n nl slisti.
Afþýoufél bókasatn Tttmplaras. B kl. 7—R
barsarstjórasttrifst. opin  dafcl. 10 -12 og 1—-i
Bæjartógetaskrifstofan opin v. d. 10—1* og 1—B
Bœiaríjalukerhm L.aafasv. 6 kl. 10—lios 1—6
lnlandsbanki opinn 10—4.
SL.F.U.Ml. tiestiur-og s&rifstoía 8ard,—10   ;f>d.
Alm. tundir tiQ. og sd. 8»/» siod.
liandakotskirkja.    Ouðspj.  9 og » á belg;im
Uuidakotsapttttli f. sjukravitj. 11—1.
liandibaniiinn 10—3.                  Banavaat). 10-13
L«ndgoókasafn lié—b og 5—8.    tftíán 1—8
|i»odsb^ua^artéltt|fsskrif'»tofan  opin t'rs, u   i
tiBiuuMléhirbir 10—12 og 4—6.
Li«,nd»»lminn opmn daglangt (8—9) virks daua
belga daga 10—18 og 4—7.
liistasafnio opiö A sunnudögum kl. 12—2.
aíátttlrugripttsatniti opiö l>/«—2»/» tt sunnu1
fóíthúsiS opiö virka d. B—7  sunnud. H—1.
Sí.mAbyrgB lslands kl. 1—6.
StjörnariáoHskritstofarnar opnar 10—4 dagl
Talslmi Keykjavikur Pósth.3 opinn 8—12.
Vifilstttöahœliu.   lleimsóknartlmi 12—1
^jdftminjasafnifi opiö sd„ þrd., fimtd. 1- 8.
tjóoskjalasaínift    opio   sunnud.,   þriojud.   og
nmtaluga   kl. •*- 2.
*JC. cftnéersQn & Son
Reykjavík.
Landsins   e 1 z t a   klæðaverzlun   og
saumastofa.     Stofnsett 1887.
Aðalstræti 16.              Sími 32.
Stærsta úival af alls-
.   konar fataefnum   ..
.    og   öllu til fata.   .
Hvenær verða
stjórnarskifti?
í samningi þeim, sem nú er á
döfinni milli Danmerkur og Islands,
eigum vér Islendingar að fá viður-
kcndan þann rétt, sem vér jafnan höf-
um talið oss eiga eðlilega kröfu til:
sjálfsákvörðunarréttinn, þann rétt# að
vér sem sjálfstætt iíki getum veiið
einráðir um  mál vor öll.
Þetta er gott og blessað og merki-
leg timamót, er framkvæmdir veiða
á þvi.
En fyrir því má þjóðinni eigi
gleyrnast annað atriði sjálfsákvörð-
unarréttanns, harla mikilvægt: að
skipa yfir landið samileqa stjórn.
Þótt svo giftusamlega hafi tekist
um sarrningamálin Dana og íslend-
inga, má enginn ætla, að þau mála-
lok íéu landsstjórn vorri núverandi
sér uklega að þakka, sizt stjórninni í
heild sinni. Vér skulum að vísu láta
þá skoðun í ljós, að forsætisráðherrann
heflr, að því er séð verður, komið
heppilega og snoturlega fram í þess-
um viðskiftum við Dani, en oss
vitanlega hafa hinirráðherrarmr hvotki
gert til né fra, m. ö. o. verið þar
sömu núllin og ella.
Þeir sem af íslendinga hálfu hafa
vitanle^a mest fyrir þessi mál unnið
eru samninganefndarmennirnir þiír
— fulltrúa Timaklíkunnar mun ekk-
ert hafa gætt og því að engu getið
verða. — Og af þessum þrem munu
þeir Einar Arnórsson prófessor —
sem Timinn taldi hafa i nefndina
komist fyrir náð(!l) — og Bjarni frá
Vogi, mest hafa borið erfiði og
þunga dagsins, og formaðurinn Jó
hannes bæjarfógeti auðvitað rækt sitt
ábyrgðarmikla starf í nefndinni sam-
vizkusamlega   og   með þeirri lipurð,
sem   honum   er   lagin og í þessum
efnum mikils virði.
A'skifta þessara manna af samu-
ingamilunum er hér getið, ekki tll
þess að fira í metnað um það, hverj-
um beri sæmdin mest. heldur til
þess að benda sem rækilegast á, nð
vandræðastjórninni má ekki haldasr
uppi að reyna að skreyti sig þeim
fölsku fjöðrum, að hennar sé hcið-
urinn af þeim úrshtum, sem i væ-d
um eru og fyrir það sé hún hæf til
að fá fyrirgefning fyrir synd r o^
afglöp drýgð á öðrum sviðurr.
Vér verðum að ætla, að aukaþmg-
ið síðasta hafi haft fullan vilja á nð
breyt.t til um stjórnina — svo al-
menn og einróma var óánjcgjifc
með hana á þingmannabekkjunum.
Það, að rtjórnin fliut þm^ið út,
mun sennilega mest hafa stifað al
hugarslangri ýmsra þingmanna i þá
áttina, :ð það »ætú ekki viðc að
vera í stjórcarskiftabraski, meðan á
samniugu:ium við Dani stæði, það
tæki sig illa út o. s. frv. En auð-
vitað er það tvent óskylt að stiuda
samhuga um sjálfstæðiskröfur vorar
gagnvart Dönum og svo hitt að
haldi óhæfri stjórn. — Þegar svo
vissa var fengin fyrir samkomulagi
i samningamálunum og þvi hefði
mátt búast við samkomulagi í þing
inu um að losa af sér vandræða-
stjórnar-íjöturinn, var komið það
flaustur á marga þingmenn og frið-
laus löngun í þinglausnir til þess að
komast heim til búa sinna, að ekk
ert næði varð til framkvæmda, þótt
æði mörgum þingmönnum muni hafa
þótt þess ærin þörf. Eitt mun og
hafa orðið til þess, að þingmenn
létu sér lynda að þessu sinni, að
sitja með þá þrihöfðuðu, sem sé
vonin eða vissan um aukaþingið í
haust til opinberrar meðferðar samn-
inganna. Mun það hafa íýnr ýms-
um þingmönnum vakað, að þessa
2—2Y2 mánuði mundi stjórninni
ekki vinnast tími til að gera það
mörg txirsköft, að til stórtjóns yiði,
enda ef til vill líka haft hugboð um,
að Sigurðarnir »skárri« og »verri«
mundu liklega fjarri stjómarstötfum
mikið af tímanum, svo sem nú ei
fram komið.
Alt þetta þykir oss líklegt að
þingmenn mundu færa fram, sér til
aísokunar um tómlæti við stjórnar-
skifti á aukaþinginu. Aa þess að
vér teljum gildi þessara afsakana
nægilegt, má þó hér um segja, að
betta er seint en aldrei. Taki þingið
í sept'ember á sig rögg og leysi
þjóðina úr þeim læðingi að búa við
vandræðastjórnina obreytta, þá mun
þingmönnum auðveldara að eiga
leiðiiþing með kjósendum.sínum.
En ef þingið i haust verður til
þess að telja stjórnina á vetur setj-
andi — þá verður það, svo skipað,
sem nú er það, ekki langlíft í land*
ínul
Elztu kirkju
á landinu telur Guðbr. fónsson
vera hús eitt á Gunnsteinsstöðum í
Langadal, sem notað hefir verið fyrir
skemmu síðustu 100 árin.
Danska sendinefndin
og
íslenzkir stjórnmálamenn.
Þegar búið var að skipa dönsku
sendinefndina, bað danska stjórnar-
blaðið Politiken fréttaritara sinn í
Reykjavik, Vilhj. Firsen TÍtstjóra
síma sér álit íslenzkra stjórnmála-
manna og íslenzkra blaða um horf-
urnar. Viðtöl þau og útdrættir úr
blaðagreinum eru b'rt í Politiken 23.
og 24. jiini, og hyggjum vér, að
lesendum vorum þyki gaman að sjá
eitthvað af þvi og biitum því við-
tölin við stjórnmálamennina o. fl :
Forsatisráðherrann komst svo að
orði: Vonir mínar um góðan
arangur af samningaumleitununum
eru aðalleija bygðar á reynslu þeirri
er eg hefi haft um ákaflega mikla
velviJd af hálfu ráðamanna Dana
gagnvait íslandi og réttmætum kiöf-
nm íslendinga. Þessi velvtld kemur
greinilega fram i vali sendimannanna
og skipun tendinefndarinnar, sem
tekið hefi' verið a íslandi með óbland-
inni ánægju.
Formaður fullveldisnefndar alþing
is,   Magnús   Pétursson,   lét hafa eftir
sér þessi orð úr ræðu sinni við gröf
fóns Sigurðssonar:
Þau merkistíðindi gerast í dag, að
sendimenn frá frændþjóð vorii Dön-
um eru að búast til fetðar til þess
að heimsækja oss og semja um sam-
bandið milli íslands og Danmerkur.
Þetta mega vera oss' gleðitiðindi,
því að í þeini athöfn einni felst
meiri viðurkenning léttinda vorra frá
Dana hálfu en vér höfum átt að
venjast.
Gttðm. Björnson landlæknir, for-
maður Heimastjórnarflokksins, lét
þmnig um mælt:
Það hefir fengið mér ánægju að
sjl hve greiðlega Danir hafa gengið
til þess að undirbúa samningana og
skipun nefndarinnar gefur mér beztu
vonir um árangurinn. Eg er þess
fullviss, að flokkur minn er sömu
skoðunar og eg. Tícnarnir hafa
bieyzt mjög verulega, þann veg, að
öskir þjóðanna og hagsmunir eru si
og æ að verða hærra á baugi en
gömul réttindi.
Binkastjóri Islandsbanka, Si^hvatur
jústizráð Bjarnason sagði: Mér finst
það vera bæði hyggilegt og fal egt
af Dönum að senda þessa samninga-
nefnd. Um niðurstöðuna hygg eg
það sannasr, að því meiri einlægni
og hreinskilni, sem sýnd er af bsggja
faálfa, því betri verði húii. Eg er
ekki stjórnmálamaður, en hefi litið
svo til, að óskir Is endinoa eigi við
að styðjast rótgróna sannfæringu.'
Binkastjóri Landsbankans Maqnús
Siquiðsson mæ'ti i líka átt: Enunn
mun geta álasað oss fyrir það, að
vér berjumst fyrir téttindum vorum.
Eg vona að efnahagsmuna samband-
ið milli landanna verði nú rækilega
rætt og styrkist við samningana.
Thor Jensen stórkanpm. fórust svo
orð: Eg hefi nti verið búsettur hér
á landi í 40 ár og fylgst með fram-
þróuninni i óskum Islendinga.   Mér
til sorgar hefi eg oft orðið var við
óvild til D ma, sem gengið hefir að
erfðum, vegna illrar stjórnar á ein-
okunartímunum. Á þessari óvild var
því mi^ur alið um langan tima af
mönnum, sem höfðu stjórnmálin að
atvinnu og hamlaði þetta öllum til-
raunum til þess að glæða betra sam-
lyndi milli þjóðanna. En óvildin er
nti að hverf'. A hinn bóginn hefir
það oft fengið mér hrygðar að sjá,
hve fáfróðir pg kærulausir landar
mínir, Danir, hafa verið um hagi
Islendinga. Eg geri mér beztu vonir
um góðan árangur af samningatil-
raununum, og skoðun mín er, að
strandi þær, leiði af því fyr eða siðar
fullan skilnað milli landanna, og væri
það, að mínu áliti, verst fyrir sjálf-
stæði íslands. Eg geri ráð fyrir, að
Danir hvorki vilji né geti bælt niðnr
íslenzkt þjóðerni og því er það mjög
mikilsveit að halda við núverandi
sambandi í þeirri mynd, sem báðir
aðiljar geta við unað og stórveldi
heimsins viðurkenna. Flestir Danir
mundu vafalaust láta sér vel llka
svofélda skipan málanna, er tálma
mundi þvi, að Danmörk missi þenna
hluta konungsveldisins.
Siqurður Egqerz ráðherra lét þetta
í Ijós: Eg sé samúðarvott i komu
dönsku sendinefndarinnar hingað og
álit, að allir hér geti verið ánægðir
með, hvernig hún er skipuð. Raun-
verulegt samlyndi á þeim grundvelli,
sem vér óskum, yrði sigur bæði fyrir
Dani og íslendinga.
Emil Nielscn framkvæmdastjóri lét
svo um mælt: Eg geri mér einnig
góðar vonir um árangurinn af samn-
ingitilraununum. Nauðsyn ber til
að koma á batra samlyndi milli þjóð-
anna og fá bráðar breytingar á
ástandinu, eins og það er. Eg skil
ofurvel óbeit íslendinga á því að
draga niður sinp eigin fána, undir
eins og kemur út fyiir landhelgina.
Skilnaður milli þessara tveggja þjóða
mundi vera báðum til jafnmikils
tjóns, en ef til vill væri hann samt
æskilegri heldur en sambtið, þar sem
vantaði gott og rétt samlyndi.
Næsta dag (24. jiini) birtir Politiken
grein með fyriisögninni »íslenzku
samningameunirnir hylla dönsku
samninganefndina«. Eru þar birt
viðtöi við þá Einar Atnórsson og
Jóh. Jóhannesson.
Einar Amórsson kemst svo að orði:
Koma dönsku sendinefndarinnar
hingað býst eg við, að verði fagnað-
ar-viðburður og tel eg hana vera
vott um vilja Dana til þess að fá
oss i hendur þau réttindi, er vér
krefjumst 02 teljum oss eiga heimt-
ing á. S^mbandið milli þjóða vorra
á eingöngu að vera fólgið í löggjöf,
sem sje bæði til sæmdar og gagns
hvorttveggja þjóðunum og í þeirri
mynd, sem báðir aðiljar geta við
unað. Að því ber að keppa í samn-
ingatilraunum þeim, sem nti eru á
döfinni, að grundvöllur undir svo-
feldri samvinnu verði reistur, o? eg
voaa, að vér látum einkis ófreistað
til að ná þvi marki.
Jóh. Jóhannesson mælti á þessa leið :
Sending hinnar dönsku sendinefnd-
ar er einhver gleðilegasti viðburður-
inn í stjórnmálasögu vorri. Fulltrúa-
valið fyrirtak. Og af vorri hálfuhefjum
vér störfin með einlægii óskum að
komast að úrslitaniðurstöðu. Þegar
htin er fengin er eg sannfærður um,
að samlyndið verðar betra, samtiðin
hjartanlegri og sambúðin fastari.
Það eitt harma eg, að ekki skuli allir
flokkar í Danmörku vera á eitt sáttir
í þessu efni.
t
Sira Jönas Jónasson
sagnaskáld.
Hann lézt hér í bænum þ. 5.
ágtist eftir mikla vanheitsu svo áram
skiftir, er á gerðist smátt og smátt,
og hefir nii að lokum dregið hann
til dauða.
Síra Jónas hafði tvo um sextugt,
2 dögum miður, er hann lézt. Var
fæddur 7. ágúst 1856 að Úlfá í
Eyjafjarðardölum. Voru foreidrar
hans Jónas Jónsson læknir, siðar bóndi
á Tunguhálsi í Skagafirði og kona
hans Guðríður Jóns;dóttir frá Hall-
dórsstöðum i Eyjafirði.
Sira Jónas heit. var stálpaður
nokkuð orðinn, er hann var settur
til menta. Útskrifaðist úr Latinu-
skólanum 1880 m. a. með þeim
Hannesi Hafstein, Jóni Jacobson,
Pálma Pálssyni o. s. frv. Vorn
þetta gáfu og skáldmentamenn og
mun þegar í skóla hafa farið að bera
á skáldskaparhæfileikum sira Jónasar.
Guðfræðisprófi lauk sira Jónai
1883 og vígðist þá þegar og gerð-
ist prestur i Landprestakalli. En
ári síðar (5. okt. 1884) fekk síra
Jðnas Grundarþing í Eyjafirði og
settist að á Hrafnagili. Þjónaði því
prestakalli um 26 ár, unz hann varð
fastur kennari við Gagnfræðaskólann
á Akureyri vorið 1910. Prófastnr
var hann i Eyjafjarðarsýslu árin
1897—1908.         Kennaraembættinu
varð   sira   Jónas   að   sleppa  í fyrra-
haust vegna heilsubrests.
Kvæntur var síra Jónas (12. maí
1884) Þórunni Stefánsdóttir Ottesen
bónda i Hlöðutiini. Lifir hún mann
sinn ásamt 4 uppkomnum sonum,
en 3 syni og eina dóttir mistu þan
hjón, auk 3Ja fósturbarna. Synir
þeirra, er lifa eru: Jónas læknir, síra
Friðrik prestur að Útskálum, Oddur
verzlunarmaður, í þjónustu Isl. sam-
vinnufélaganna i Khöfn og Stefán
verzlunarmaður i Reykjavík.
Ritstörf síra Jónasar munu lengi
halda nafni hans á ofti með íilenzkri
þjóð. Sögur hans í gömlu Iðunni
áttu að makleikum mikilli hylli r.ð
fagna, svo litlausar, en ramíslenzkar
lýsingar úr sveitalífinu. Við frum-
lega skáldskapargerð átti sira Jónas
minna á seinni árum, en þess meira
við þýðingar og inti hann mikið
starf af hendi við ámaritið »Nýjar
kvöldvökurc
Sem manni fór jafnan einstakt
sæmdarorð af sira Jónasi og var
hann ástsæll mjög af sóknarbörnum
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4