Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Tķminn

og  
S M Þ M F F L
. . 1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 . . .
Smelltu hér til aš fį meiri upplżsingar um 90. Tölublaš 
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Tķminn

						Þriðjudagur 29. aprll 1980
Útgefandi Framsóknarflokkurinn.
Framkvæmdastjóri: Jóhann H. Jdnsson. Ritstjórar: Þórarinn
Þórarinsson, Jón Helgason og Jón Sigurðsson. Ritstjórnarfull-
trúi: Oddur Ólafsson. Fréttastjóri: Eirfkur S. Eirfksson. Aug-
lýsingastjóri: Steingrimur Glslason.
Ritstjórnarskrifstofur, f ramkvæmdastjórn og auglýslngar
Sfoumúla 15. Stmi 86300. — Kvöldslmar blaöamanna: 86562,
86495. Eftir kl. 20.00: 86387. Verð f lausasölu kr. 240.
-Askriftargjald kr. 4.800 á mánuoi.                        Blaðaprent.
Mistök Carters
Það er ótvlrætt, að Carter forseti hafði bæði laga-
legan og siðferðilegan rétt til að senda hersveit til
trans I þeim tilgangi að bjarga gíslunum i banda-
riska sendiráðinu I Teheran. Rikisstjórn írans hefur
veitt stúdentunum, sem hertóku sendiráðið og héldu
gislunum þar, svo mikinn óbeinan og beinan stuðn-
ing, að hún er sek um að hafa brotið sambúðarlög
þjóðanna á hinn augljósasta hátt. Hún viðurkennir
sjálf brot sitt með þvi að lýsa yfir að hún muni ekki
kæra þennan verknað fyrir öryggisráði Sameinuðu
þjóðanna eða öðrum alþjóðlegum stofnunum. Slikt
hefði hún vafalaust gert, ef hún hefði talið sig hafa
hreinan skjöld.
Það er þvi ekki hægt i þessu sambandi að deila á
Carter forseta fyrir brot á lögum eða siðferðilegum
lögmálum. Það er einnig hægt að skilja áhuga hans
á því að reyna öll hugsanleg ráð til að frelsa gislana.
Bandariska þjóðin krefst þess af honum, að hann
láti ekkert ógert i þessum efnum, sem skynsamlegt
getur talizt. Hún getur jafnvel fyrirgefið honum,
þótt hann tefli á tæpasta vað.
Þrátt fyrir þetta allt, er erfitt að mæla bót þeirri
ofdirfskufullu tilraun að reyna að frelsa gislana
með þvi að senda 90 manna vlkingasveit til írans.
Frá skynsamlegu sjónarmiði virðist slik tilraun
hafa öll skiiyrði til að misheppnast. Vafalitið hefur
það orðið Carter mikið happ, að hún misheppnaðist
i upphafi. Að öðrum kosti hefðu sennilega allir vik-
ingarnir verið drepnir og glslarnir til viðbótar.
Áreiðanlega hefðu viðbrögð ofsatrúarmannanna I
Teheran orðið hin grimmilegustu, ef horfur hefðu
verið á að tilraunin gæti heppnazt. Frá þessu sjón-
armiði var tilraunin eins óviturlegt flan og hugsazt
gat. Þess vegna vekur hún vantrú á, að full skyn-
semi ráði ríkjum i Hvlta húsinu um þessar mundir.
Upplýst er Hka, að mikill ágreiningur hefur verið
um þetta hjá þeim þrönga hópi ráðamanna, sem um
þetta mál f jallaði áður en tilraunin var ákveðin. Sá
maður ríkisstjórnarinnar, sem nýtur mests trausts
út á við, Vance utanrlkisráðherra, baðst lausnar i
mótmælaskyni.
Sú spurning er nú vafalaust efst I hugum manna,
hvert áframhaldið verður. Lætur Carter verða
aivöru úr hótunum sinum um meiri hernaðarlega
valdbeitingu, ef viðskiptaþvinganir bera ekki tilætl-
aðan árangur? Geta afleiðingar sllkrar valdbeiting-
ar orðið ný heimsstyrjöld?
Þau ummæli eru höfð eftir Helmut Schmidt
kanslara Vestur-Þýzkalands, að ástand alþjóða-
mála sé nú állka tvlsýnt og óráðið og 1914. Það er
ekki ósennilegt, að kanslarinn hafi þá I huga, að
ýms tilfinningakennd og óhugsuð viðbrögð Carters
forseta minni á Vilhjálm keisara.
Það eykur t.d. ugg bandalagsþjóða Bandarikj-
anna, að Carter hefur engin samráð haft við stjórnir
þeirra áður en hann tekur tilviljunarkenndar á-
kvarðanir sinar, heldur ætlast til að þær fylgi sér.
Afleiðing þessara vinnubragða er sú, að fylgi
íransstjórnar virðist fara vaxandi meðal þjóða
múhameðstrúarmanna. Þá bendir flest til, að þetta
geti mjög styrkt áhrií' og aðstöðu Rússa I þessum
heimshluta og jafnvel fært þeim íran á silfurfati.
Vissulega ber að gera allt, sem skynsamlegt er,
til að reyna að frelsa bandarisku gíslana. Vænleg-
asta leiðin til þess er að vinna þeim málstað sem
mesta og víðtækasta samúð og beita íransstjórn
þrýstingi á þann hátt. Sllk vinnubrögð geta kostað
þolinmæði og tima, en þau ein eru vænleg til far-
sællar og friðsamlegrar lausnar.                     Þ.Þ.
Þórarínn Þórarinsson:
Erlent yfirlit
Vestur-Evrópa fylgir
Bandaríkjunum nauðug
Reynt að afstýra hernaðarlegum aðgerðum
MANUDAG og þriðjudag I
siöastl. viku héldu utanrikisráö-
herrar Efnahagsbandalagsins
fund i Luxemborg til að ræða
um þá kröfu Carters forseta, að
riki Efnahagsbandalagsins
grlpi til hliðstæðra þvingunar-
aðgerða til að knýja fram frels-
un bandarisku gislanna i Teher-
an og Carter hafði boðað af
hálfu Bandarikjanna. Af hálfu
Bandarikjamanna hafði verið
gefiö i skyn, að það gæti haft al-
varleg áhrif á samstarfið innan
Atlantshafsbandalagsins, ef að-
gerðir Carters fengju ekki já-
kvæðan stuðning.
Ráðstafanir þær, sem Carter
hafði gripið til eða boðað voru
þriþættar. í fyrsta lagi var
stjórnmálasambandinu við Iran
slitið. i öðru lagi var lagt bann á
öll vöruskipti við íran, að
undanskildum matvælum og
sjúkravörum. 1 þriðja lagi var
gefið til kynna, að siðar yrði
gripið til hernaðarlegra að-
gerða, ef viðskiptabannið bæri
ekki árangur. Látið hefur verið i
veðri vaka, að hernaðarlegar
aðgerðir gætu hafizt upp úr
miðjum maímánuði.
Það kom fram á fundinum i
Luxemborg, að þessar ráðstaf-
anir Carters væru umdeilanleg-
ar og t'till andstaða rikti gegn
þvi, að gripið væri til hernaðar-
legra aðgerða. Þær gætu leitt til
ófyrirsjáanlegra afleiðinga.
Liklegt væri, að þær myndu
þrýsta rikjum múhameðstrúar-
manna saman gegn vestrænum
þjóðum.Þær- gætu einnig orðið
Rússum til ómetanlegs ávinn-
ings. Hæglega gæti svo farið, að
þær leiddu til heimsstyrjaldar,
þótt allir vildu helzt forðast þaö.
SAMKVÆMT frásögnum frétta-
skýrenda, sem fylgjast vel með
þessum málum, var sú skoðun
rikjandi á fundinum, aö nauð-
synlegt væri vegna samstarfs-
ins innan Atlantshafsbanda-
lagsins að koma eins mikið til
móts við Carter og hægt væri.
M.a. bæri að reyna á þann hátt
að koma i veg fyrir hernaðar-
legar aðgerðir af hálfu Banda-
rikjanna en allir ráðherrarnir
munuhafa veriðþeim mótfallnir.
Niðurstaða fundarins var sú.,
að fyrir 17. mai yrði aflaö heim-
ilda þjóðþinga aðildarrikja
Efnahagsbandalagsins til að
setja viðskiptabann á Iran, en
matvæli og sjúkravörur yrðu þó
undanþegnar banninu. Bannið
skyldi ákveðið i samræmi við
tillögu þá, sem mikill meirihluti
fulltrúa i öryggisráði Samein-
uðu þjóðanna haföi lýst fylgi viö
á fundi þess 10. janúar siðastl.,
Carrington lávaröur er talinn hafa ráöiö mestu um ályktun Luxem-
borgarfundarins.
en samþykkt hennar strandaði á
neitunarvaldi      Sovétrikjanna.
Miðað var við dagsetninguna
17. mai af tveimur ástæðum.
Lokaþáttur þingkosninganna i
Iran fer fram 9. mai, en af hálfu
Iransstjórnar hefur verið lýst
yfir þvi, aö þingið verði látið á-
kveða endanlega, hvernig mál
gislanna skuli leitt til lykta.
Hinn 17. mai halda utanrfkis-
ráðherrar Efnahagsbandalags-
ins aftur fund. Hafi ekkert gerzt
i máli gislanna fyrir þann fund,
er honum ætlað að taka ákvörð-
un um, að viöskiptabann komi
til framkvæmda.
Engin ákvórðun var tekin um
það á þessum fundi, hvort
stjórnmálasambandinu við Iran
skyldi slitið, en hins vegar á-
kveðið að sendiráðsmönnum
þar yrðí fækkað og einníg yrði
Iran látið fækka sendiráös-
mönnum sinum i aðildarrfkjum
Efnahagsbandalagsins.
Akveðið var að senda sendi-
herra rikjanna i Teheran þang-
Saburo Okita utanrlkisráöherra Japana var i Luxemborg og fylgd-
ist með utanrlkisráöherrafundinum þar. Hér sést hann ræöa við
Hans Dietrich Genscher utanrfkisrá&herra Vestur-Þýzkalands.
að aftur, en þeir höfðu verið
kvaddir heim til skrafs og ráða-
gerða. Ákvöröun þessi var
byggð á þvi, að sendiherrarnir
myndu skýra íransstjórn nánar
frá viðhorfi rikja Efnahags-
bandalagsins.
Enginn stuðningur var látinn i
ljós við hernaðarlegar aðgerðir.
Hins vegar mun hafa verið á-
kveðið að vara við þeim. Jafn-
framt hafi áherzla verið lögð á
þaö, að Bandarikjastjórn gripi
ekki til einhliða aðgerða, án vit-
undar rikisstjórna Efnahags-
bandalagslandanna.
Samþykkt var að skora á önn-
ur riki að gripa til hliðstæðra
viðskiptaþvingana og Efna-
hagsbandalagsrfkin, ef gislarn-
ir yrðu ekki látnir lausir.
ÞVI mun fara fjarri, að Carter
hafi verið að öllu leyti ánægður
með þessa afstöðu Luxemborg-
arfundarins. Hann fékk aðeins
nokkurn hluta þess, sem hann
bað um. Af hálfu hans var þetta
þó látið gott heita að sinni.
Það hefur hins vegar komið
fram, að flestar eða allar rikis-
stjórnir Efnahagsbandalags-
rikjanna telja sig hafa gengið
eins langt og framast var hægt
og raunar hafi þær gert þetta
nauðugarvegna sambúðarinnar
við Bandarfkin. Mjög hæpið sé,
að þessar ráðstafanir stuöli að
frelsun gislanna, heldur geti
þær haft öfug áhrif. Hættan sé
sú, að samúð múhameðstrúar-
manna með íran aukist og
Rússar styrki aðstöðu sina i
þessum hluta heims.
Athyglisvert er, að Asghar
Khan, leiðtogi eins helzta
stjórnarandstöðuflokksins i
Pakistan, hefur hvatt til að tekið
verði upp samstarf við stjórnina
i Afganistan og hætt öllum
stuðningi við uppreisnarmenn
þar. Kona og dóttir Bhuttos eru
sagðar á sama máli. Zia ein-
ræðisherra hefur lýst yfir þvi,
að Pakistan muni styðja íran, ef
reynt verði að beita tran hern-
aðarlegum þvingunum. Þetta
gefur glöggt til kynna, hvernig
viðhorfið er i löndum múham-
eðstrúarmanna.
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20