Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Tķminn

og  
S M Þ M F F L
. . 1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31 . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Tķminn

						8
MiovikudaguV 2: dfesémber, Í981.
:iii1$ií
Útgefandi: Framsóknarflokkurinn
Framkvæmdastióri: Jóhann H. Jónsson. Auglýsingastjóri: Steingrimur
Gislason. Skrifstofustjóri: Jóhanna B. Jóhannsdóttir. Afgreiðslustjóri: Sig-
uröur Brynjollsson. Ritstjárar: Þórarinn Þórarinsson, Elias Snæland Jóns-
son. Ritstjórnarfulltrúi: Oddur V. ólafsson. Fréttastjóri: Páll Magnússon.
Umsjónarmaður Helaar-Timans: llluai Jökulsson. Blaðamenn: Agnes
Bragadóttir. Bjarghildur Stefánsdóttir, Egill Helgason, Friðrik Indriðason,
Friða Björnsdóttir (Heimilis-Timinn), Halldór Valdimarsson, Heiður Helga-
dóttir, Jónas Guðmundsson, Jðnas Guðmundsson, Kristinn Hallgrimsson,
Kristin Leifsdóttir, Ragnar Orn Pétursson (iþrótlir), Skafti Jónsson. útlits-
teiknun: Gunnar Trausti Guðbjörnsson. Ljósmyndir: Guðjón Einarsson, Guð-
jón Röbert Agustsson, Elin Eltertsdóttir. Myndasafn: Eygló Stefánsdóttir.
Prófarkir: Kristin Þorbjarnardóttir, Maria Anna Þorstcinsdóttir.
Ritstjórn, skrifstofur og auglýsingar: Sfðumúla 15, Reykjavik. Simi:
86300. Auglýsingasimi: 18300. Kvöldsimar: 86387, 86392. — Verð i lausasölu
5.00. Askriftargjald á mánuði: kr. 85.00- Prentun: Blaðaprent h.f.
Er hallæri
hér á landi?
¦ Árvakursmenn hafa átt andvökunætur siðan
friður náðist á vinnumarkaðinum, þótt ekki væri
nema til sex mánaða. Forustugreinar Morgun-
blaðsins bera þessa glöggt vitni. Þar eru dregnar
upp myndir, sem eiga að sýna hversu hraklegt
það stjórnarfar er, sem Islendingar búa við um
þessar mundir.
Glöggt dæmi um þetta er forustugrein Morgun-
blaðsins siðastliðinn laugardag. Hún ber yfir-
skriftina: Heimatilbúið hallæri. Efni hennar er i
samræmi við þetta. Greinarhöfundur sér hallæri i
hverju horni á Islandi meðan sæla og velfarnaður
rikir annars staðar.
Það eitt er rétt i þessari grein Morgunblaðsins
að staða atvinnuveganna er erfið á íslandi, eins
og oftast hefur verið áður. En er þetta ekki sam-
eiginlegt einkenni nær alls staðar vegna þess
kreppuástands, sem rikir i heiminum? Er Island
nokkur undantekning i þessum efnum?
Hvernig er það t.d. i Bandarikjunum, þar sem
aðstaða til atvinnurekstrar er stórum betri en
hér? Þar er lika verið að framkvæma stefnu
Sjálfstæðisflokksins, leiftursóknarstefnuna. Þar
hafa fleiri atvinnufyrirtæki orðið gjaldþrota á
þessu ári en um langt skeið. Næstum neyðar-
ástand rikir hjá þeirri atvinnugrein sem Mbl. dá-
ir mest, stóriðjunni. Stórfellt og vaxandi atvinnu-
leysi er i höfuðborg stóriðju, Detroit, og þó virðist
þetta aðeins upphafið, ef svo fer, sem margir
virðast óttast, að loka verði hinum miklu bila-
verksmiðjum þar.
Og hvernig er þetta i landi aðaldýrlings Mbl.,
Margaret Thatcher.Bretlandi? Þar hafa atvinnu-
fyrirtækin hrunið niður að undanförnu og virðist
ekkert lát verða á þvi. Stóriðjan er álika stödd og
i Bandarikjunum. Stöðugt er verið að fækka
starfsfólki hjá stærstu fyrirtækjum á sviði stór-
iðju og bilaframleiðslu og samt minnkar tapið
ekki.
Þannig mætti fara land úr landi og bregða upp
svipuðum myndum, en þó einkum frá þeim lönd-
um, þar sem leiftursóknarstefnu er fylgt.
I þeim löndum, sem helzt keppa við okkur i
fiskframleiðslu, er staða sjávarútvegs og fisk-
•iðnaðar sizt betri en hér. I Noregi og Kanada
hefur verið gripið til þess ráðs að veita þessum
atvinnugreinum stórfellda rikisstyrki.
Þegar þessum samanburði sleppir varðandi
stöðu atvinnufyrirtækjanna, verður myndin
óneitanlega betri hér en viðast annars staðar.
Hér er ekkert atvinnuleysi og Islendingar þvi
lausir við hið mikla böl, sem þvi fylgir. Hér hefur
tekizt að tryggja kaupmátt launa á þessu ári
samkvæmt opinberum skýrslum, en það hefur
óviða tekizt annars staðar.
Andvökumenn Morgunblaðsins halda vissulega
uppi svivirðilegum áróðri, þegar þeir eru að
reyna að telja fólki trú um, að hér sé hallæri,
meðan gullöld riki annars staðar. Þeir ýta m.a.
undir landflótta með slikum skrifum. Þótt sitt-
hvað megi segja um Sjálfstæðisflokkinn, þá
sæma slik skrif honum ekki.
Þ.Þ.
menningarmál
Togaraöldin
Gils Guðmundsson: Togaraöldin.
1. bindi. Stórveldismenn og kot-
karlar.
örn og örlygur 1981.
244 bls.
¦ Byltingin, sem oröiö hefur i
islensku atvinnulifi á þessari öld,
á ööru fremur rætur aö rekja til
útgerðar togara. Undanfarar tog-
aranna voru skúturnar. Um þær
og þab timabil, sem þær voru
burbarás útgerbarinnar á Islandi
skrifabi Gils Gubmundsson mikib
ritverk, sem kom út fyrir tæpum
fjórum áratugum og nefndist
Skútuöldin. Munu flestir þeir
Islendingar, sem komnir eru til
vits og ára kannast vib Skútuöld-
ina, svo vinsælt sem þab rit hefur
orbib.
Og nú er komib á markab 1.
bindi annars stórverks um
islenska útgerðarsögu, Togara-
öldin. 1 inngangi segist höfundur
hafa byrjab ab vinna ab undir-
búningi þessa rits skömmu eftir
ab Skútuöldin kom út, þótt ekki
sjái þab dagsins ljós fyrr en nú.
Efni þessa fyrsta bindis
Togaraaldarinnar er upphaf
veiba erlendra togara vib Island,
landhelgisgæsla og lagasetning
um landhelgismál, samskipti
íslendinga vib togaramenn og
fyrstu tilraunir til útgerbar
togara frá Islandi: Isafoldarút-
gerbin, Geirseyrarútgerðin,
Garbarsfélagib á Seybisfirbi, út-
gerb Valgarbs Breibfjörb og hug-
myndir barónsins á Hvitárvöllum
um stórútgerð   frá tslandi.
Ab útgerb Breibfjörbs undan-
skilinni eiga þessar tilraunir þab
allar sammerkt, ab þeim var, ab
mismiklu leyti, hrundib af stab
fyrir atbeina erlendra fésýslu-
manna. Allar stóbu þær abeins
skamma hrlb en lognubust siðan
útaf, án þess ab marka veruleg
spor i útgerbarsögu vora. Var þá
ýmist ab illa var ab undirbúningi
staöio og ýmisleg óhöpp urbu
fyrirtækjunum ab falli, eöa ab um
hreina ævintýramennsku og
brask var ab ræba, sem aldrei gat
blessast.
Uppsetning ritmáls i þessari
bók minnir um margt á Aldirnar,
sagan er sögb f hálfgerbum
fréttastil. Mikinn fróöleik er hér
ab finna um upphaf togveiba vib
ísland, afskipti stjórnvalda af
veibunum og vibhorf Islehdinga
til þeirra. Gils Gubmundssyni
bregst ekki ritleiknin fremur en
endranær. Hann segir vel og
skemmtilega frá, ritar gott mál.
Eini gallinn á frásögninni er sá ab
endurtekningar eru óþarflega
margar. Margar myndir prýða
bókina og hafa fæstar þeirra
birst ábur i islenskum ritum, svo
mér sé kunnugt. Einnig eru hér
birtar ljósmyndir af sjókortum og
ýmsum leibar- og togmerkjum
breskra togaramanna frá þvi um
aldamdtin. Er góður fengur ab
öllu þessu.
Hins er svo ekki a6 dyijast, ab i
sjálfri frásögninni kemur sáralitit
nýtt fram. Heimildaskrá er þvi
miour engin i ritinu, en ef marka
má textann hefur höfundur nær
eingöngu notast vib prentabar
heimildir: islensku blöðin frá
þessum árum, tímarits-
greinar og hverskyns ævi- og
endurminningar. Flest af þessum
heimildum hefur verib notab
margoft ábur. Margar þeirra eru
ónákvæmar, i sumum villur. Fer
þvi hér sem oft endranær, þegar
ekki er stubst vib frumheimildir,
ab ónákvæmnin og villurnar
ganga aftur og tvieflast vib
hverja endurtekningu. Skulu nú
nefnd órfá dæmi um þetta: Þar er
fyrst til ab taka, ab á bls. 16 er þvi
haldib fram, að Bretar hafi gert
fyrstu tilraunir til botnvörpu-
veiba vib Island árib 1891. Þessi
skobun hefur lengi verib rikjandi,
en færa má sterk rök fyrir þvi ab
bresk skip hafi fyrst reynt botn-
vörpuveibar vib ísland sumarið
1889.
Þá segir á bls. 27, ab heimildum
beri ekki saman um, hvenær
breskir togarar hafi hafib veibar I
Faxaflóa, sumir segi 1894, abrir
1895. Óhætt er að útiloka árib 1894
I þessu viðfangi. Togararnir
veiddu fyrst í Ftóanum sumariö
1895. Fyrir þvi eru öruggar sam-
tlmaheimildir, þar á meðal ein,
sem höfundur birtir kafla úr I
bokinni (bls. 59), en það er ávarp
íslendinga til bresku þjóðarinnar,
sem birtist I The Times, 13. april
1897. Heimildin, sem fyrst nefnir
árið 1894 er ekki á rökum reist og
mun reyndar fremur tilgáta en
fullyrðing. Þess má svo geta til
gamans, að breskur togari kom
sannanlega I Faxaflóa sumarið
1889, en engar heimildir eru fyrir
þvi að hann hafi reynt þar veiðar.
A bls. 47 og afram er fjallað um
„samning" G.L. Atkinsons flota-
deildarforingja   og  Magnúsar
Stephensens landshöfðingja frá
árinu 1896 og rætt litillega um
umbob þeirra til samnings-
gerbarinnar. Ég get tekib undir
þá skobun bókarhöfundar, ab llk-
legt sé ab Atkinson hafi haft ein-
hverskonar heimild til þess ab
finna brábabirgbalausn á málinu.
Engar skjallegar heimildir eru þo
fyrir þvi. Aftur á móti er vlst, ab
Magnús Stephensen hafði enga
heimild til þessa og með þvl fór
hann út fyrir valdsvið sitt. Danir
voru honum reibir fyrir tiltækib
þótt þeir neyddust til ab láta kyrrt
liggja. Þá er ónákvæmt, ab tala
um „samning" I þessu vibfangi.
Þeir Magnús og Atkinson gerbu
meb sér munnlegt samkomulag,
þar sem hvor um sig lofabi, að
beita áhrifum slnum við ákvebna
aðila. Enginn var hins vegar
bundinn af samkomulaginu, jafn-
vel ekki þeir sjálfir, ef út I þaö
hefði fariö. Hitt er svo aftur
annaö mál, ab samkomulagib féll
dautt og ómerkt jafnskjótt og þab
var gert og ollu þvl lögmál dýra-
rlkisins.
Hér verbur nú látib stabar
numib I upptalningu, en fleiri
dæmi mætti nefna, þar sem frá-
sögn höfundar er ónákvæm vegna
ónógrar rannsóknar og ótraustra
heimilda.
Niburstaban ab loknum lestri
bókarinnar er sú, ab hún er læsi-
leg og lipurlega skrifuð, myndefni
ágætt og frágangur góbur. Munu
margir geta sótt i hana mikinn
fróbleik. Fræbilegt gildi bókar-
innar er hins vegar naubalitið.
Heimildir höfundar eru margar
ótraustar, hann dregur sáralitib
nýtt fram i dagsljósib, leggur ó-
viba nýtt mat á atburbi og eykur
Htib sem ekki vib þekkingu okkar
á upphafi togaraaldar vib Island.
Jón Þ. Þór
	0þ%l
	r * ¦
Jón Þ. Þór	i^-jj
skrifar	*fek'ntnr
um bækur	1 .1          1
Sýning
Margrétar
Reykdal
I
Margrét Reykdal
Kjarvalsstaðir
Málverkasýning
21. nóv.-3. des. 1981
24 myndir
Sýnt i blaðaverkfalli
¦ Þab hefur verib fremur hljótt
um sýningu Margrétar Reykdal
eins og abra viðburði i listum,
vegna þess að dagblöðin komu
ekki Ut i marga daga.Lifokkar og
viðburðir gjörast nefnilega meira
i dagblöbunum en okkur grunar.
Ab visu má segja sem svo, að sýn-
ingarstandi fyrir sinu — eða ekki,
hvort sem ritub eru dagblöb eba
ekki, en allavega fer allt fram I
meiri kyrrþey, — eba gjörbi þab.
Þannig var þab með sýningu
Margrétar Reykdal. Af þessari
indælu sýningu vissi ég ekki fyrr
en ég rakst inn á Kjarvalsstaði á
dögunum i öðrum erindum, en að
sjá málverkasýningu.
Llklega  hefur   svo  verið   um
fleiri,   þvi   ekki  var  nú   margt
þarna um manninn.
Um listamanninn Margréti
Reykdal veit ég litið sem ekkert,
nema einhver sagði að hún hefði
stundað myndlistarnám hér
heima og i Noregi og væri ættuð
úr Hafnarfirbi, sem er ágætur
stabur til ab alast upp I fyrir
málara einkum þar sem. smáhýs-
um fylgirdálítilllóðarblettur með
fjárhúskofum og fiskhjöllum.
Furðanlegir hraunhólar og boll-
ar, mynda skemmtilegt samspil
sem slær öllu deiliskipulagi ver-
aldarinnar við, með sérkennum
sinum og heillegu yfirbragði. En
nóg um það.
Sýning Margrétar
Margrét Reykdal er með frem-
ur litla sýningu á mælikvarða
Kjarvalsstaba, en hún sýnir á
Vesturgangi sunnanverðum. Á
sýningu hennar eru 24 myndir,
sem allar eru málaðar á seinustu
tveim árum.
Þetta eru rólegar myndir, og i
dálitib óvenjulegum litum, og yfir
þeim er einhver skólastefna, eða
myndagi, er oft fylgir mönnum
frá Noregi meban þeir eru að leita
að sjálfum sér i öðrum löndum.
Af heiti myndanna má nokkuð
ráða efnisvalið. Hús i landslagi.
Mig langar heim, Landslag, Frá
Lofoten, Eyjar i hafi, Ferð i
draum o.s.frv.
Yfir sýningunni er heilsteypur
blær, þvi myndir eru flestar sömu
ættar I vinnu og lit.
Myndir hennar eru figurativar,
sem segir þó ekki alla söguna, þvi
i myndheimi hennar er lika
skáldskapur, eða sérstök upplif-
un, sem virðist sannfærandi.
Sagan er hálfsögð og áhorfandinn
erþví ekkijárnaður niður, eins og
svo oft i umhverfismyndum, þar
sem öll atribi eru tekin með, sem
oft víll verða i' þessari gerð mál-
verka.
Ég vil hvetja listunnendur til að
koma á þessa sýningu.
Jónas Guðmundsson
Jónas Guðmundsson skrifar      um myndlist.	f

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20