Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Tķminn

og  
S M Þ M F F L
. 1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 . . . . . .
Smelltu hér til aš fį meiri upplżsingar um 34. Tölublaš - Blaš 1 
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Tķminn

						Laugardagur 13. febrúar 1982.
útgefandi: Framsóknarflokkurinn
Framkvæmdastjóri: Jóhann H. Jónsson. Auglýsingastjóri: Steingrimur
Gislason. Skrifstofustjóri: Jóhanna B. Jóhannsdóttir. Afgreiðslustjori: Sig-
urður Brynjólfsson. Ritstjórar: Þórarinn Þórarinssðn, Elias Snæland Jóns-
son. Ritstjórnarfulltrúi: Oddur V. Ölafsson. Fréttastjóri: Páll Mignússon.
Umsjónarmaður Helgar-Timans: lllugi Jökulsson. Blaðamenn: Agnes
Bragadóttir, Bjarghildur Stefánsdóttir, Egill Helgason, Friðrik Indriðason,
Heiður Helgadöttir, Jónas Guðmundsson, Kristinn Hallgrimsson, Kristin
Leifsdóttir, Ragnar Orn -Pétursson (iþróttir), Skafti Jónsson. Otlitsteiknun:
Gunnar Trausti Guðbjörnsson. Liósmyndir: Guðjón Einarsson, Guðjbn
Róbert Agústsson, Elín Ellertsdóttir. Myndasafn: Eygló Stefánsdóttir. Próf-
arkir: Flosi Kristjánsson, Kristin Þorbjarnardóttir, Maria Anna Þorsteins-
dóttir.
Ritstjórn, skrifstofur og auglýsingar: Siðumúla 15, Reykjavik. Siftii:
86300. Auglýsingasimi: 1.8300. Kvöldsimar: 86387, 86392. — Verð i lausasölu
6.00. Askriftargjaldá mánuði: kr. 100.00— Prentun: Blaðaprenthf.
menningarmál
El Salvador
¦ Fyrir nokkru svaraði Ólafur Jóhannesson utan-
rikisráðherra i Sameinuðu þingi fyrirspurn frá
Kjartani Jóhannssyni um afstöðu rikisstjórnar-
innar til atburðanna i El Salvador. t svari sinu
fórust utanrikisráðherra m.a. orð á þessa leið:
„Þessi mál hafa ekki verið rædd innan rikis-
stjórnarinnar, en ég og ráðuneyti mitt höfum
fylgzt með þróun mála i El Salvador eins og kost-
ur hefur verið. í þvi sambandi vil ég þó strax taka
fram að fréttir af atburðum i El Salvador hafa oft
verið af fremur skornum skammti og oft litaðar
af sjónarmiðum þess deiluaðila, sem komið hefur
þeim á framfæri.
Undirrót þess skelfingarástands, sem rikt hef-
ur i El Salvador, er án alls vafa hið gifurlega
þjóðfélagslega óréttlæti, sem þar hefur viðgeng-
izt, og það hyldýpi, sem skilur hina fámennu yfir-
stétt frá öllum landslýð.
Þó að fréttum frá El Salvador verði að taka
með fyrirvara, er auðvitað ljóst, að i landinu er
háð borgarastyrjöld, og herforingjastjórnin er
hreinógnarstjórn. Herforingjastjórnin hefur lýst
þvi yfir, að hún muni beita sér fyrir endurbótum,
m.a. með þvi að taka landsvæði úr höndum
stærstu landeigendanna og skipta þeim milli
smábænda og jafnframt að efna til lýðræðislegra
kosninga i landinu i marz á næsta ári. Fram-
kvæmd þessara fyrirheita er óhjákvæmilega i al-
gerri óvissu meðan óöld rikir i landinu og þvi
hlýtur fyrsta skrefið að verða að reyna að stilla til
friðar milli striðandi afla og koma á almennum
mannréttindum.
Astandið i El Salvador hefur verið til umræðu
hjá Sameinuðu þjóðunum, bæði á allsherjarþing-
inu 1980 og 1981. Á báðum þessum þingum hafa
komið fram ályktunartillögur, sem fyrst og
fremst harma það ástand ofbeldis og mannfyrir-
litningar, sem rikir i El Salvador, beina þvi til
rikisstjórnar landsins að bæta úr ástandinu og
leita sætta, en jafnframt er i tillögunum skorað á
rikisstjórnir annarra rikja að senda ekki vopn til
El Salvador eða veita deiluaðilum þar aðra
hernaðaraðstoð.
Ennfremur er i þessum ályktunartillögum
undirstrikað, að það séu eingöngu ibúar El Salva-
dor sjálfir, sem ákveða eigi stöðu sina og framtið,
án afskipta nokkurra utanaðkomandi aðila, en að
mannréttindanefnd Sameinuðu þjóðanna beri að
fýlgjast náið með þeirri þróun, sem þar verður á
. næstunní i framkyæmd mannréttinda og annarra
grundvallaratriða mannfrelsis.
Islánd heíur lýst yfir ful.Ium stuðningi við þess-
ar ályktunartillögur og greitt þeim atkvæði og
hafa þær báðar hlotið samþykki allsherjarþings-
ins."
Siðustu f réttir frá El Salvador benda til þess að
enn fari ástandið þar versnandi. Þvi ber að leggja
aukna áherzlu á, að erlend riki hætti óllum
vopnaflutningum þangað, eins og allsherjarþing
Sameinuðu þjóðanna hefur ályktað, en i staðihn
verði unnið að sáttum milli þeirra aðila, sem þar
eigast við.
Þ.Þ.
Matthias Jóhannessen:
ólafur Thors.
Ævi og störf.
1. og II.
Almenna bókafélagio.
¦ Enda þótt talsvert hafi verið
skrifað um þetta rit þykir mér á-
stæða til að taka þátt i þeirri um-
ræðu. Veldur þar nokkru um aö
fólk sem lagt hefur stund á sagn-
fræði hefur farið viðurkenningar-
orðum um verkið eins og það væri
merkilegt i þjónustu sagnfræð-
innar.
Nú er ekki þvi að neita að þarna
er saman kominn mikill fróð-
leikur sem varðar stjórnmála-
söguna. Þarna er endurprentað
býsna mikið úr blaðagreinum
eftir Ólaf Thors og ræðum hans
samkvæmt Morgunblaðinu og
Alþingistiðindum. Þar við bætist
svo drjúgur skerfur úr einkabréf-
um og minnisblöðum Olafs. Allt
er þetta heimildir en úr þeim er
löngum litið unnið. Og stundum er
þetta meiri heimild um það
hverju ólafur Thors trúði,
en hvað raunverulega átti sér
stað.
Sjálfstæðisflokkur og
sjálfstæðismál
Matthias segir að sjálfstæðis-
málin hafi verið helsta baráttu-
mál Sjálfstæðisflokksins fyrstu
árin eftir stofnun hans.
Við hverja var þá verið að
berjast?
Ég hef siðan ég las þetta spurt
nokkra menn sem muna nokkuð
langt hvort þeir hafi heyrt nokk-
urn mann gera ráð fyrir öðru en
Island yrði lýðveldi þegar timi
sambandslaganna væri runninn
út. Ég hef engan vitað gera ráö
fyrir ö&ru. Matthias telur þó að
einhverjir menn i Sjálfstæðis-
flokknum hafi hugsað sér fram-
hald á konungssambandi. En
hvergi man ég til að talað væri
fyrir þvi. Slikt hefur þvi farið
hljóðlega.
Ég held þvi að það sé alveg rétt
sem Matthias hefur eftir Sveini
Björnssyni að úrslit sjálfstæöis-
málsins hafi verið ráðin með
sambandslögunum 1918 þó að 25
ára biðtlmi væri þar áskilinn.
Hitt er svo annað mál að Ólafur
Thors kann að hafa imyndað sér
aö Sveinn Björnsson hafi viljaö
halda   konungssambandinu   við.
Matthias ræðir um áhuga
þeirra Ólafs Thors, Bjarna Bene-
diktssonar og Jónasar frá Hriflu
að lýsa yfir lýðveldisstofnun 1942
vegna vanefnda Dana. Man ég vel
átökin um þann þátt skilnaðar-
málsins á flokksþingi Fram-
sóknarmanna 1941. Jónas frá
Hriflu var þá enn formaður
flokksins. Hann talaði um að
Island mætti ekki „liggja eins og
illa gerður hlutur" við styrjaldar-
lok.
Frá
¦               ¦
einni
hlið
Mér hefur alltaf fundist það
mikill barnaskapur að hugsa sér
að nasistarnir þýsku bæru svo
mikla virðingu fyrir þeirri lýð-
veldisstofnun smáþjóðar sem
Bretar hersátu að þeim dytti ekki
i hug aö seilast hingað sem sigur-
vegarar að lokinni styrjöld enda
þott þeir gerðu Danmörk þýskt
sambandsrlki. Þvi er ekki að
neita að ég ól með mér
grunsemdir um aö hrað -
skilnaðarmenn langaði til að sýna
að þeir væru sérstaklega áhuga-
samir og árvakrir i sjálfstæðis-
baráttunni. En það er ekki vert að
gera þeim neitt upp. En ekki
finnst mér rök þeirra sannfær-
andi þegar Matthias rifjar þau nú
upp fremur en þá.
Matthias kallar þá oft lög-
skilnaðarmenn sem vildu biða
með lýðveldisstofnun þar til úti
væri frestur sambandslaganna.
Ég held að það nafn hafi aldrei
verið notað um þá. Þeir sem 1944
vildu biöa með formleg sam-
bandsslit og lýðveldisstofnun þar
til hernámi Danmerkur væri lokið
nefndu sig lögskilnaðarmenn og
ég held að það sé rétt að láta þá
halda nafni sinu i friði. En það
hafa fleiri en Matthias ruglast I
þvessu.
Kvöldúlfur  og   skuldaskil
Svo er helst að skilja af frásögn
Matthiasar að stjórnarflokkarnir
hafi ákveðið að ganga af Kvöld-
úlfi dau&ttm 1937 og lögbinda upp-
gjör hans. Þingmenn Alþýöu-
flokksins fluttu frumvarp um
uppgjör og skuldaskil. Fram-
sóknarmenn beittu sér fyrir þvi
að skuldir Kvöldúlfs yrðu
tryggðar eða fyrirtækið gert upp
að öðrum kosti.
Nú um hrið hafa ýmsir viljað
halda þvi fram aö nokkrir út-
geröarmenn hafi verið gerðir
gjaldþrota I byrjun kreppunnar,
enda þótt þeir stæðu raunar vel og
ættu meira en fyrir skuldum.
Þetta á við um menn eins og
Sæmund Halldórsson I Stykkis-
hólmiog Stefán Th. á Seyðisfiröi.
Þó mun enginn mótmæla þvi að
þessir menn voru komnir i
greiösluþrot með fyrirtæki sin og
rekstur. Mér skilst að menn vilji
telja þessi gjaldþrot pólitiska of-
sókn Jónasar frá Hriflu.
Nú er rétt að hafa það I huga að
þegar þessi gjaldþrotabii gáfust
upp var Asgeir Asgeirsson fjár-
málaráðherra og stjórnskipu-
legur yfirmaður bankanna. Og
þaö voru bankastjórnarnir sem
urðu að taka ákvarðanir um það
hvort þeir hættu fé bankanna i
hendur þessara fyrirtækja eöa
ekki.
Auðvitað má lengi deila um það
hvernig meta skuli eignir fyrir-
tækja. Þó er skiljanlegt aö lánar-
drottnar séu hikandi við að meta
þær langt yfir hugsanlegu sölu-
verði á hverjum tima. Litlar likur
eru til þess aö þeir Sæmundur og
Stefán hefðu stórbætt hag
fyrirtækja sinna fyrstu árin eftir
að upp var gert þótt þeir hefðu
fengið að skulda meira. Ekki
bætti Kvöldúlfur hag sinn 1931-
1939.
Það sem gerðist 1937 er ein-
faldlega það að Kvöldúlfur átti
ekki fyrir skuldum að mati lánar-
drottna. Þvl þótti ekki ráðlegt að
lána honum nauösynlegt
rekstursfé að óbreyttu ástandi.
Eigendur Kvöldúlfs og faöir
þeirra áttu miklar eignir sem þeir
settu að veði fyrir skuldum
Kvöldúlfs. Út á þær lánaði Lands-
bankinn og Kvöldúlfur hélt á-
fram.
Þetta er einföld saga og auð-
skilin. Hins vegar er erfitt að
skilja sögu Matthiasar. Vel má
hugsa sér að einhverjir pólitlskir
andstæðingar Ólafs Thors hefðu
talið pólitiska nauðsyn að ganga
af Kvöldúlfi dauðum. En hefði svo
veriö vantar alveg skýringuna á
þvl hvers vegna þeir hættu við
það.
Matthlas talar um að átökin um
Kvöldúlf 1937 haf i orðið til þess að
rikisstjórnin féll. Þetta eru furöu-
Húsmunir á
Kjarvalsstöðum
Kjarvalsstaðir
og danska sendiráðið.
Húsagagnasýning
Rud Thygesen og
Johnny Sörensen.
Opin d safntima.
Húsgögn
¦ Það er ekki of t sem hiísgagna-
sýnihgareru haldnar á Kjarvals-
stoðum, þótt fyrir hafi komið að
mublur hafi verið á sýningum
munahönnuða þar. Vestursalur-
inn hefur nti verið mubleraður
upp og þótt hér standi húsgagna-
framleiðendur, eða smiðaverk-
smiðjur i Danmörku auðvitað þar
að baki, þá tel ég þetta framtak
Kjarvalsstaða lofsvert, þótt deila
megi um samkeppnislögmálin,
eða hvort þessi sýning sé kaup-
stefna, eða ,,commercial", eins
og það er stundum nefnt til að-
greiningar frá heilögum mark-
miðum listarinnar.
Það er i s jálfu sér ekki út i hött
að dönskhúsgögn, skuli sýnd áís-
landi. Hér á lándi hafa danskar
mublur um langa hrið verið tald-
ar öðrum betri, og sú var tiðin, til
sællar minningar, að naumast
var talið sómasamlega búið að is-
lensku heimili,  án þess að þar

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
8-9
8-9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16