Tķmarit.is   | Tķmarit.is |
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Fréttablašiš

og  
S M Þ M F F L
. 1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31 . . .
PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Fréttablašiš

						52  19. desember 2008  FÖSTUDAGUR

Ein athyglisverðasta ljóðabók 

ársins, frumleg og gjörhugsuð, 

smíðuð af hagleik og smekkvísi. 

Furðu þroskaður og víðfleygur 

skáldskapur ? þetta er fyrsta 

?frumorta? ljóðabók höfundar, en 

röddin er sjálfri sér ráðandi og 

öll vinnubrögð í senn framsækin 

og öguð. Hér kveður sér hljóðs 

ungt ljóðskáld með metnaðarfullt 

og ævinlegt erindi, ræðst af 

sýndarlítillæti sveitamannsins á 

garðinn þar sem hann er hæstur 

og kemst upp með það; svífur 

yfir á sígildum fjöðrum tveggja 

ár þúsunda.  

Bókin tvinnar saman frumort 

ljóð og þýðingar á brotum úr 

klassískum verkum, kvæðum 

(ástar-raunum) Katúllusar og 

Eneasarkviðu Virgils, tveggja 

latnesk/rómverskra höfuðskálda 

sem uppi voru á síðustu öld fyrir 

Krist ? sem sjálfur kemur mikið 

við sögu í bókinni. Þá eru frum-

ortu ljóðin rík af vísunum, 

tilvitnunum og skírskotunum í 

skáldskap, trúarbrögð og menn-

ingarsögu liðinna alda, beint og 

óbeint. 

Bókin í heild er bundin saman 

þematískt; rauði þráðurinn frá 

upphafi til enda er ástin, ástar-

samband og sambandsslit; harm-

ur, kvöl og söknuður þess sem 

glatar stóru ástinni í lífinu, brott-

rekstur (skáldsins) úr aldingarði 

(ástarinnar). Bókin segir tvær 

?sambærilegar? ástarsögur (og 

botnuð með þeirri þriðju, sem 

gefur hinum á kjaftinn) sem kall-

ast á með fjölbreytilegum hætti 

og upplýsa hvor aðra; sögu 

Katúllusar & Lesbíu og sögu ljóð-

mælandans & Laíu. Elskhuginn 

(karlinn) í báðum tilfellum er 

skáld og gerandi ljóðanna í nútíð 

en á endanum skáldlegur þolandi 

og fórnarlamb. (Ást)konan er hins 

vegar ?raunveruleg? þótt hún sé 

passíf og í þátíð, sprettur úr 

alvörunni utan bókar með áþreif-

anlegu fangamarki og ?raunveru-

legri? ógn sem sigrar tíðir skáld-

skaparins og takmörk hans í 

bókarlok (með aðstoð Virgils og 

Dídó). Paradís er ekki bara undir 

plasti (í plati). Samsvaranir og 

innri tilvísanir sagnanna tveggja 

og persóna þeirra eru smíðaðar 

af mikilli fimi og ljá bókinni 

ísmeygilega framvindu. Tilvitn-

unin í Pound í upphafi gefur les-

andanum t.d. strax óvænt (næst-

um óþægilega spennandi) og 

mjög írónískt sjónarhorn á klass-

íska ofur-lýríkina, svarar (næfri) 

upphafsspurningu Katúllusar 

(áður en hann spyr) með nútíma-

legum hryssingi (?drab/dækja?) 

sem mælandinn sjálfur verður að 

mæla gegn (kveða niður) í ?sinni? 

sögu með jafnvígum skáldskap 

svo Laía njóti sannmælis að end-

ingu og lesandinn finni til með 

henni í eigin skinni. 

Eftirtektarvert er líka hvernig 

skáldið beitir sviðsetningum og 

tíðum í eigin ljóðum sem ríma við 

rómarskáldin, tilgreinir jafnan 

stað og stund, umhverfir víða 

tímanum innan ljóðsins og sjón-

armiði þess um leið ? teflir saman 

því sem liðið er og er núna, magn-

ar þann tíðaárekstur hvað eftir 

annað; yrkir (um) ástina í þálið-

inni- og skildagatíð, sviðsetur 

atvik og sér fyrir sér tilstand sem 

hefði getað, gæti eða myndi geta 

gerst ... ef. Allt er skilyrt. ?Ef? er 

eins konar elti-stef eða jafnvel 

lykilorð bókarinnar, gott ef ekki 

spurn, tilbrigði við söknuð og 

sorg. ?Hvar hefðu dagar lífs míns/ 

ef ég væri Jesús?/ o.s.frv. 

Lesandinn svarar. 

Bókin gefur hins vegar svar við 

spurningunni hvað er sígilt efni 

og hvers vegna. Eftirtektarvert 

er t.d. hvernig (heiðið) kvæði 

Katúllusar um hreinlyndi og 

flekklaust líf (LXXVI) kveðst fal-

lega á við 24. Davíðssálm ? einnig 

Sókrates, Hávamál, Krist, Lilju 

og Hallgrím, sem dæmi. Eða 

hvernig vesturheimskur Brett 

kallast á við Egil Skalla, KN og 

póstmódern ísl-ensku úr fortíð og 

framtíð nýja-íslands þar og hér 

(29). 

 Sigurður Hróarsson

Ber sinn prís með sóma 

BÓKMENNTIR

Fiðrildi, mynta og spörfuglar 

Lesbíu

Magnús Sigurðsson

Uppheimar

????

Þetta er verðlaunabók og ber þann 

prís með sóma.

Finlandia-verðlaunin eru virtustu 

bókmenntaverðlaunin í Finnlandi. 

Verðlaunin eru peningaverðlaun 

og fær verðlaunahafinn ríflega 

fjórar og hálfa milljón króna í sinn 

hlut. Í síðustu viku var tilkynnt að 

ung skáldkona, Sofi Oksanen, fengi 

verðlaunin í ár. Hún er af finsk-

eistnesku foreldri og er aðeins 

þrjátíu og eins árs en á að baki 

þrjár skáldsögur. Það er síðasta 

saga hennar, Puhdistus, sem er 

verðlaunuð. átakamikil saga um 

tvær konur, tvenna tíma. Önnur 

upplifir hernám Rússa í Eistlandi 

á þriðja áratugnum en hin er kyn-

lífsþræll í Rússlandi okkar tíma. 

Er sagan metsölubók í Finnlandi 

og spratt upp úr leikverki sem 

sýnt var í finnska þjóðleikhúsinu í 

fyrra en skáldkonan var þá við 

nám í leikhúsfræðum í Helsinki.  

Verðlaunasagan Puhdistus, eða 

Plágan, hefur nú verið seld til 

útgáfu í tíu löndum og talin verða 

til þess að Oksanen hljóti alþjóð-

lega viðurkenningu. Hún er alin 

upp í Finnlandi og hefur gefið út 

tvær aðrar sögur: Beljur Stalíns 

(2003) og Baby Jane (2005).

Finlandia-verðlaun veitt

BÓKMENNTIR Sofie Oksanen sagnaskáld fékk Finlandia-verðlaunin í ár.

BÓKMENNTIR Magnús Sigurðsson skáld á bæði smásagnasafn og ljóðabók á mark-

aði þessi jólin.

Það er látlaust suðað í manni þessi 

dægrin: hver er besta bókin í ár? 

Rétt eins og lesnir textar undan-

farnar vikur raði sér í einhvern 

hitt-lista í hausnum á manni ósjálf-

rátt. Ekkert er afkastamiklum og 

skyldugum lesanda fjær. Útgefnir 

textar á þessum árstíma eru með 

svo miklum blóma og fjölskrúðugir 

að þeir deilast í margar óskyldar 

deildir. Verst að íslenskur bókaiðn-

aður skuli þeim örlögum bundinn 

að moka úr húsum í stað þess að 

dreifa útgáfu víðar. Þeim örlögum 

fylgir forn bölvun: þeim var ekki 

skapað nema að skilja og þá er átt 

við njótendur, notendur og útgefin 

verk. Margt fer utan garðs í þessari 

hríð.

Ný skáldsaga eftir Steinar Braga, 

Konur, hefur þannig ekki notið 

athyglinnar þótt um hana hafi á síð-

ustu sólarhringum fallið gott safn 

lofsyrða. Konur er nútímalegur 

tryllir, sálfræðilega vel undirbyggð 

saga sem grípur inn á mörg svið 

hugveruleika okkar. Fyrst er að 

nefna velsældina sem smýgur um 

allt er hefur brátt vistaskipti í hug-

myndaheiminum. Síðan er það sala 

kvenímyndarinnar og gernýting 

kvenlíkamans til fróunar karl- og 

kvenkyninu. Þá er það hin slungnu 

og á tíðum mótsagnakenndu tengsl 

listar og lífs, markaðar og sköpun-

ar. Heví stöff segir einhver. En 

þetta er ekki einföld saga.

Spennandi? Rosalega spennandi 

og sögð af mikilli list höfundar sem 

byrjar sakleysislega en leiðir síðan 

lesanda sinn laumulega á refilstigu 

sem á endanum vekja viðbjóð, 

ofboð, inn í heim sem er sárakunn-

uglegur í upphafi en hverfist svo í 

hugveru sem þenur sig af miklu 

ofnæmi út fyrir öll mörk og kemur 

á endanum illa bæði við sálartötrið 

og ekki síður líkamlega við lesanda. 

Þetta er tvímælalaust áhrifamesta 

verk sem komið hefur út hér á landi 

í langa tíð og er eins og bent hefur 

verið á opinberlega samið af stærri 

lífsskynjun en flestallt annað sem 

hér er sett saman.

Ég dreg enga dul á að þetta er 

spennusaga, tryllir, hugmyndarýni, 

heimsádeila og að auki ljóðrænn 

texti spunnin fram af hyggindum 

og fáguðum smekk. Þess vegna 

dettur mér ekki í hug að segja meir 

frá þræði verksins en þetta: Ung 

kona snýr heim til Íslands og sest 

að í íbúð við Sæbrautina sem hún 

hefur fengið að láni. Hún á að baki 

góða menntun, brotið ástarsam-

band og föður sem er ekkjumaður í 

fjarlægu landi. Sagan rekur örlög 

hennar ?  Páll Baldvin Baldvinsson

Bentu á þann ? 

BÓKMENNTIR

Konur

Steinar Bragi

Nykur

?????

Magnaðasta sendingin í ár

BÓKMENNTIR Steinar Bragi skáld.

Gefum góðar stundir

ÞJÓÐLEIKHÚSIÐ

Þjóðleikhúsið

Miðasala í síma 551 1200 og á www.leikhusid.is 

Hart í bak

Jökull Jakobsson

Verk sem snertir okkur öll.

             EB, FBL

Sala hafin á sýningar í janúar

Leitin að jólunum

Þorvaldur Þorsteinsson

lau. 20/12 þrjár sýningar, uppselt

sun. 21/12 þrjár sýningar, uppselt

Uppselt í desember!

Klókur ertu, Einar Áskell

Bernd Ogrodnik

Krúttleg brúðusýning fyrir yngstu börnin

Sýningar í janúar komnar í sölu

Sumarljós

Jón Kalman Stefánsson

leikgerð og leikstjórn Hilmar Jónsson

Frumsýning 26. desember

Gjafakort

Þjóðleikhússins

er sígild gjöf sem gleður alla

www.leikhusid.is

Kardemommubærinn

Sértilboð á gjafakortum

til áramóta.

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68
Blašsķša 69
Blašsķša 69
Blašsķša 70
Blašsķša 70
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72
Blašsķša 73
Blašsķša 73
Blašsķša 74
Blašsķša 74
Blašsķša 75
Blašsķša 75
Blašsķša 76
Blašsķša 76
Blašsķša 77
Blašsķša 77
Blašsķša 78
Blašsķša 78
Blašsķša 79
Blašsķša 79
Blašsķša 80
Blašsķša 80
Blašsķša 81
Blašsķša 81
Blašsķša 82
Blašsķša 82
Blašsķša 83
Blašsķša 83
Blašsķša 84
Blašsķša 84
Blašsķša 85
Blašsķša 85
Blašsķša 86
Blašsķša 86
Blašsķša 87
Blašsķša 87
Blašsķša 88
Blašsķša 88
Blašsķša 89
Blašsķša 89
Blašsķša 90
Blašsķša 90
Blašsķša 91
Blašsķša 91
Blašsķša 92
Blašsķša 92
Blašsķša 93
Blašsķša 93
Blašsķša 94
Blašsķša 94
Blašsķša 95
Blašsķša 95
Blašsķša 96
Blašsķša 96