Tķmarit.is   | Tķmarit.is |
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Tķminn

og  
S M Þ M F F L
. . . . 1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30 31
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Tķminn

						TIM IN In

aukisí síðustu árin, þá vantar þó

raikið á að vér séum sjálfum oss

nógir um samgöngur á sjó, enda

er aukningin aðallega fólgin í fjölg-

un fisk- og sildveiðiskipa.

Ástandið eins og það er, krefst

þess þó, að hver þjóð geti séð um

sig sjálf.

Ófriðurinn gerir alla samninga

óábyggilega, er að siglingum lúta.

Reynslan hefir þegar leitt það í ljós.

En ófriðurinn hefir einnig or-

sakað það, að vér getum naumast

hættu- og hindranalaust siglt til

þeirra landa, er næst liggja og vér

höfum aðallega verzlað við, og

þess vegna verði að leita lengra.

Verzlunin við Vesturheim er enn

ábyrjunarstigi, en samgönguástand-

ið sem er, rekur mjög á eftir um

það að viðskiftin við Ameríku verði

að taka bráðum þroska.

En til þess að það geti orðið,

eru skip eitt aðal skilyrðið.

Ef litið er á það, að sex skip á

stærð við Fossana hafa stöðugt

verið í förum undafarin ár, auk

allra aukaskipa, þá sjáum vér, að

ekki verður komist langt með Foss-

ana eina, ef öll sund lokast, þeir

verði einu skipin sem hægt verði

að treysta.

Enda er fyrir þessu hugsað,

þingið siðasta hugsaði fyrir því,

og landsstjórnin vinnur að því að

tryggja  landinu   nanðsynleg  skip.

Það smá færist í það horf, að

Reykjavík verði miðstöð islenzkrar

verzlunar. Heildsalan er að fiytja

sig hingað frá Danmörku og Eng-

landi, og höfnin sem nú er komin

langt á leið, gerir afgreiðsluna hæga

°g trygga.

En þessi breyting sparar landinu

skip.

Fjögur skip jafnstór gætu senni-

lega flutt það milli Reykjavíkur og

útlanda, sem sex fluttu áður til

landsins, en þá þarf auðvitað að

sjá strandferðunum borgið.

Það virðist því ljóst, að hið allra

minsta sem komist verður af með,

til þess að nokkurnvegin örugt

megi heita, sé það, að auk strand-

ferðaskipa tryggi landið sér tvö

skip álíka og Fossana eða skiprúm

sem því nemur.

Síört skip -- lííií skip.

Þótt ekki væru allar samgöngur

á sjó komnar í það öngþveiti sem

nú á sér stað, meðan á þingi stóð

í vetur, þá mun sú hugsun hafa

legið að baki heimildar þeirrar til

skipakaupa, er alþingi veitti lands-

stjórninni, að hún keypti skip eftir

þörfum.

Vér höfum á öðrum stað í blað-

inu reynt að gera grein fyrir þörf-

inni, enda kemur víst flestum sam-

an um það, að hún sé svo mikil,

að eitt lítið skip mundi ekki bæta

úr henni svo við mætti una. Og

þess vegna yrði, ef litið skip yrði

keypt, óhjákvæmilegt að kaupa

annað.

En  þá   er  vert  að athuga það,

hvort ekki væri hagkvæmara að

kaupa heldur eitt stórt skip þegar í

upphafi.

Höfum vér í því efni leitað upp-

lýsinga hjá mætum mönnum er

ætla má að hafi nokkra sérþekk-

ingu til brunns að bera, og komist

við það að þeirri niðurstöðu, að

hagkvæmast mundi að kaupa skip

er væri um þrjú þúsund smálestir.

Það sem mælir með því, er sér-

staklega þetta:

Skipshöfnin er hin sama að heita

má á skipi sem ber 3 þúsund

smálestir, og öðru, sem ekki ber

nema 1500. Er þar sparað kaup

og fæði.

Kol sparast hlutfallslega á að

gizka til þriðjunga á stærra skip-

inu, séu þau bæði jafn vönduð.

Er þetta eftirtektavert atriði, því

að kolin munu vera einn af stærstu

útgjaldaliðum skipanna.

Áætli maður að tvö skip þurfi

10 smálestir af kolum hvort um

sig, yfir sólarhringinn, gjöri ráð

fyrir að þau séu 12 daga hvora

leið milli Reykjavíkur og New-

York, og að þau geti farið 8 ferðir

á ári, þá þurfa þau 3840 smálestir

af kolum.

Eitt skip jafn stórt og hin bæði

sparaði þá 1280 smálestir af kol-

um, eða rúmar 134- þúsundir kr,

miðað við kolaverðið sem er.

En svona stórt skip mundi, að

likindum ekki geta lagst hér að

bryggju fullfermt, og það mundu

menn setja fyrir sig. Því mjög

mikið er undir því komið, að ferm-

ing og afferming taki sem skemst-

an tima.

En hr. Sveibjörn Egilson fræddi

oss um það, að það þyrfti ekki að

tefja afferminguna, nema siður væri.

Flest svo stór skip væru þannig

útbúin, að þau gætu affermt vörur

á bæði borð, a. m. k. úr aðal-

lestum (»spilin« tvö), og þá væri

hægt að táka á móti vörum á

6—8 stöðum í senn, ef nógir væru

bátarnir.

Aftur á móti nyti ekki nema

annarar hliðarinnar við uppskipun

á bryggju.

En vörugeymsluhús þyrfti að

auka til muna til þess að geta

tekið á móti farmi úr svona stóru

skipi i senn. Og mundu fyrst um

sinn nægja bráðabirgðabyggingar

líkar þeim, sem þegar hafa verið

reistar á hafnaruppfyllingunni.

Virðist alt mæla með því, að

keypt yrði fremur stórt skip en

lítið. Það mundi gera flutningana

ódýrari, og þá vöruna um leið.

En ekki veitir af að spara það

sem hægt.er þar, þegar flutnings-

kostnaðurinn einn er kominn upp

í 20 aura á hvert kíló.     \

Til áramóta

kostar Tíminn 4 kr. Er frágangs-

sök að selja verðið lægra, þegar

þess er gætt, að prentunarkostnað-

ur hefir tvöfaldast frá stríðsbyrj-

un, en pappírsverð fimmfaldast

síðan nokkru fyrir ófriðinn.

fádn orð

um landsgjóðsverzlunina.

Síðan striðið hófst, hefir lands-

stjórnin eftir fyrirmælum alþingis,

gert talsvert að því að byrgja land-

ið ýmsum nauðsynjavörum. Til-

gangurinn bæði sá, að hafa nokk-

urn vöruforða fyrirliggjandi i land-

inu, og líka hinn, að halda niðri

okurverði sem kaupsýslumenn

kynnu að setja á nauðsynjavöru,

meðan siglingar væru óvissar.

Landssjóðsvörurnar áttu þannig

að vera varaforði þjóðarinnar, og

dýrtlðarhjálp fyrir almenning.

Undanfarið hefir þetta eigi þótt

ná tilgangi sinum vegna þess, að

mestar vörurnar voru látnar i

hendur manna sem höfðu verzlun-

arleyfi, og sem síðan seldu almenn-

ingi þær með þvi verði sem þeim

sjálfum þóknaðist, án nokkurar

íhlutunar af hálfu stjórnarvald-

anna. All víða, einkum á Aust-

fjörðum, var sáran kvartað um að

álagning ýmsra kaupmanna hefði

verið gífurleg, stundum alt að

helmingi þess verðs, sem þeir

keyptu  vöruna   við  af landssjóði.

Nú virðist, sem hafinn sé and-

róður hér í bænum, gegn hr. Sig-

urði Jónssyni ráðherra, fyrir breyt-

ingar þær sem haun hefir gert á

sölu landssjóðsvörunnar. En með

því að undirróður þessi virðist

ærið óverðskuldaður, en hinsvegar

lævíslega af stað komið, þá verður

tilefni hans athugað nokkru nánar.

Andröðurinn er hafin út af því,

að sveitafélögum eru seldar lands-

sjóðsvörurnar. Að vísu skal það

játað, að sumir kaupsýslumenn

missa nokkurs i við þetta, meðan

þessir neyðartímar standa yfir. Þjóð-

in fær Iandssjóðsvörurnar við sann-

virði, og kostnaður við skiftingu

þeirra verður áreiðanlega sáralitill

borinn saman við milliliðagjöld

eins og þau gerast nú. Það mun

jafnvel óhætt að fullyrða, að þessi

skifting á landssjóðsvörunum muni

á einu ári spara almenningi útgjöld

sem nemi hundruðum þúsunda.

En svo misjafnt er lyndið, að

fyrir þessa sjálfsögðu og eðlilegu

ráðstófun er reynt að koma fram

hefndum, og þá leiðina, sem fæsta

hefði grunað.

Óánægðu mennirnir halda þvi

fram, að þessi þátttaka sveitarfé-

laganna í verzluninni gangi of

nærri atvinnu kaupmanna. En

þeir gæta ekki að þvi, að landsjóður

verzlar með tiltölulega fáar vöru-

tegundir, og af þeim eru sumar

hinar h^ztu áður í höndum ein-

okunarhringa, svo sem kol og stein-

olía. Og á þeim sviðum mun mega

kalla að nærri stappi skyldu fyrir

stjórnina að taka verzlunina á sín-

ar hendur.

Enn fremnr má líta svo á, að

nauðsyn brjóti lög. Hefir líka kom-

ið að þvi í ýmsum löndum, að

vegna ófriðarins hefir orðið að

gera ráðstafanir, sem sumar stéttir

kalla að gangi nærri hagsmunum

sínum, og þó eigi möglað um. Þjóð-

arheill verður að ganga fyrir gróða-

vonum einstaklinga. Og sé rýnt

betur ofan í kjölinn, virðast ástæð-

ur almennings, bæði til lands og

sjávar, ekki svo glæsilegar, að það

geti talist ámælisvert, þótt stjórnin

spari mönnum fé á nauðsynja-

kaupum.

Rétt er að geta þess, ag margir

kaupsýslumenn, bæði kaupmenn

og kaupfélagsstjórar, álíta söluna

til sveitarfélaga sjálfsagða dýrtiðar-

ráðstöfun.

Og væntanlega mun allur þorri

landsmanna, sem nýtur stórmikils

hagnaðar af landsverzluninni, ekki

láta á sig fá blekkingatilraunir

þeirra manna, sem taka sér nærri

að geta ekki gert sér neyð almenn-

ings að féþúfu.

Andbanningar hafa nú í seinni

tíð fullyrt að þjóðin sé búin að

missa trúna á bannlögin. Almenn-

ingsálitið sé snúið á móti þeim,

Og um þetta hefir verið deilt.

Um þjóðmál, sem alkunn eru

orðin og fullrædd í blöðum og;

á mannfundum er sjaldan mjög,

erfitt að komast að þvi, hver vilji

þjóðarinnar er. Hann kemur fram-

í því, hvernig þjóðin kýs sér full-

trúa, einkum ef litið er yfir alt

langt ára bil.

Nú er það alkunnugt að and-

banningar gerðu með sér félag.

stuttu eftir að bannlögin voru sam-

þykt. Tilgangur þess félags var a&

hnekkja lögunum. En innan stund-

ar dó það félag.

Blað gáfu andbanningar út um

skeið. Það dó lika, af því að þjóð-

in vildi ekki styðja það.

Þá reyndu annbanningar að

koma sinum eigin mönnum á þing.

En í það eina skifti sem það var

reynt, biðu þau fulltrúaefni eftir-

minnilegan ósigur, og voru þó

mætir menn að öðru leyti.

Síðan hefir engin alvarleg krafa-

komið fram um að afnema bann-

lögin. Enginn hefir treyst sér tií

að koma fram með þá kröfu í

von um að hún yrði tekin til

greina. Allir hafa vitað að eyru

þjóðarinnar hafa verið lokuð gagn-

vart slikum röddum. Aftur &•

móti hefir bannstefnan lyft mörg-

um frammbjóðandanum upp i

þingsæti, og það ekki síst nú i*

haust. Og um engan frambjóðanda

er kunnugt, sem ekki hefir haft

óhag af því við kosningar að vera

á móti banninu, enda eru nú flest-

ir fallnir í valinn þjóðmálamenn-

irnir, sem mest hafa beitt sér fyrir

málstað andbanninga.

Almenningsálitið sannar vitan-

lega ekki > mikið um það, hvor

málstaðurinn sé réttari. En um

það geta ekki verið skiftar skoð-

anir, að síðan bannlögin voru

gerð, og alt til þessa dags, er al-

menningsálitið í landinu móti and—

banningum.                          Dagur.

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4