Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Tķminn

og  
S M Þ M F F L
. . . . 1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30 .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Tķminn

						8 Tíminn
Fimmtudagur 8. septémber 1988
Ttminn
MÁLSVARIFRJÁLSLYNDIS, SAMVINNU OG FÉLAGSHYGQJU
Útgefandi:     Framsóknarf lokkurin n og
Framsóknarfélögin f Reykjavík
Framkvæmdastjóri
Ritstjórar:
Aðstoöarritstjóri:
Fréttastjórar:
Auglýsingastjóri:
Kristinn Finnbogason
Indriði G. Þorsteinsson ábm.
IngvarGíslason
Oddur Ólafsson
Birgir Guðmundsson
EggertSkúlason
SteingrímurGíslason
Skrifstofur: Lyngháls 9, Reykjavík. Sími: 686300. Auglýsingasími:
680001. Kvöldsímar: Áskrift og dreifing 686300, ritstjórn, fréttastjórar
686306, íþróttir 686332, tæknideild 686387. Setning og umbrot:
Tæknideild Tímans. Prentun: Blaðaprent h.f. Auglýsingaverð kr.
465,- pr. dálksentimetri.
Verð í lausasölu 60,- kr. og 70,- kr. um helgar. Áskrift 700.-
QARRI
Forystuleysi
Á þessari stundu verður ekki fullyrt, svo að
óyggjandi sé, hvort svokölluð niðurfærsluleið hafi
sungið sitt síðasta eða ekki. En ef síðustu atburðir
í þróunarsögu niðurfærslunnar er útgönguversið
sjálft, þá er Ijóst að Þorsteinn Pálsson forsætisráð-
herra er hetja dapurleikans í þeim söng.
Viðskipti forsætisráðherra við miðstjórn A.S.Í.
er kafli út af fyrir sig. Pegar ríkisstjórnin varð ásátt
um það fyrir tæpum hálfum mánuði að kanna alla
möguleika á því að fara niðurfærsluleið til bjargar
útflutningsframleiðslunni og draga úr verðbólgu,
þá kom eigi að síður í ljós að innan Sjálfstæðis-
flokksins var andstaða gegn því að grípa til ráða af
þessu tagi.
Porsteinn Pálsson hefur átt við þann vanda að
etja innan síns flokks, að öflugt lið Reykjavíkur-
valdsins og markaðshyggjupostular nýkapitalism-
ans hafa risið upp gegn niðurfærslunni og telja
hana algert brot á hugmyndum sínum um efnahags-
og stjórnmál.
Hins vegar eru í Sjálfstæðisflokknum menn með
aðrar skoðanir, eins og best sést á því að formaður
ráðgjafarnefndar þeirrar sem forsætisráðherra
skipaði í sumar til að fjalla um efnahagsmálin, er
einn af kunnustu forystumönnum flokksins á
Vestfjörðum, Einar Oddur Kristjánsson.
Þorsteinn Pálsson ræður ekkert við þessi and-
stæðu öfl í sínum eigin flokki. Þótt hann feginn
vildi vera foringi sameinaðs flokks, þá er hann það
ekki. Þetta er ekki sagt Þorsteini til persónulegs
ámælis, því að sannleikurinn er sá að hin andstæðu
öfl í Sjálfstæðisflokknum snúast ekki um persónur
einstakra manna. Það sem skilur sjálfstæðismenn
er djúpur málefnaágreiningur. Hvorki Porsteinn
Pálsson né neinn annar af forystuliðinu, er fær um
að jafna þennan ágreining.
Þessi innanflokksvandi í Sjálfstæðisflokknum er
síðan aðalvandamál ríkisstjórnarinnar. Forsætis-
ráðherra hefur engan frið fyrir sínum eigin mönn-
um til þess að vera forsætisráðherra í þriggja
flokka stjórn.
Þessi ríkisstjórn átti frá upphafi mikið undir því
að skapa góð tengsl við hagsmunasamtök starfs-
stétta og atvinnuvega. Það var fyrst og fremst
hlutverk forsætisráðherra að halda uppi slíku
starfi. Hvernig sem á því stendur hefur samráðs-
stefnan verið aukaatriði í stjórnarstefnunni.
Það þarf því engan að undra, þótt forsætisráð-
herra takist ekki af skyndingu að koma á trúverð-
ugum samskiptum við miðstjórn A.S.Í. í sambandi
við fyrirhugaðar efnahagsráðstafanir. Við þessa
vanrækslu á formlegum samskiptum frá upphafi,
bætist síðan hin efnislega hlið málanna, þegar á
reynir í alvöru.
Það er því miður rétt að Þorsteinn Pálsson
kynnir niðurfærsluleiðina sem launalækkunarleið,
en ekki sem heildstæðar efnahagsaðgerðir. Slík
kynning getur ekki borið árangur í samtölum við
fulltrúa launafólks, enda mistúlkun, sem ekki er
hægt að una í slíku alvörumáli.
ogró
Garri liitti kanningja sitiu á
dðgunum og |>eir tóku tal suman
likt og gengur. Þessi kunningi sagði
liuaiuu þá sögu af heimili síiut að
allir tiýjti Ijó.s vsikufiöluiiðluniir
væru orðnir þar að hreinni plágu.
Þar vseri hver heimilismaður
með sht útvarp, og húvuðinn af
þessu vteri hreint út sagt úbærileg-
ur. Verstir vacrn unglingarnir, en
þeir yrðu hvað sem það kustaðí að
vera helst hver með síita popps tuð-
ina á tscki siiui, og stilla hávaðann
upp í topp. Aðrir hciitiilisniciiu
vildu svo fá að lieyra fréttír eðá
aunað á gömlu gufunni svoiia af og
til.
Afleiðingin væri svo súað vcn ju-
lega vieru þetta fjögur eða fimm
útvarpsiæki í gangi á heimilinu og
hávaðinn eftir því. Til viðbótar
yæri svo sjónvarpið opið öll kvöld
og helgar, með tilheyrandi deilum
um það á hvora stððina ætti að
stilla.
Unaður kyrrðarinnar
„Svo vildi þannig tii hér eitt
kvoldið," sagði þessi ktttmiiigi
Garra, „að þannig liittist á að ég
var eitui lieiina og alll liðið úti. Og
veistu hvað ég gerði? Ég gekk á öll
tsekin og slökkti. Þú gctur ekki
ímyttdað þér hvað það var unaðs-
legt að sitja þarna heima í allri
kyrrðinni. Skrúfað fyrir allan
glymjandann og kyrrð og ró í öllu
liiisiuu. I'etta var eins og að koma
inn á nýtt heimili."
I'essi frásögn mannsins varð
Garra nokkurt umhugsunarefni.
Til skamnts tima var hér aðeins ein
útvurpsstoð og ein sjónvarpsstðð.
Nú steudur valtð i fjölmeniiuiii
liliitum laiidsiiis a milli allt að se.\
útsendinga i útvarpi og tveggja í
sjónvarpi. Hér hefur orðið jyór-
bylting.
I'að fer líka ekki á milli mála að
þetta hel'ttr á ullra stöusttt áruitum
verið að gjðrbreyta nllu viðhorfi
fólks til Ijósvakamiðla. Þaðerafsú
tíð að fóik hlusti á því nscr alla
ú t varpsdagskrúna og rcyni að fylgj-
ast með sem inestu af þvi sem þar
érá boðstólum, f staðinn eru inálin
að þróast í þá átt að l'ólk kveiki á
titvarpi þégar það er upplngt til að
lilusta á eitthvað þsegilegt fyrir
eyrað og á sjónvarpi þégar það
fímiur hjá sér löngiin til að setjast
niður i hsegiudastól ug sjsi hvað cr
á boðstóium á skjúnum. Útilokuð
er fyrír venjulegt fólk að fylgjast
með (illu sem mi orðið er á boðstól-
uiii á öldum Ijósvakuiis.
Offramboð
í frásðgn mannsins, sem hér var
vttnsið lil, kcnttir líktt Irain annað
og það er sá leiði sem myndast hjá
fólki þegar yfir það er liellt allt of
stórum skömmtum af útvarps- og
sjonvarpsefni. Þegar offramboð
myndust á þessu sviði þá missa
venjulegii liltistendiir uhiigami.
Svo gripið sé tii hagfmðingamáls
þá iuet tast markaðitritin við það að
þörfunum er meira ea fullnægt.
Og án þess að hér sé setlunin að
fara að gera Ijósvukauiiirieöinisi
pólitíska, þá verður ekki h]á því
kuutist að benda á aiinað. Það er
að allt hið njveitta Irelsi hér í
tilvarps- og sjúnvarpsiiiáliiiuiin er
vitaskuld ekkert annað en eiiin
íingiiin af þeirri frjálshyggju sem
siðustu s'triii lielur tröllriðið hér
öllu þjóðfélaginu. f nsiliii Irelsisitis
eiga allir að hal'a leyfí til að sctja
upp útvarps- cða sjónvarpsstöð.
Það cr að segja allir scm eiga nscga
peninga til að rsíðast í þá fjárfest-
ingu setn slíku fylgir.
Og afl ei öingarnar sj a uin við l'y ri r
okkur. Þjóðféiagið er að breytast
þannig að útvarpslilustttn og sjón-
varpsglsíp eru ekki lengur saina
ánsegjulega tómstundaiðjun og
áður var fyrír meginþorru fólks. I
staðiim eru ljósvakaneyt endur
settir í þá óskemmtilegu aðstöðu
að vera markhópar sem fjöliniðla-
íríkin keppust tnn aö þuknast.
Kunnskier þetta þó bara ntitím-
inn og þeir gumaldags ug á eftir
tíinununi sem leyfa sér að malda ¦'
iiióinn. Kannski eru það hsivuðiiin,
glymjandinn og auglýsinga-
meuiiskun sem koma skulu. Má
vera að ntenn á borð við kuiiui ngj a
Garra séu aðeins steinrunnar eftir-
legukindur frá horfinni tíð og út úr
takt við allan sautlelagsveruleika
luítiuiaiis.
En hinu er þó ekki að leyna að
óskaplega getur samt verið þscgi-
legt að fá einslaku siuiiuin að vera
í næðl og uleittu með sjstlftim sér. í
hruða og kupphlutipi tuili'maiis get-
ur iielitilegu verið liýsna gagnlegl
uð loka sig sil'öðni hverjti ug gel'a
sér tima til að liugsu sjsílfstætt uiti
þá liluti og þau verkefni sem við
manni blusu. Það getur verið tals-
vert þi eytandi til lcngdar að láta
mata sig á öllum hlutum og gera
ekkert frmnlegt á eigitt spýtur.
Þess vegna mú meir en vera að
frjálshyggjan á uldiim Ijósvakans
leiði smám samaii til |iess að se
fletri fari bara að skrúfa fyrir, Og
er þá spumbig hvort betur var af
stað farið en liciina setið.    Garri.
VÍTTOG BREITT
Risabækur um mannsparta
frægðarfólks í Ameríku
Mannsöldrum saman hefur það
verið gróðavegur í Bandaríkjunum
að setja saman ævisögur, endur-
minningar og lífsreynslufrásagnir,
sem tengjast frægðarpersónum í
bandarískri sögu og þjóðlífi,
stjórnmálamönnum, milljónerum,
kvikmyndastjörnum og öðru slíku
fólki.
Bandarísk
bókmenntagrein
Bækur af þessu tagi eru alla
jafna engin smásmíði, eins og al-
kunna er um bandarískar bækur.
Þar í landi er siður að semja langa
doðranta, þykka og fyrirferðar-
mikla og svo úttroðna af smáatrið-
um, að kjarni hvers máls kemur
sjaldnast í leitirnar, jafnvel þótt
bókmenntarit eða sópdyngjur á
boð við Reader's Digest reyni
stundum að stytta þetta ógnar
lesmál og gera það alþýðu manna
aðgengilegt.
Sem sagt: Mannsaldur eftir
mannsaldur hafa menn verið að
afla sér fjár með því að skrifa
ævisögur sínar eða segja tröllasög-
ur af frægðarmönnum í risavöxn-
um útgáfum. Ulysses S. Grant,
sem var frægur hershöfðingi í borg-
arastyrjöldinni 1861-65 og síðar
forseti Bandaríkjanna við lítinn
orðstír, endaði ævi sína með því að
verða gjaldþrota sem ábyrgðar-
maður í fjármálaævintýrum frænda
sinna og vina. Hann bjargaði sér
frá því að lenda á vonarvöl með því
að semja ævisögu sína, enda hafði
honum verið bent á að slíkt myndi
ábatasöm iðja.
Æ síðan, og vafalaust löngu fyrr,
hefur það verið rauður þráður í
bókmenntaafrekum Bandaríkja-
manna að velta sér upp úr ævum
frægðarpersóna með því að velta
þeim upp úr öllum þeim óþverra,
sem með einhverjum hætti, sönnu
og lognu, mátti tengja við nöfn
þeirra. Það er a.m.k. víst að ef
niðrandi frásagnir vantar í slíkar
bækur eða krassandi útleggingar á
mannspörtum sögupersónanna, þá
dregur það niður markaðsgildi
bókanna.
„Forsetabækur"
Eins og við er að búast eru
Bandaríkjaforsetar kjörið „stoff" í
ritverk af þessu tagi, einkum þeir
sem dauðir eru. Fyrirferð „forseta-
bóka" einna saman í bandarískri
prentsögu er slík að tæpast myndi
hús á stærð við væntanlega Þjóðar-
bókhlöðu íslendinga duga til þess
að hýsa slíkt safn á einum stað. Það
er því talið meiriháttar vandamál
samviskusamra kennara, hvernig á
að vinsa úr þessu Nóaflóði ævi-
sagna og endurminninga til þess að
mæla með einhverjum þeirra sem
sannferðugum skrifum.
í gær er sagt frá því í Tímanum
að væntanleg sé á markaðinn vestra
endurminningabók eftir einhvern
Richard Goodwin, sem um eitt
skeið hafði framfæri sitt af því að
þjóna undir Lyndon Baines
Johnspn, sem var forseti Banda-
ríkjanna 1961-69. Eins og gefur að
skilja er væntanlegum lesendum
bókarinnar lofað því að miklu
rúmi skuli varið til þess að segja
mergjaðar sögur af hegðun og
andlegu ásigkomulagi Lyndons.
Að vísu er frumleiki Goodwins
þessa ekki meiri en svo, að eigin-
kona hans hefur tíundað þessa
brandara í sérstakri bók um
Lyndon, sem hún setti saman fyrir
mörgum árum. Niðurstaða Good-
wins og þeirra hjóna beggja er sú
að Lyndon Johnson hafi verið
geðbilaður, þjáðst af ofsóknaræði,
hann hafi alls staðar séð óvini á
fleti fyrir. Að sjálfsögðu vantar
ekki dæmin til að sanna hvernig
ástatt var um geðheilsu forsetans.
Kaflinn um Lyndon er fyrst og
fremst sjúkraskýrsla.
Hálfkæringur og orðsýki
En sjúkraskýrslur sálgæslu-
manna eiga oft ýmislegt sameigin-
legt með framburði ímyndunar-
fullra vitna. Full ástæða er því til
að taka svona frásögnum og álykt-
unum með fyrirvara. Þótt e.t.v.
megi segja að Lyndon B. Johnson
hafi ekki verið lánsamur forseti, þá
er það ansi langt gengið að kenna
því um að hann hafi ekki veríð með
öllum mjalla. Það, sem Lyndon
hefur líklega gert sig sekan um, var
að hegða sér strákslega og óvirðu-
lega við ýmis tækifæri og tala þá
alls konar meiningarleysur, sem
orðsjúkir menn hafa farið að skilja
bókstaflega. Á íslensku er svona
stórkarlalegt hálfkæringsskraf kall-
að sjóbúðartal og er fremur vinsælt
tjáningarform á íslandi. Margir
telja það heldur gáfnamerki og
tákn um andlega heilbrigði, en um
fram allt alþýðlegheit, að slá um
sig með meiningarleysum.
Það mætti því allt eins halda því
fram, eftir þeim dæmum sem rakin
eru í frásögn Tímans, að Lyndon
B. Johnson hafi verið ágætiskarl,
skrýtinn og skemmtilegur og lík-
lega allra manna heilastur á geði,
álíka ósnobbaður og útróðrarmenn
í sunnlenskri sjóbúð á 19. öld.
Aftur á móti kynni það að sannast
á Richard Goodwin og frú að þau
séu kímnisnauð og smáborgaraleg
og dómgreindin eftir því.
I.G.
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20