Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Tķminn

og  
S M Þ M F F L
. . 1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Tķminn

						Fimmtudagur 10. nóvember 1994
Wmmu
Jóhannes Qeir Sigurgeirsson:
A þröskuldi mikilla breytinga
Viö lifum á tímum mikilla breyt-
inga. Breytinga sem viö verbum
ab bregbast vib meb róttækum
hætti. Mér finnst skorta á ab hin
pólitísku öfl séu tilbúin til þess.
Umræban mótast um of af því
hvab sé óhætt ab segja á augna-
blikinu þannig ab hagsmunahóp-
ar séu ekki styggbir. í tilfelli
stjórnmálamannsins eru þab kjós-
endurnir sem eru stærsti hags-
munahópurinn og vissulega eig-
um vib, sem í stjórnmálunum
vinnum, okkar pólitísku framtíb
undir vibbrögbum þess hóps. Hitt
er svo annab mál ab allt of oft eru
vibbrögb stjórnmálamanna á
þann veg ab mabur gæti ætlab ab
þab væri ekkert líf eftir hinu pólit-
íska og vinnubrögb því mótast
meira af því hvab óhætt sé ab
segja eba gera án þess ab styggja
baklandib frekar en af róttækum
hugmyndum settum fram til þess
ab takast á vib óvissa framtíb.
Hugmyndum sem neyba hags-
munahópinn, í þessu tilfelli kjós-
endurna, til þess ab taka afstöbu
til ólíkra úrlausna og sjónarmiba.
Frumkvöölar í at-
vinnulífi
Mér finnst þessa gæta í nokkrum
mæli þegar vib ræbum um þróun
byggbamála. Þar hafa stjórnmála-
öflin ab mínu mati setib eftir. Ef
vib lítum til atvinnulífsins, þá
hafa menn tekist kröftuglega á vib
breyttar abstæbur og verib
ófeimnir ab fylgja eftir nýjum
hugmyndum. Hvar værum vib
stödd í dag, ef forsvarsmenn út-
gerbar og fiskvinnslu hér á Norb-
urlandi hefbu ekki verib tilbúnir
til þess ab nýta sér nýja möguleika
sem opnubust til sérhæfingar og
hagræbingar í kjölfar kvótakerfis-
ins á sínum tíma. Hvab ef frysti-
togararnir hefbu ekki komib til?
Um borb í þeim voru flæbilínurn-
ar þróabar og í kjölfarib fylgdi síb-
an flæbilínuvæbingin í land-
vinnslunni. Hún hefur reynst for-
senda fyrir fullvinnslu í neytenda-
pakkningar. Hvab ef menn hefbu
ekki haft framsýni til þess ab sam-
eina bolfiskkvóta og senda önnur
skip á rækju, djúpkarfa og úthafs-
.veibar.
Hvab ef vib hefbum ekki borib
gæfu til þess ab eiga frumkvöbla á
vib Samherjafrændur eba þá ungu
menn sem hafa drifib Fiskibju
Saubárkróks áfram, forsvarsmenn
fiskvinnslu á Dalvík, Hrísey og
Fiskibju Húsavíkur sem hafa verib
í fararbroddi í fullvinnslu og
pökkun í neytendaumbúbir, eba.
Jóa á Þórshöfn og hans menn, svo
ab einhverjir séu nefndir. Vissu-
lega hefur allt þetta haft breyting-
ar í för meb sér, sem eru á stund-
um erfibar fyrir einstaklinga og
byggbarlög. Um hitt er ég jafn viss
ab vib værum mun verr stödd í
dag, ef þær hefbu ekki átt sér stab.
Hvab þá ef þeir stjórnmálamenn
hefbu fengib ab rába, sem vildu
þvælast fyrir þessu öllu. Þeir eru
vissulega til.
Hafa stjórnmála-
menn sofiö á veroin-
um?
Til ab taka af öll tvímæli vil ég
taka fram ab ég tel ab íhaldssemi
sé dyggb, í þab minnsta ab vissu
marki. Ég dreg þetta hins vegar
fram til þess ab benda á ab þab
vantar nokkub á ab stjórnmála-
menn hafi brugbist vib á hlib-
stæban hátt. Stjórnmálamenn á
landsbyggbinni hafa ab mínu
mati sofib á verbinum varbandi
„Stjórnmálamenn á lands-
byggðinni hafa að mínu mati
sofið á verðinum varðandi
mikilvœga þætti varðandi
þróun stjómsýslu í landinu.
Þar á ég bæði við alþingis- og
sveitarstjórnarmenn og eng-
inn má skilja orð mín þannig
að sá sem þetta skrifar sé tek-
inn útfyrir sviga íþessu máli.
Þetta er að mínu mati þeim
mun alvarlegra að nú hillir
undirþað að landsbyggðin
hafi ekki lengur meirihluta á
Alþingi til þess að hrinda
hagsmunamálum sínum í
framkvæmd."
mikilvæga þætti varbandi þróun
stjómsýslu í landinu. Þar á ég
bæbi vib alþingis- og sveitar-
stjómarmenn og enginn má skilja
orb mín þannig ab sá sem þetta
skrifar sé tekinn út fyrir sviga í
þessu máli. Þetta er ab mínu mati
þeim mun alvarlegra ab nú hillir
undir þab ab landsbyggbin hafi
ekki lengur meirihluta á Alþingi
til þess ab hrinda hagsmunamál-
um sínum í framkvæmd. Stjórn-
málamenn landsbyggbarinnar
hafa á umlibnum áratugum neytt
afls síns til þess ab byggja upp
skólakerfib, heilsugæsluna, vega-
kerfib ab miklu leyti og margt
fleira. Þab hefur hins vegar setib á
hakanum ab vinna ab því ab láta
stjórnsýsluna þróast í takt vib
breyttar abstæbur.
Vib búum enn vib þab skipulag
ab um 70% af mebferb sameigin-
legra sjóba þjóbarinnar er enn al-
farib undir stjórn ríkisstjómar og
Alþingis. Hér er um ab ræba mun
hærra hlutfall en þekkist hjá
nokkurri nálægri þjób. Alþingi og
ríkisstjórn eru enn ab vasast í
hlutum sem væru mun betur
komnir nær þeim sem eiga ab
njóta þjónustunnar og eiga ebli
máls samkvæmt mun betur heima
á þeim vettvangi. Hvab þetta
snertir erum vib ennþá á „hand-
færum og þurrkum fiskinn í reit-
um" svo ég grípi aftur til samlík-
ingarinnar vib þróunina í sjávar-
útveginum.
Ef til vill er ástæban fyrir þessu sú
ab vib höfum álitib ab vib gætum
alltaf gengib í þetta verk seinna.
Landsbyggbin hafi meirihluta
þingmanna á Alþingi og þetta
verkefni hlaupi ekkert frá okkur.
Vib erum hins vegar nú ab vakna
upp vib þann vonda draum ab á
þessu eru ab verba breytingar. Þab
er ab mínu mati ljóst ab þab verb-
ur ekki undan því vikist ab gera
breytingar á því kerfi sem vib höf-
um nú til kosninga á Alþingi. Þab
hefur sýnt sig í því ab vera mein-
gallab og auk þess er nú vaxandi
þrýstingur á þab ab taka nýtt skref
til jöfnunar á atkvæbisréttinum
milíi dreifbýlis og höfubborgar-
syæbisins.
Ég veit ekki hvort fólk áttar sig al-
mennt á því ab ef um frekari jöfn-
un verbur ab ræba, þá kemur upp
sú staba ab ekki verbur lengur um
þab ab ræba ab landsbyggbin hafi
meirihluta á Alþingi. Ef þab skref,
sem menn tala um ab taka nú,
verbur byggt á grunni núverandi
kjördæmaskipanar, þá verbur
kömin upp sú staba ab verulegur
meirihluti þingmanna verbur
kjördæmakjörinn í Reykjavík og
Reykjanesi. Þeir þingmenn munu
væntanlega líta þannig á málib ab
þeir hafi skyldur samkvæmt kosn-
ingalögum og stjórnarskrá til þess
ab vinna sérstaklega ab hagsmun-
um þessara landshluta. Þetta tel ég
vera þann versta kost sem getur
komib upp ef vib erum ab hugsa
út frá hagsmunum hinna dreifbu
byggba og í raun algjörlega óá-
sættanlegt út frá þeirri forsendu
sem ég nefndi hér ábur, þ.e.hinu
mibstýrba stjórnkerfi sem vib bú-
um vib.
Hefur Alþingi sofið á
veröinum?
Ég hef því í mínum málflutningi
um þetta mál sagt ab vib þessu
verbi ab bregbast meb róttækum
hætti. Þab verbi samhliba næstu
breytingu á kjördæmaskipan ab
færa vald og ábyrgb á- ýmsum
málaflokkum frá ríkisstjórn og Al-
þingi og til hérabanna, þ.e. þeim
málaflokkum sem standa næst
fólkinu. Þessu yrbi ab sjálfsögbu
ab fylgja sjálfstæbur réttur til
tekjuöflunar til þess ab standa
undir nýjum verkefnum. Þar væri
til dæmis hægt ab hugsa sér ab
m.a. allir beinir skattar færbust
þannig til byggbanna.
Vib þessa skipan værum vib ab
tala um Alþingi sem væri ab
nokkru öbruvísi en er í dag. Hlut-
verk þess væri meira á svibi
grunnlagasetningar, eftirlits meb
framkvæmdavaldinu og erlendra
samskipta. Hér væri um ab ræba
breytingar til hins betra ab mínu
mati. Þab er ekki hægt ab horfa
fram hjá því ab á þessum svibum
VETTVANCUR
„Styrkur íslensks sjávarútvegs
hefur ekki síst byggst á því að
hann er grunnatvinnuvegur
og stendur undir okkarþjóð-
arbúskap, öndvert við það
sem er annars staðar íEvrópu
þar sem hann er meira og
minna á ríkisframfæri. ídag
afkasta íslenskir sjómenn
helmingi meiru en stéttar-
bræður þeirra íNoregi, sem
þó koma næst okkur ( afkóst-
um. Égget ekki hugsað mér
þá stöðu að íslenskur sjávar-
útvegur dragist inn í „styrkja-
bixið" innan ESB."
hefur Alþingi ekki stabib í stykk-
inu. Ef til vill vegna þess ab vib al-
þingismenn höfum um of verib
ab vasast í hlutum sem eiga betur
heima á öbrum svibum.
Mikilvægi erlendra
samskipta
Ef vib tökum erlendu samskiptin
sem dæmi, þá hefur stundum ver-
ib sagt ab meb þeim fjöl- og al-
þjóblegu samningum, sem vib
höfum gert, hafi verib dregib
verulega úr mikilvægi Alþingis.
Vib þurfum lítib annab ab gera en
ab fjölfalda tilskipanir frá Briissel
og hinum ýmsu alþjóbastofnun-
um. Þessu er ab mínu mati þveröf-
ugt farib. Þessar breyttu abstæbur
kalla vissulega á breytt vinnu-
brögb. Þær kalla á agabri vinnu-
brögb og auka einnig til muna vib
eftirlitsskyldu Alþingis gagnvart
framkvæmdavaldinu, því ab
hvort sem okkur líkar betur eba
verr þá munu lífskjör okkar í
framtíbinni mótast ab verulegu
leyti af því hvernig til tekst vib ab
standa á rétti okkar vibvíkjandi
þeim samningum sem vib höfum
gert. Vib skulum einnig átta okkur
á því ab á þessum vettvangi ræbst
hvernig okkur tekst til vib varb-
veislu fullveldis okkar vib þessar
breyttu abstæbur.
Ég hef því sagt ab vib eigum ab
nota þá umræbu, sem nú er uppi
varbandi jöfnun atkvæbisréttar,
til þess ab knýja á um þær breyt-
ingar á stjórnkerfinu sem ég nef
verib ab nefna hér. Ef vib gerum
þab ekki, erum vib ab missa af síb-
asta tækifærinu til þess ab beita
þingstyrk landsbyggbarinnar í
þessa vem. í versta falli erum vib
ab sjá borgríkib ísland verba ab
veruíeika þar sem nánast allt vald
á sameiginlegum sjóbum okkar.
verbur í höndum kjörinna full-
trúa af höfubborgarsvæbinu.
Varbandi kjör til Alþingis vib
þessar breyttu abstæbur hef ég
ekki komib auga á abra lausn en
eitthvert afbrigbi þess ab landib
verbi eitt kjördæmi í kosningum
til Alþingis. Þar finnst mér koma
mjög til greina sú leib sem for-
mabur okkar hefur sett fram, þ.e.
ab helmingur þingmanna verbi
kosinn í kjördæmum, en hinn
hlutinn af landslistum þar sem
landib allt væri þá eitt kjördæmi.
Varbandi þá leib er þab hins vegar
ab segja ab hún, eins og margar
abrar leibir, er í raun illfram-
kvæmanleg, ef halda á því mark-
mibi sem sett var vib breytinguna
1983, ab jafna ab fullu á milli
flokka. Mín grunnhugsun er sem
sagt sú ab vib verbum ab hafa ab-
ferb sem knýr sem flesta þing-
menn til þess ab líta á sig sem full-
trúa landsins alls.
Ég nefndi hér ábur í máli mínu
vaxandi mikilvægi erlendra sam-
skipta fyrir okkur íslendinga. Þar
stöndum vib nú frammi fyrir því
ab vib getum þurft ab sémja ab
einhverju leyti upp á nýtt vib Evr-
ópusambandib. Eg var þeirrar
skobunar á sínum tíma ab vib ætt-
um ekki annars-úrkosta en ab full-
gilda samninginn um hib Evr-
ópska efnahagssvæbi. Ég er hins
vegar jafn sannfærbur um ab um-
sókn um abild ab ESB kemur ekki
til greina. í því sambandi nægir ab
mínu mati ab líta til hagsmuna
sjávarútvegsins. Þar kemur tvennt
til, annars vegar þab fyrirkomulag
sem þar er varbandi yfirráb yfir
aublindinni og hins vegar sú um-
gjörb sem er um þennan atvinnu-
veg innan Sambandsins.
Styrkur íslensks sjávarútvegs hef-
ur ekki síst byggst á því ab hann er
grunnatvinnuvegur og stendur
undir okkar þjóbarbúskap, önd-
vert vib þab sem er annars stabar í
Evrópu þar sem hann er meira og
minna á ríkisframfæri. í dag af-
kasta íslenskir sjómenn helmingi
meiru en stéttarbræbur þeirra í
Noregi, sem þó koma næst okkur í
afköstum. Ég get ekki hugsab mér
þá stöbu ab íslenskur sjávarútveg-
ur dragist inn í „styrkjabixib" inn-
an ESB. Þab mundi ab mínu mati
draga verulega úr virkni hans og
þar meb bjóba þeirri hættu heim
ab vib munum tapa stöbu okkar í
samkeppni um markabi annars
stabar í heiminum.
Hitt er ab mínu mati jafn ljóst ab
í þeirri framtíb sem vib sjáum
verbur Evrópa sá heimshluti sem
vib eigum langmest samskipti vib
og á þab bæbi vib um vibskipti og
samskipti á svibum menningar og
stjórnmála. Vib hljótum því ab
kappkosta ab ná á hverjum tíma
þeim hagstæbustu samningum
sem vib eigum kost á vib þessa ná-
granna okkar og tryggja ab rödd
okkar heyrist á þessum vetrvangi.
Vib eigum margar leibir til þess ab
svo megi verba. Ég vil í því sam-
bandi nefna ab okkur er mikil
naubsyn ab öflugu norrænu sam-
starfi verbi vibhaldib og einnig er-
um vib í samstarfi vib Evrópu-
þjóbir á fjölmörgum öbrum svib-
um, þannig ab allt tal um einangr-
un okkar innan EvrópU er ab
mínu mati út í hött.
Lítio gerst í málefn-
um landbúnaðarins
Ég ætla ab lokum ab fara nokkrum
orbum um stöbu íslensks land-
búnabar í dag. Því mibur verbur
ab segjast eins og er ab nú, þegar
þessu kjörtímabili er ab ljúka, er
afraksturinn varbandi landbúnab-
armálin afar lítill. Lengst af hefur
umræban um landbúnabarmál
einkennst af hatrömmum deilum
einstakra rábherra í ríkisstjórn-
inni. Þab má* vel vera ab einstaka
menn telji ab þetta geti verib væn-
legt til pólitískra vinsælda til
skemmri tíma litib. Hitt er jafn
Ijóst ab til lengri tíma séb skilar
þetta engum árangri. Staban í dag
er því sú ab ekki er búib ab setja
reglugerb um jöfnunargjöld vib
útflutning, eins og vib höfum all-
ar heimildir til. Én eins og menn
muna þá gekk samkomulag
stjórnarflokkanna á slbasta vetri
út á þab ab nefnd þriggja rábherra
fjallabi um málib þar sem fjár-
mála- og vibskiptarábuneyti væru
eftirlitsabilar landbúnabarráb-
herra í málinu. Ekkert bólar á því
hvernig ríkisstjórnin ætlar ab
standa ab framkvæmd GATT-
samningsins. Stór orb um ab taka
búvörusamninginn upp á kjör-
tímabilinu hafa ab engu orbib og
svona mætti lengi telja.
Komist Framsóknarflokkurinn til
valda, ætla ég ab nefna nokkur
grundvallaratribi sem ég tel ab
vinna verbi eftir í landbúnabar-
málum:
1. Innanlandsmarkaburinn verbi
varinn samkvæmt þeim heimild-
um sem vib höfum í þeim fjöl- og
alþjóblegu samningum sem vib
eigum abild ab.
2.  Leitab verbi eftir pólitískri sátt
um ab vibhalda þeim stubningi
vib landbúnabinn sem enn er til
stabar. Þar má ab sjálfsögbu leita
leiba til þess ab nýta hann betur.
3. Unnib verbi ötullega ab því ab
koma íslenskum landbúnabarvör-
um á markab erlendis meb þab
sem fyrsta markmib ab flytja út á
móti þeim innflutningi sem vib
stöndum frammi fyrir.
Ef til vill finnst einhverjum ab
hér sé ekki sett hátt markmib.
Stabreyndin er hins vegar sú ab
um þessi atribi er engin samstaba í
núverandi ríkisstjórn. Hvab þá til
stærri átaka. Vib verbum hins veg-
ar ab gera okkur grein fyrir því ab
varbandi útflutninginn er var-
hugavert ab gera sér of miklar
vonir. Vissulega eigum vib þar
ákvebna möguleika, en þab tekur
tíma, mikla f jármuni og vinnu ab
ná árangri á þessu svibi.
Höfundur er bóndi og alþingismabur.
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16