Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Tķminn

og  
S M Þ M F F L
. . 1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Tķminn

						Föstudagur 11. nóvember 1994
WWStttM
Gunnlaugur M. Sigmundsson:
Landbúnaður á Vestfjörðum
Það fer vart framhjá neinum
að íslenskur landbúnaður hef-
ur gengið í gegnum gífurlega
erfiðleika undanfarin ár, auk
þess að sæta stöðugu aðkasti
og aðdróttunum fólks í þétt-
býli. Landbúnaður á Vest-
fjörðum stendur og fellur með
sauðfjárbúskap og er algjört
lífsspursmál að tekið sé tillit
til þess að bændur á þessu
svæði hafa ekki að neinu öðru
að hverfa. Sauðfjárbúskapur á
Vestfjörðum má ekki halda á-
fram að dragast svo mikið
saman aö ógerlegt verði að lifa
af þeim rekstri. En hvað er til
úrbóta?
í fyrsta lagi hníga öll lögmál
hagfræðinnar að því að at-
vinnugrein skuli stunda þar
sem hagkvæmast er. Flestar
byggðir á Vestfjörðum þar
sem sauðfjárbúskapur er
stundaður, eru með sam-
felldasta gróna svæðið á öllu
landinu og aldrei orðið vart
ofbeitar. Öll rök hníga að því
að sauðfjárbúskap þeim, sem
fram fer á íslandi, sé í auknu
mæli beint inn á þetta svæði í
stað þess að stunda slíkan bú-
skap á jaðarsvæðum þar sem
vart hefur orðið ofbeitar, sem
átt hefur sinn þátt í því að
skapa andstöðu þá við land-
búnaðinn sem nú gætir meðal
sumra þéttbýlisbúa.
En fleira þarf til að koma.
Núverandi búvörusamningur
hefur brugðist að sumu leyti.
Við gerð samningsins var
gengið út frá því að birgða-
VETTVANCUR
„Þá er sú staða afar erftð
fyrir sauðfjárbúskap að
aðrar kjötframleiðslu-
greinar takmarka ekki
framboð sitt, heldur
bjóða miskunnarlaust
niður verð til að auka
markaðshlutdeild sína á
kostnað kindakjóts, sem
býr við framleiðslustýr-
ingu. Mér virðist Ijóst að
eitt verði yfir aUa að
ganga íþessum efnum."
hald væri sameiginlegt, en sú
hefur ekki orðið raunin á. Slát-
urleyfishafar standa misvel að
vígi hvað varðar heimamark-
að og dæmi eru um að sumir
hafi verið búnir að selja allt
upp í byrjun ágúst á s.l. ári,
meðan aðrir voru að selja sín-
ar birgðir langt fram yfir ára-
mót. Sláturleyfishafar, sem
eiga heimamarkað í Reykjavík
eða á Akureyrarsvæðinu,
standa þannig margfalt betur
að vígi en sláturleyfishafi t.d. í
Strandasýslu. Nálægð við
markað, án tillits til þess hvort
hagkvæmt sé að stunda sauð-
fjárrækt á viðkomandi svæði,
mismunar sláturleyfishöfum
og hvetur til tortryggni. Verð-
skerðingargjaldið var, eins og
ég hef skilið það, ætlað til
jöfnunar birgða, en hefur í
reynd aldrei gert annaö en
kosta afslætti og tilboð og þá
ekki síst fyrir þá sem búa að
stærsta heimamarkaðinum.
Þá er sú staða afar erfið fyrir
sauðfjárbúskap að aðrar kjöt-
framleiðslugreinar takmarka
ekki framboð sitt, heldur
bjóða miskunnarlaust niður
verð til að auka markaðshlut-
deild sína á kostnað kinda-
kjöts, sem býr viö framleiðslu-
stýringu. Mér virðist ljóst að
eitt verði yfir alla að ganga í
þessum efnum.
Sú von hefur að undanförnu
vaknað, að unnt verði að selja
svonefnt vistvænt kindakjöt á
erlenda markaði. í Colorado í
Bandaríkjunum sá ég nýverið
fjallalamb,  sem  ræktað  er  í
fjöllum Colorado, selt fyrir
þrefalt það verð sem sett er á
kjöt frá Nýja-Sjálandi, og það
sem meira er, fjallalambið
kemst inn á matseðla veit-
ingahúsa, sem nýsjálenska
kjötið gerir ekki. Nú verður að
láta reyna á það til fullnustu
hvort ekki er unnt að selja ís-
lenskt kindakjöt á erlenda
markaði. Næðist skilaverð á
umtalsverðu magni upp á 180
til 200 krónur á kíló, mundi
slíkt bjarga nokkru. í þessu
efni eiga menn ekki að vera
feimnir við að ráða færustu er-
lendu markaðsskrifstofur til
starfa og vera óhræddir við að
semja við slíka aðila á þeim
grundvelli að greitt sé næstu
fimm ár þóknun á grundvelli
þess árangurs sem næst auk
útlagðs kostnaðar.
Stuðningsmenn íslensks
landbúnaðar verða að vinda
bráðan bug að því að stofnað-
ur verði -útflutningssjóður,
sem taki að sér það hlutverk
að efla útflutning á kinda-
kjöti. Reynsla undangenginna
ára sýnir að íslenskir markaðs-
fræðingar hafa ekki náð ár-
angri á þessu sviði og því meg-
um við ekki vera hrædd við að
kalla til erlenda fagmenn til
aðstoðar. Hér er einfaldlega of
mikið í húfi. Það, sem gildir
nú, er að ná árangri og það
fljótt.
Höfundur er framkvæmdastjóri í fyrir-
tæki á erlendum markaoi og þátttak-
andi í prófkjöri Framsóknarflokksins á
Vestfjöroum.
Magnús Sigurösson:
Frístundir og slys
Eftirfarandi grein er rituð í til-
efni af „Landsfundi um slysa-
varnir' 1994", sem haldinn er á
vegum Slysavarnaráðs íslands þ.
11.11. 1994 á Hótel Loftleiðum,
þar sem rætt verður um ýmsar
tegundir slysa.
Frístundir eru nauðsynlegar al-
veg eins og vinnan eða starfib.
Mannslíkaminn getur ekki þrif-
ist án vinnu og hvíldar til sícipt-
is. Helgi- og hvíldardagahald er
viturlega hugsað með tilliti til al-
mennrar heilbrigði. Þeir, sem
hafa reglulegan vinnutíma, geta
gert áætlanir fram í tímann,
hvernig þeir verja' frístundum
sínum. En hinir, sem vinna
vaktavinnu eða hafa óreglulegan
vinnutíma, eiga ekki eins gott
með að skipuleggja frístundir
sínar. Þeim, sem vinna kyrr-
stæða vinnu, er nauðsynlegt að
fá hreyfingu og vera úti utan
vinnutíma. En hinum, sem sí-
fellt eru á þönum við vinnu sína,
er kyrrstaða og afslöppun nauð-
synleg. Veljum því og verjum frí-
stundum okkar skynsamlega
með tilliti til heilsu, f jármála og í
samskiptum við aöra. Þeir, sem
geta samhæft vinnu og hvíld,
verður það að list. List hvíldar-
innar er svo einn þáttur vinnu-
listarinnar. Maður, sem er
þreyttur og þarfnast hvíldar, á
erfitt meö að leysa starf sitt af
hendi svo vel sé. Hvíld á að vera
auðfengin, ef þreytan stafar af
líkamlegu erfiði. En hvíld eftir
andlega áreynslu og þreytu er
stundum torsóttari, þó brýn sé.
Heilbrigöur starfsmabur, hlað-
inn orku, er ekki í rónni nema að
hafa eitthvað aö starfa. Hann
þarf því að finna sér tómstunda-
starf eða -verkefni, sem gefur
innibyrgðri orku hans útrás. Nú-
tímamenning, með öllum upp-
finningum sínum og vélum, hef-,
ur aukið fjölda slíkra stunda.
Leikir eru ein mynd tóm-
stundastarfs. Þar er ekki um
neina lausn raunverulegra verk-
efna aö ræða, heldur verða þátt-
takendur að hlíta ákveðnum
reglum. Leikir geta verið íþróttir,
þar sem mikillar hreyfingar er
þörf, eða kyrrseta við spil eða
skák, þar sem þátttakendur verða
aö beita skynsemi sinni í leikn-
um.
Það er hvíld í því að fara aö
heiman. Ekki af því að erfiði
fylgi ekki ferðalögum, heldur
hinu, að það léttir af okkur
ábyrgð og striti hversdagslífsins.
Ferðamaðurinn er einn og frjáls,
laus við fjölskyldu og samfélag-
ið. Erlent ríki er aðeins nýr heim-
ur, girnilegur til fróðleiks, þar er-
um við laus vib viðjar hinnar
stöðugu ábyrgöar heima fyrir.
Öll þurfum við á freísi og nýj-
ungum að halda, við og vib, því
að eftir á fögnum við því ab
hefja dagleg störf að nýju. Leyfi
eiga aö vera stutt, en það er
furðulegt hve fáeinir leyfisdagar,
sem variö er til ferðalaga, geta
hresst og lífgab sálarlífið.
Nú er ekki alltaf nauðsynlegt aö
ferðast langt til þess að fá afþrey-
ingu. Hér innanlands er um
margskonar afþreyingu ab ræða.
Þeir, sem eru kjarkmiklir og
sækjast eftir spennu utan vinnu-
tírha, velja sér þá tegund tóm-
stunda, sem hafa ýmsar hættur í
för með sér. Reiðmennska hefur
verið stunduð frá því að land
byggbist og hefur leitt til slysa,
bæbi minni- og meiriháttar. Nú
á tímum eru hins vegar slys á
mönnum, sem stunda eba stýra
ökutækjum, algengari, t.d. bif-
reibaslys, bifhjólaslys og vél-
slebaslys. Ekki verba neinar tölur
nefndar hér, en sífellt berast
fréttir af slysum á mönnum í
sambandi vib þessi ökutæki.
Oft berast fréttir af mönnum,
sem farið hafa inn í óbyggbir
landsins fáliðaðir (einbíla) og illa
útbúnir. í sumum tilfellum hafa
verib vélarbilanir, en í öbrum til-
fellum slys á mönnum. í flestum
tilfellum hafa þessar ferbir endab
vel, vegna þess ab um allt land
eru til hjálpar- og björgunar-
sveitir, sem hafa verib kvaddar
til hjálpar. En stundum hefur
þetta líka endab illa meb alvar-
legum meibslum og jafnvel
dauða. Það ætti því að vera
skylda allra þeirra, sem ætla að
ferðast um óbyggðir og hálendi,
að vera þannig útbúnir ab þeir
geti bjargab sér sem best, ef eitt-
hvab kemur fyrir, eba séu þann-
ig útbúnir ab geta gert hjálparab-
ilum vibvart sem fyrst eftir ab
slys hefur átt sér stab.
Ferbamenn geta aubveldlega
fengið leiðbeiningar um útbún-
ab og abrar nauðsynjar hjá
hjálparsveitum áður en haldið er
af stað í ferbalög um óbyggðir og
hálendi. Ferðamenn verða ab
hafa það í huga, aö það kostar
ærib fé og tíma þeirra, er til
hjálpar eru kallabir.
Nokkub áhyggjuefni hefur þab
verib mönnum, ab oft reynast
ökumenn farartækja í óbyggb-
um ekki alltaf án áhrifa áfengis
og fara ef til vill af þeim sökum
ekki eins varlega og æskilegt
væri. Vélslebamenn eru orblagð-
ir fyrir of hraðan akstur (100-180
km eða meir á klst.) og þar sem
ekki er alltaf hægt að greina vel
misfellur í landslagi verba þeir
fyrir skakkaföllum, er þeir hafa
ekki fulla eöa missa stjórn á öku-
tækjum sínum. Flestöll slys or-
sakast af mannlegum mistökum.
Það er því hvatning til allra, er
hafa ökuleikni sem tómstunda-
gaman, ab fara að öllu meb gát
og hafa eftirfarandi heilræbi í
huga: „Aktu varlega, drekktu spar-
lega, þvt annars kemur dauðinn
snarlega."
Höfundur er læknir og fulltrúi f
Slysavarnarábi íslands.
FOSTUDACS
PISTILL
ASCEIR
HANNES
PRÓFKJÖRUM
NAUÐGAÐ
Prófkjörin ab undanfömu hafa
vakib margar spurningar hjá þeim
fáu kjósendum sem kusu og þeim
fjölmörgu sem heima sátu. Próf-
kjör eru hluti af kosningarétti
manna og því er jafn sjálfsagt ab
nota prófkjörsréttinn og sjálfan
kjörsebilinn. Ab vísu er búib ab
fara illa meb prófkjörin og misnota
þau alvarlega. Kjósendur eiga því
mibur ekki greiban abgang ab
prófkjörum og flestir þeirra verba
ab leggja lykkju á leib sína til ab
velja fólk á frambobslista.
Prófkjörin hafa aldrei verib vett-
vangur kjósenda, heldur stjórn-
málaflokka og flokkshesta. Kjós-
endur hafa abeins einu sinni getab
bobib sig fram í prófkjöri af sjálfs-
dábum: Prófkjörib á Nýjum vett-
vangi fyrir byggbakosningarnar
1990 í Reykjavík er eina prófkjör
sögunnar sem var opib öllum kjós-
endum í höfubborginni. Ekki bara
til ab kjósa, heldur líka til ab bjóba
sig fram. íslendingar hafa þvíaldr-
ei komist nær lýbræbinu í landi
sínu en á Nýjum vettvangi.
En flokkarnir hafa ekki látib sér
nægja ab binda frambob í próf-
kjörum vib flokkshesta og hafa nú
bundib kosningu í prófkjörum vib
þá líka. Abrir en flokksbundnir
kjósendurfá ekki ab velja fram-
bjóbendur á lista flokkanna, jafn-
vel þótt þeir hafi keypt happ-
drættismiba þeirra í áratugi. Kjós-
endur verba því ab leggja lykkju á
leib sína og ganga í stjórnmála-
flokk, ef þeir yilja nota allan kosn-
ingaréttinn. Á k)ördegi standa
kjósendurframmi fyrir mótubum
frambobslistum og fá aldrei ab
kjósa fólk, heldur abeins flokka.
Þannig var abeins innan vib tvö-
þúsund flokkshestum treyst til ab
velja frambjóbendurR-listans í síb-
ustu kosningum til borgarstjórnar.
Sum svoköllub prófkjör eiga lítib
skylt vib orbib prófkjör, og lokab
val Framsóknarflokksins í Reykjavík
er afar fjarskylt raunverulegu próf-
kjöri. Miklu frekar er þab einhvers
konar samkomulag eba jafnvel tólf
manna kvibdómur. Þannig mis-
nota flokkarnir prófkjörin og laska
merkingu þeirra ívitund kjósenda.
Dregin er burst úr nefi prófkjara
þegar flokksbroddar taka frá sæti á
toppi listans og óbreyttir libsmenn
fá ekki ab keppa um þau nema
eiga á hættu ab falla í ævilanga
ónáb. Allir eiga ab vera jafnir í
prófkjörum og sæti hvorki númer-
ub né frátekin.
Fjöldi fólks skilur ekki ennþá próf-
kjörin og í þeim hópi eru margir
frambjóbendur. Menn eiga ekki
vís sæti í byggbastjóm eba á Al-
þingi og enginn frambjóbandi er
áskrifandi ab frambobssæti, þó
hann hafi setib þar ábur. Ef svo
væri, þyrfti ekki ab kjósa oftar.
Fylkingarnar eru leystar upp í próf-
kjörum og libinu fylkt á nýjan leik.
Allir frambjóbendur eru jafnir þar
til atkvæbi eru talin, og frambjób-
endur eru líka kjósendur: Þeir
mega því velja og hafna öbrum
frambjóbendum ab eigin vild. Fólk
fellur ekki í prófkjörum og er allra
síst fellt. Þab fær einungis misjafn-
lega mörg atkvæbi og hlýtur sæti
samkvæmt því. Punktur.
Raunverulegt lýbræbi gengur
ekki í garb hér á landi fyrr en kjós-
endur fá ab slá saman prófkjöri og
kosningum í eina athöfn.
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16