Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Tķminn

og  
S M Þ M F F L
. . 1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Tķminn

						^SUttltftt
Laugardagur 19. nóvember 1994
HfMfll
STOFNAÐUR 1 7. MARS 1 91 7
Útgáfufélag: Tímamót hf.
Ritstjóri: )ón Kristjánsson
Ritstjórn og auglýsingar: Stakkholti 4, 105 TCeykjavík
Inngangurfrá Brautarholti.
Sími: 631600
Símbréf: 16270
Pósthólf 5210,   125 Reykjavík
Setning og umbrot: Tæknideild Tímans
Mynda-, plötugerb/prentun: ísafoldarprentsmioja hf.
Mánabaráskrift 1550 kr. m/vsk. Vero í lausasölu 150 kr. m/vsk.
Sagnfræðileg lífskjör
Traust þarf aö ríkja
til stjórnvalda
Það er grundvallaratriði fyrir traust stjórnarfar
að orð standi og traust ríki á stjórnvöldum.
Þetta á jafnt við um Alþingi, ríkisstjórn og aðr-
ar æðstu stofnanir í stjórnsýslunni.
Því miður eru ýmis sólarmerki um það að
þetta traust fari dvínandi og er það hættu-
merki. Alþingi samþykkir lög og setur sér
markmið sem það ætlar sér ekki að fara eftir.
Þar eru samþykktir heilir lagabálkar og tekju-
stofnar ákveðnir og vart er blekið þornað á
undirskriftinni þegar borið er.fram nýtt laga-
frumvarp til þess að skerða tekjurnar. Ráðherr-
ar gera samninga um ákveðna framvindu
mála, og leita svo allra leiða til þess að koma
sér undan að efna þá samninga.
Um þetta eru mörg dæmi. Samskipti ríkis
og sveitarfélaga eru það nærtækasta nú, þegar
átök standa um það hvort á að efna samnings-
ákvæði sem hljóðar svo: „Ekki er gert ráð fyrir
að þetta gjald verði innheimt á næsta ári."
Þarna er átt við 600.milljón krónu framlag
sveitarfélaganna í Atvinnuleysistryggingar-
sjóð, undirskrifað af þremur ráðherrum. Lofað
var einnig að gjald Jöfnunarsjóðs sveitarfélaga
til Innheimtustofnunar sveitarfélaga skyldi
ekki verða meira en 300 milljónir króna vegna
vanskila á barnsmeðlögum. Gjaldið verður í ár
530 milljónir og ekki er hafst að. Gefin er út
yfirlýsing um að Byggðastofnun beiti sér fyrir
atvinnuuppbyggingu í sameinuðum sveitarfé-
lögum, og ekkert er gert. Einnig er gefin út yf-
irlýsing um framkvæmdir í samgöngumálum í
sameinuðum sveitarfélögum án þess að frá
framkvæmdinni sé gengið.
A'llt er þetta til þess að veikja traust á fram-
kvæmdavaldinu, og þetta er til mikils tjóns
fyrir góð samskipti í stjórnsýslunni í landinu.
Eitt ljóst dæmi um hvert þetta vantraust
getur leitt er löggjöf sem samþykkt var fyrir ári
síðan í Alþingi um tveggja þrepa virðisauka-
skatt. Það var viðurkennt að þetta mundi
flækja skattkerfið, ogmun auðveldara væri að
létta undir með láglaunafólki gegnum trygg-
ingakerfið í landinu. Hins vegar studdi verka-
lýðshreyfingin þetta fyrirkomulag á þeim.
meginrökum að löggjafanum væri ekki treyst-
andi. Þess vegna yrði að grípa til aðgerða sem
ekki væri auðvelt að breyta. Tveggja þrepa
virðisaukaskatturinn er dæmi um það þegar
vantrú á löggjafanum leiðir til verri niður-
stöðu en annars hefði orðið.
Þetta ætti að vera umhugsunarefni fyrir
stjórnmálamenn. Löggjöf með alls konar
skerðingarákvæðum, sem upphefur gildandi
löggjöf, er Alþingi ekki til sóma. Ráðherrum er
það ekki heldur til sóma að standa í löngu
samningaþjarki um að komast frá samningum
um samskipti ríkis og sveitarfélaga, sem þeir
sjálfir hafa skrifað undir. Það hlýtur að vera til
siðsamlegri máti á samskiptum í stjórnkerfinu
og samskiptum stjómvalda við almenning.
Birgir Guömundsson skrifar
Sumir þeirra, sem leita til Félags-
málastofnunar Reykjavíkurborg-
ar eftir fjárhagsaöstoö, er fólk í
fullri vinnu. Hér er um aö ræða
fólk sem uppfyllir strangar kröfur
stofnunarinnar hvab þörf varðar
og fær einhverja peninga til aö
brúa bilið milli útborgaðra launa
og þess sem þarf til að geta dregið
fram lífið á íslandi í dag. Þetta
kom fram í viðtölum við Láru
Bjömsdóttur, félagsmálastjóra í
Reykjavík, í fjölmiðlum í vik- *
unni. Af viðtölum við félags-
málastjórann á Akureyri að
dæma er ástandið þar litlu skárra
og dæmi um að fólk beinlínis
svelti. Laun fólks duga m.ö.o.
hvergi nærri til framfærslu og
einhver hundruð eða þúsund
landsmanna hafa ekki fundið
aðra lausn en að leita eftir launa-
uppbót hjá Félagsmálastofnun.
Launamunur eykst
í vikunni kom það einnig fram
í frétt frá Þjóðhagsstofnun að
tekjumunurinn á Islandi er enn
að.aukast og er nú orðinn a.m.k.
3,5-faldur milli 'þess fimmtungs
hjóna á vinnualdri sem tekju-
lægstur er og þess fimmtungs
sem er hæstur. Hagfræðingar ASÍ
og VSÍ virtust þó undarlega af-
slappaðir yfir þessum fréttum í
útvarpsviðtali í morgunútvarpi
Rásar 2, þegar þeir voru um þetta
spurðir. Þeir bentu á að tekjumis-
munur væri jafnvel enn meiri
sums staðar annars staðar, eins
og í Bandaríkjunum og í Svíþjóð.
Þaö, sem hins vegar skiptir máli,
er að fólk í tekjulægri hópum
þjóðfélagsins fær laun sem duga
ekki, ekki einu sinni samkvæmt
opinberum útreikningum og
þröngum skilgreiningum á því
sem þarf til að draga fram lífið. Á
sama tíma sitja aðrir þjóðfélags-
þegnar við nægtaborðið og hafa
miklu meira úr að spila en þeir
þurfa eða ráða við.
I Áiafossúlpu og
fótlagaskóm
Sú var tíðin að menntaskóla-
nemar gengu um í Álafossúlpum
og fótlagaskóm og létu misskipt-
ingu gæðanna til sín taka, enda
velflestir róttæklingar sem vildu
frelsa heiminn úr viðjum órétt-
lætis. Sá, sem þetta ritar, tilheyrði
einmitt þessari Álafossúlpu-her-
sveit og las því Karl Marx af mik-
illi andakt, eins og tíðarandinn
bauð. Menntskælingum fannst
raunar alltaf nokkuð harðneskju-
leg og raunar fráleit sú skilgrein-
ing Marx á verðmæti vinnuafls-
ins, að vinnulaunin miðuðust
við það eitt að þau dygðu til þess
að verkalýðurinn gæti haldið í sér
lífi, aukið kyn sitt og alið upp
nýtt vinnuafl, sem gæti þrælað
sér út fyrir atvinnurekendur.
Einhverju sinni var þessi skil-
greining rædd í hópi meövitaðra
menntskælinga og var þá af-
greidd sem eitt af þessum atrið-
um í marxískum fræðum sem
ekki bæri að taka svo bókstaflega.
Marx hafi nú einu sinni verib
uppi á 19. öldinni, þegar lífsskil-
yrbi fólks voru mun erfiðari og
fjandsamlegt lífsmynstur blasti
við „öreigum allra landa", sem
máttu una sælir við sitt, ef þeir á
annað borb höfðu í sig og á.
Menntskælingar bentu á ab í dag
ættu launamenn kost á mennt-
un, vinnu og tómstundum og
gætu auðgað andann með því að
bergja á brunni menningar og
lista   sem  öllum  stæði   opinn.
Launamenn á tímum Marx og
launamenn nútímans væru því
ekki sambærilegir, þar sem nú til
dags ættu launþegar möguleika á
að lifa innihaldsríku lífi. Á dög-
um Marx hins vegar, sögðu
menn, var toppurinn kannski að
geta endrum og sinnum farið á
kiá og drukkið sig fullan með
hinum ómenntuðu og hrjúfu
vinnudýrunum, sem ekkert áttu
nema eigin skrokk og það afl sem
í honum bjó.
I
tímans
rás
Marx — barn síns
tíma
Menntaskólanemarnir, sem
töldu Marx hafa það sér til afsök-
unar að hafa verið uppi á 19. öld,
eru allir löngu hættir að taka
marxísk fræði hátíðlega. Hins
vegar eru þeir að uppgötva að
hlutskipti fjölmargra launa-
manna dagsins í dag er hreint
ekki svo frábrugbib því sem Marx
"var að lýsa fyrir tæpum 150 ár-
um, og Álafossúlpugengi
menntaskólanna taldi aðeins
eiga við um 19. aldar verkalýð.
Líf hins íslenska lauríþega í dag
snýst í allt of mörgum tilfellum
um það eitt að éta, vinna, sofa og
kannski að auka kyn sitt. Raunar
benda fréttirnar frá félagsmála-
stjórunum til þess að í fjölmörg-
um tilfellum þurfi launþegar
jafnframt að gerast bótaþegar hjá
hinu opinbera til að þeim sé
kleift að framfleyta sér og við-
halda stofni „vinnudýra" eða
launþega.
Á hátíðarstundum er því hald-
ið fram að launafólkinu sé að
þakka sá stöðugleiki sem við bú-
um vib í dag, lág verðbólga, hag-
stæðari viðskiptajöfnuður og í
Hagtölum mánaöarins eru langar
og læröar greinar um hagstætt
raungengi og bætta afkomu sam-
keppnisatvinnuveganna. Þetta
ber að þakka þjóðarsáttinni er
sagt, þó löngu sé orðið ljóst að
það eina sem menn eru ásáttir
um í þessari þjóðarsátt sé að hún
sé engin þjóðarsátt lengur. Mis-
skipting gæðanna er einfaldlega
farin að hrópa allt of hátt til ab
menn muni sætta sig við þessa
þróun. Vandræði heimilanna eru
að verða slík, að samfélagið er að
klofna í fylkingar þar sem fjöl-
mennir hópar ekki síst ungs fólks
er að upplifa merkingu 150 ára
gamalla vígorða frá Karli Marx!
Þessu fólki finnst þaö ekki lengur
hafa neinu að tapa.
Þjóðarsáttin
Þjóðarsáttin gaf ýmis sóknar-
færi og stöðugleikinn er vissulega
forsenda efnahagslegra framfara.
En grundvallarforsenda þess ab
þjóðarsáttin gat yfirleitt náðst,
var sú að fólk almennt var tilbúib
að færa fórnir og að það hafi ein-
hverju ab fórna. Heimilin munu
hins vegar ekki halda þessa sátt
einhliba, og ef tímabil þjóðarsátt-
arinnar skilur fólk eftir í verri
málum en áður, hefur fólk ekki
lengur neinu að fórna. Stöðug-
leiki er ólíklegur í þjóðfélagi reiði,
skorts og þar sem fólk bæbi getur
og vill breyta vegna þess að því
finnst það engu hafa að tapa.
Láglaunastefnan og vinnuþrælk-
unin er því léleg efnahagsstjórn
til lengri tíma litið, auk þess sem
hún er afskaplega ósanngjöm.
Þegar þær raddir heyrast í dag
að það þurfi að koma á sanngimi
og réttlæti í skiptingu gæðanna
hér á landi, þá er það ekki spurn-
ing um pólitíska stærð í tog-
streitu milli stjórnmálaflokka.
Sanngirni og réttlæti er að verða
að hagstærð, sem getur haft úr-
slitaáhrif á framvindu efnahags-
mála í landinu. Upplausn vegna
misskiptingarinnar og ókyrrð,
sem henni fylgir, ógnar hinum
margrómaða stööugleika og þeim
sóknarfærum sem ættu að vera
fyrir hendi í dag.
Menntskælingar í fótlagaskóm
töldu fyrir tveimur áratugum ab
skilgreiningar Karls Marx á verð-
lagningu vinnuafls og lélegri lífs-
afkomu launamanna væri sagn-
fræbi, sem ekkert erindi ætti í nú-
tímanum. Stór hópur launþega í
dag er hins vegar ofurseldur slíkri
sagnfræði í lífskjörum, og þab er
engin ástæba til ab ætlast til að
menn sætti sig við slíkt til lengd-
ar.                                           ¦
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20