Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Tķminn

og  
S M Þ M F F L
. . 1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Tķminn

						
Laugardagur 26. nóvember 1994
mtimtitfo	(AHflHfMRIMf
STOFNAÐUR 1 7. MARS 191 7	
Útgáfufélag:	Tímamót hf.
Ritstjóri:	jón Kristjánsson
Ritstjórn og auglýsingar:	Stakkholti 4, 105 Reykjavík Inngangurfrá Brautarholti.
Sími: Símbréf: Pósthólf5210,	631600 16270 125Reykjavík
Setning og umbrot: Mynda-, plötugerb/prentun:	Tæknideild Tímans ísafoldarprentsmiðja hf.
Mánaoaráskrift 1550 kr. m/vsk. Verð ílausasölu 150 kr. m/vsk.	
Glott siðbótarinnar
Sáttmáli milli
kynslóbanna
í ræðu sinni á flokksþingi Framsóknarflokksins
vék formaður flokksins að grundvallarmarkmið-
um, og lét í ljós þá skoðun sína að um þjóðfé-
lagsmál giltu óskrifaðar reglur, en órjúfanlegar,
sátt á milli kynslóðanna. Þessi sáttmáli felst í því
að bera virðingu fyrir hinu liðna og sækja fram,
undir óskráðum grundvallarreglum. Sú kynslóð,
sem nú er komin til valda í þjóðfélaginu, fékk
góðan arf í hendur sem henni ber skylda til að
skila til þeirrar næstu og auka við hann. Hún er
hlekkur í keðju kynslóðanna.
Þetta má segja að sé hugsun hinnar óskráðu
skyldu, sáttmáli milli kynslóðanna. í ræðu sinni
á þingi Framsóknarflokksins sagði Halldór Ás-
grímsson meðal annars um þessi mál:
„Stjórnmálamenn eru gæslumenn þessa sátt-
mála og mega ekki hrófla við meginmarkmiðum
hans. Sú kynslóð, sem nú nýtir gögn og gæði
landsins sér til lífsafkomu, tók við ákveðnum
skyldum um leið og hún tók landið í arf. Henni
ber að sjá æskufólkinu fyrir betri menntun og
uppvaxtarskilyrðum en hún naut sjálf og að
skila landinu í hendur nýrrar kynslóðar í betra
ástandi en við var tekið."
Þó að það sem þótti sjálfsagt í gær sé úrelt á
morgun og breytingartímar kalli á umrót þá eru
ýmis grundvallargildi sem má ekki brjóta. Um-
hyggja fyrir þeim sem minna mega sín, að lifa í
sátt við umhverfi sitt, að virða sátt og mann-
helgi einstaklinganna. Ekkert af þessu má bresta
í nútímanum þótt nútímafólk hafi höndlað
mikla möguleika og þykist fært í flestan sjó. Ein-
staklingshyggja hefur rutt sér til rúms, en hún
má aldrei leiða til þess að hinir minni máttar í
þjóðfélaginu séu troðnir undir eða skildir eftir
bjargarlausir.
Það tilheyrir hinum óskráða sáttmála sem
stjórnmálamenn eiga að fara eftir að nota
ákveðinn skerf af verðmætasköpuninni í at-
vinnulífinu til velferðarmála. í íslensku þjóðfé-
lagi á ekki að vera rúm fyrir þá græðgi sem víða
birtist í himinhrópandi mun milli ríkra og fá-
tækra.
Einstaklingshyggjunni, sem vaxið hefur með
auknum möguleikum, verður að beina í jákvæð-
an farveg. Sá farvegur verður að sameina þá
framsækni og þann metnað sem býr í duglegum
einstaklingi og vilja til þess að taka þátt í því að
byggja upp samfélag fyrir alla, sjálfbjarga ein-
staklinga með ábyrgðartilfinningu fyrir samfé-
laginu.
Stjórnmálamenn mega aldrei missa heildarsýn.
Sú sýn er meðal annars sú að samfélagið er eitt
og á ábyrgð allra þar sem óskráðar grundvallar-
reglur gilda. Formaður Framsóknarflokksins
orðáði þessa hugsun þannig að hér sé um að
ræöa sáttmála milli kynslóðanna.
Oddur Ólafsson skrifar
Fólk með hljóðnema og mynda-
vél sat fyiir Jóhönnu Sigurbar-
dóttur undir Alþingishússvegg í
vikunni og lagði fyrir hana „erf-
iða" spurningu, sem átti að
koma flatt upp á hana: „Er það
satt, Jóhanna, að þú þiggir biðla-
un sem ráðherra þótt þú sért á
fullum launum sem alþingis-
maður?"
Nær tuttugu ára þingmennska
og sjö ára ráðherraferill gerði Jó-
hönnu auðvelt að snúa sér út úr
svona barnaskap. Kvað hún já
við og sagði að sér veitti ekkert af
kaupinu.
Hvað mikið?
Hundraðfjörutíuogfimmþús-
und eftir skatt, svaraði hin
strangheiöarlega Jóhanna, glotti
og hvarf inn í húsið þar sem lög-
in eru búin til.
145 þúsund eftii skatt eru sem
sagt launin sem Jóhanna Sigurð-
ardóttir gefur upp opinberlega
úti undir vegg Alþingis, en inn-
andyra mun ekki nokkrum
manni líðast að gefa upp launa-
tekjur með þessum hættiv
Samanburðarfræðin
Þegar aðilar vinnumarkaðarins
deila og semja um laun, eru
gefnar upp þær tölur sem vinnu-
veitandinn þarf að greiða, en
ekki sú upphæð sem launþeginn
fær endanlega í hendur, sem nær
ávallt er miklum mun lægri er
umsamið kaup er.
Samanburður á launum er
mikið ágreiningsmál í þjóbfélag-
inu og stendur til að mynda nú
yfir strangt verkfall, þar sem
samanburbarfræðin eru notuð af
báðum samningsaðilum og
gengur hvorki né rekur.
Því er hiklaust haldið fram að
ef sjúkraliðar, sem ekki eru hálf-
drættingar á við Jóhönnu Sig-
urðardóttur í launum, hvorki
fyrir né eftir skatt, fá hina
minnstu kjarabót, muni allur
láglaunalýðurinn heimta hið
sama, efnahagskerfið kollsigla
sig og þjóðarskútan sökkva.
Sú hundalógík að alþingis-
maður komist upp með að lækka
laun sín á þennan hátt skekkir
allan samanburð, og til þess eru
refirnir auðvitað skornir. Verið er
að fela eiginlegar tekjur og biðla-
unatöku með vægast sagt hláleg-
um útúrsnúningi.
Herfangið
Síðustu vikurnar er verið að
draga fram í dagsljósið samninga
sem embættismenn og stjórn-
málamenn hafa gert hvorir við
aðra. Fyrir utan laun, hvort sem
nómenklatúran gefur þau upp
fyrir eða eftir skatt, eru greiddar
ómældar upphæðir fyrir störf
sem aldrei eru unnin, fríöinda-
peningar af ótrúlegasta tagi,
starfslokasamningar sem taka út
yfir allan þjófabálk og fleira og
fleira sem skattgreiöendur hljóta
að standa undir og þeir eru aldr-
ei spurðir um hvort þeir sam-
þykkja.
Auðvitað þarf ekki að leita
samþykkis, þar sem herfang ís-
lensku nómenklatúrunnar hefur
ekki komið fram í dagsljósið fyrr
en nú á síðustu vikum, og sér
ekki enn nema í ofurlítinn topp
þess dimmleita ísjaka.
Þegar ábyrgur stjórnmálamab-
ur, eins og forsætisráðhenann
telst vera, er spurður um einstök
tilvik þar sem starfslokasamn-
ingar embættismanna eru meb
slíkum ólíkindum ab fólk er of
agndofa til ab hneykslast þegar
þeir eru opinberabir, svarar hann
	
,,. .-v1'- ¦	1
V;'$	
ekki ööru en því ab samningar
séu samningar, ekkert sé vib því
að gera og það hljóti að verða að
standa við þá.
Forseti Alþýðusambands ís-
lands bítur höfubib af skömm-
inni og telur sjálfsagt að staðið sé
vib svona samninga, fyrst þeii
voiu geiðii, og ekki oib meiia
um það.
Duldar tekjur?
En spyija má: Hveijii gera alla
þessa milljónasamninga vib ein-
staka starfsmenn og hvaðan eru
I
tímans
rás
heimildiinai, sem embættis-
menn og stjóinmálamenn taka
séi þegai þeir eru ab gera vel vib
hver annan?
Vanur mabur úr hópnum gef-
ur upp mánabarlaun sín „eftir
skatt" og kemst upp með það. En
hvað hefur svona fólk í fríðu,
tekjur og sporslur sem ekki eru
skattskyldar né teljast til launa,
duldar tekjur?
Meðallaun í landinu teljast
eitthvab undir 100 þúsund krón-
um á mánuöi. Samkvæmt upp-
lýsingum frá ASÍ hafa skrifstofu-
konur á höfuðborgarsvæbi
99.500 krónur í mánabarlaun.
Hvað þær hafa „eftir skatt" kem-
ur hvergi fiam. Enda eru laun
ekki gefin upp samkvæmt form-
• úlu Jóhönnu, nema þegar hún
sjálf á í hlut.
Tekjuskipting og samanburbur
á launum er viðkvæmt mál og er
enginn þess eins meðvitandi í
dag og Þorsteinn Geirsson, for-
maður samninganefndar ríkis-
ins, sem er að semja við sjúkra-
liba og nefndin gefur upp ab hafi
170 þúsund krónur á mánubi.
Væntanlega „fyrir skatt".
Þorsteinn er einn þeina há-
embættismanna sem eru hafnir
yfir alla venjulega og öbru fólki
óskiljanlega        kjarasamninga.
Hann er ávallt fús til að gera
samanburb á kaupi láglauna-
hópa og sýna fram á. ab ekki
megi sprengja einhverja launa-
ramma, sem á ab hafa einhverjar
hræðilegar afleiðingar ef bresta.
En er Þorsteinn reibubúinn ab
gefa upp sínar eigin tekjur und-
anbragðalaust og kannski gera
samanburb á þeim og tekjum
annarra rábuneytisstjóra og
starfssamningum?
Aubvitab er ósanngjarnt ab
leggja þetta til, þar sem Þor-
steinn gegnir nú erfibu starfi á
vobalegum tímum. En sitt hvab
erjónog sérajón.
Tímasprengja
Launamunur og misrétti til
tekjuöflunar er tímasprengja
sem tifar jafnt og þétt. Skattar af
eignum og fjármagni eru hverf-
andi, en þeim mun meiri af
launatekjum.
Þeir, sem eiga eignir og fjár-
magn, eru fleiri en almennt virð-
ist álitið. Það fólk vill ekkert af
hinum vita, sem lítið eiga en
skulda mikið.
Mikill hluti vinnandi fólks
vinnur ekki fyrir sér og sínum,
þótt í föstu starfi sé. Það er ömur-
legasti vitnisburburinn um þá öf-
ugþróun, sem orbin er í íslensku
samfélagi og getur ribib því ab
fullu, ef gráðug nómenklatúran
sér ekki að sér í tæka tíð.
Stjórnkerfið er ekki spillt,
vegna þess aö skilgreining á hug-
takinu spilling er mjög á reiki og
það er flestum landsmönnum
óskiljanlegt.
Pólitíkusar og embættismenn
komast upp meb útúrsnúninga
og að svara út í hött, þegar þeir
eru spurðir um óeðlilega samn-
ingagerð sín á milli, og svara ým-
ist með skætingi eða glotti, nema
hvorutveggja sé.
Eitthvað eru sumir að múbra
um sibvæbingu og ab taka verði
upp nýtt og betra siðgæbismat.
Eitthvab kann að vera til í því, en
þegar persónugervingur upphaf-
innar siðmenningar gefur upp
laun sín „eftir skatt", en almúg-
inn og vinnumarkaburinn miðar
kaup sitt viö umsamda taxta, á
siðbót langt í land.                  ¦
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24