Réttur

						5                                                                                     RÉTTUR

frelsisþráin orðið svo sterk með þjóð vorri að aldrei lóksl að kæja

hana með öllu.

Vér, sem stojnuðum lýðveldi á Þingvöllum 17. júiií 1944, njólum

árangursins aj slarfi því, er viðreisnarmennirnir í íslenzku þjóðlífi

unnu síðustu tvö hundruð ár.

Þegar Skúli Magnússon og Eggerl Olafsson tendruðu fyrstu blys

aftureldingarinnar yfir Islandi, þá var lýst á þann veg, er lá til Lög-

bergs 17. júní. Þegar Jón Sigurðsson mótaði vígorðið: Eigi víkja

— var brautin mbrkuð: landsmónnum sagt að brjólasl það beint.

Og það gerðu þeir.

Það var ekki vikið af réltri leið, þegar fullrq landsréttinda var

krafizl, undir foruslu Benedikts sýslumanns Sveinssonar frá því Jón

Sigurðsson leið og til aldamála. Saman stóð þing og þjóð og hik-

aði hvergi, hve oft sem staðfeslingar var neilað á stjórnarskrá þjóð-

arinnar.

Það var ekki hvikað frá rétlri leið. 1908, þegar Skúli Thoroddsen

og Bjöm Jónsson sigruðust á afsláttarslefnunni. Þing og þjóð stóð

saman að vanda.

Þannig var mörkuð leiðin til íslenzka lýðveldisins, með þrotlausri

baráttu gegn Iregðunni úl á við og tilslökunarstefnunum inn á við.

Og eftir að ájanganum 1918 var náð, er samið var um sambands-

lögin í trausli á algert sjáljstœði 1943, þá var aðeins eflir að

halda svo jast á því máli, að sigurinn hrykki ekki úr höndum þjóð-

arinnar, sakir andvaraleysis, undansláttar eða innbyrðis sundrungar.

Undir forustu Alþingis lslendinga höfðu sigrarnir í sjálfstœðis-

baráltu 1slendinga unnizt. Alþingi var það vopn, sem þjóðin beilti

til þess að endurheimta rélt sinn.

Og Alþingi sýndi það einnig síðasla ájangann að það hélt jast á

því máli og sleppti foruslu þess aldrei úr h'óndum sér. Þótt Alþingi

megnaði cigi að skapa meirihlulasamkomulag um ríkisstjórn, þá

hélt meirihluli þess fasl og cinbeitt á lýðrœðismálinu og leiddi það

að lokum til fulls sigurs, þó löf yrði á sakir íhlutunar erlends her-

veldis.