Réttur

						RÉTTUR                                                                                            13

ar, að stofna lýðveldi á íslandi og álítur eðlilegast að til þess yrði

farin sú leið, að samþykkja fullmótaða stjórnarskrárbreytingu nú

þegar, enda þótt gildistaka slíkrar lýðveldissljórnarskrár kynni að

dragast enn um skamma stund. En þar sem ekki liefur náðst meiri-

hlutafylgi við þessa leið, mun Sósíalistaflokkurinn greiða atkvæði

með þeirri tillögu, er fyrir liggur, þar sem með henni er fyrri sam-

þykkt Alþingis gefið stjórnlagagildi o"g eftir er aðeins að kveða á

um formsatriði og gildistöku stjórnarskrárbreytingarinnar og getur

því ekki talizt, að með þessum hætti sé gefið neitt fordæmi um að

komast hjá kosningum, þegar stjórnarskrá er breytt."

Milliþinganefndin í stjórnarskrármálinu, er skipuð var vorið

1942, var stækkuð um haustið, þannig að í henni voru voru nú 8

manns, tveir frá hverjum þingflokki. Tók sú nefnd nú til starfa.

7. apríl 1943 var undirskrifað samhljóða nefndarálit þar sem

lagt var til að lýðveldisstjórnarskráin gengi í gildi 17. júní 1944.

Sumarið 1943 hófst áróður gegn því að lýðveldi yrði stofnað,

nema áður hefði verið talað við konung, þannig að bíða yrði með

málið þar til eftir stríð. Forusta Alþýðuflokksins og Alþýðublaðið

tók eindregna afstöðu gegn stjórnarskrárfrumvarpinu eins og það

var frá nefndinni með ákvæðinu um 17. júní, þrátt fyrir samþykkt

á þessu ákvæði.

Sameiningarflokkur alþýðu — Sósíalistaflokkurinn og Sjálfstæð-

isflokkurinn stóðu eindregnir að því að vilja samþykkja lýðveldis-

stjórnarskrána á þingi á árinu 1943, en Framsóknarflokkurinn vildi

bíða sem lengst, til þess að vita hvort hægt væri að fá Alþýðuflokk-

inn með. Voru nokkur átök um þetta, því ýmsum þótti málinu

stofnað í hættu, ef svo lengi væri dregið, sem Alþýðuflokkurinn

krafðist þá. Var meirihluti þingmanna staðráðinn í að skiljast ekki

svo við málið á haustþinginu 1943, að ekki væri tekin endanleg á-

kvörðun um hvenær lýðveldisstjórnarskráin yrði afgreidd.

1. nóv. 1943 lýsli ríkisstjórnin því yfir að hún myndi framkvæma