Réttur

						46                                                                                           RÉTTUR

að þeir hefðu bundizt samtökum um sjálfstæðismálið, skilnað við

Danmörku og stofnun lýðveldis á Islandi eigi síðar en 17. júní

1944.

Síðar lýsti ríkisstjórnin því yfir að hún myndi fylgja flokkunum

að þessu máli og hafa samvinnu við þá. Ákveðið var að kalla sam-

an reglulegt þing 10. jan. og skyldi aðalverkefni þess vera að af-

greiða lýðveldisstjórnarskrána.

Forsprakkar Alþýðuflokksins og hinir fáu embættismenn, sem

tekið höfðu upp merki undanhaldsins í sjálfstæðismálinu voru nú

mjög einangraðir og fylgislausir með þjóðinni. Hvar sem menn

komu saman, voru menn á einu máli. Á fundum verkamanna, bænda

fiskimanna og annars starfandi fólks í landinu heyrðust bókstaflega

engar undanhaldsraddir. Undantekning var fundur í Stúdentafélagi

Reykjavíkur, þar sem undanhaldslið höfuðborgarinnar var mest allt

saman komið. Það voru 50 menn og þó ekki nema fjórðungur

greiddra atkvæða.

Þegar þing kom saman lagði ríkisstjórnin fyrir Alþingi tillögu

til þingsályktunar um niðurfellingu sambandslaganna, er skyldi

bera undir þjóðaratkvæði. Ennfremur frumvarp það um lýðveld-

isstjórnarskrá fyrir  ísland,  er stjórnarskrárnefndin  hafði  samið.

Nefndir þær, sem fjölluðu um skilnaðar- og lýðveldismálið á

þingi tóku nú að leita samstarfs við Alþýðuflokkinn. Framsóknar-

flokkurinn og Sjálfstæðisflokkurinn féllust á að taka það ákvæði

út úr stjórnarskrárfrumvarpinu, sem kveður svo á að lýðveldis-

stjórnarskráin skuli taka gildi 17. júní. Hinsvegar lýstu þeir því

yfir að þeir mundu eftir sem áður fylgja því fast fram að Alþingi

skildi ákveða gildistöku þann dag að lokinni þjóðaratkvæðagreiðsl-

unni.

Sósíalistaflokkurinn mótmælti þessu mjög eindregið og lýsti því

yfir að með þessu væru samtök lýðveldisflokkanna þriggja rofin og

dýðveldisnefndin úr sögunni. Sýndu þeir fram á að það væri engan-

veginn hættulaust að falla frá því að ákveða gildistökudaginn. I

fyrsta lagi mundi slíkt hik af hálfu Alþingis gefa þeim öflum inn-

lendum og erlendum, sem leggja vilja stein í götu sjálfstæðis vors,

byr undir báða vængi og bjóða heim nýjum tilraunum til að þvinga