R E T T U R 63 Fyrst er rakin æska Napóleons og uppeldi og sýnt, hvern þátt þau eiga í mótun skapgerðar hans. Þá er lýst hinu pólitíska ástandi, er gerði Napóleon valdatökuna kleifa — og svo herferðum hans og her- snilld. Eru þar raktar þær staðreyndir úr hernaðartækni og styrjald- arhögum samtímans, er runnu undir hersnilld Napóleons, án þess þó að hlutur hans sem hernaðarsnillings verði nokkru minni fyrir það. Þá eru þar dregnar skýrar „karakter"myndir af ýmsum helztu herforingjum Napóleons sem og andstæðingum hans. INNRÁS NAPÓLEONS í RÚSSLAND heitir önnur bók, nýþýdd á ensku, sem Tarlé hefur skrifað um þetta tímabil. Fjallar hún, eins og titillinn ber vitni um, um herferð Napó- leons 1812 til Rússlands. Er þar fyrst skýrður pólitískur og hagrænn bakgrunnur þessarar örlagaríku herferðar, og síðan lýst hinum ýmsu orustum með mikilli nákvæmni. Eru þar dregnar skýrar myndir af ýmsum helztu herforingjuin Rússa á þessu tímabili eins og t. d. Kútúsoff, Bagratían o. fl. Sérstaklega er þar vel lýst baráttu hinna rússnesku skæruliða og þeirri hlutdeild er þeir áttu í því að aðeins nokkrar þúsundir af 420 þúsunda innrásarher komust lífs af út fyrir landamæri Rússlands. Nú stendur yfir önnur herferð á þessum sömu slóðum. Hún er að vísu framkvæmd við allt önnur tæknileg og þjóð- félagsleg skilyrði en herför Napóleons — og framkvæmd af margfalt afturhaldssamari og grimmari öflum. Napóleon var að vísu í þann mund orðinn all afturhaldssamur, eins og bezt sést af því, að hann hirti ekki um að auðvelda sigurinn með því að leysa upp bænda- ánauðina rússnesku — og jafnvel þegar veldi hans var á heljarbarmi tregðaðist við að skírskota til fransks verkalýðs og gamalla jakobína til varnar föðurlandinu. Allt um þetta var þó veldi Napóleons jafn- vel á sínu mesta afturhaldsskeiði hreint frjálslyndi samanborið við afturhaldskúgun fasismans. I annan stað er heldur á engan hátt hægt að jafna saman Zarveldinu og sovétríkjum hinnar rússnesku alþýðu. Allt um þetta er freistandi að bera saman þessar tvær her- ferðir og ekki sízt þátt rússneskrar alþýðu og skæruliða í þeim. En það er verkefni sagnfræðinga.
Beinir tenglar