Réttur

						MAURICE  DOBB:

VINNA OG VERKALAUN

í Sovétríkjunum

Englendingurinn Mauríce Dobb er einn jremsti marxistiski hag-

jrœðingurinn sem nú er uppi og nýtur mikils álits fyrir rann-

sóknir sínar og rit. Hann er háskólakennari í hagjrœði við hinn

virðulega Cambridgeháskóla og hejur ritað noklcrar bcekur um

hagjrœðileg ejni. Þœr helztu eru: Capitalist Enterprise and

Social Progress, Russian Economic Development since the Re-

volution, Wages, PoliticalEconomy and Capitalism. — „Vinna

og verkalaun í Sovétrílcjunum" er kafli úr lítilli en gagnmerkri

bók, Soviet Planning and Labour.

Það væri hin mesta kórvilla að starblína svo á tæknileg atriði

áætlunarinnar, að menn sjái eingöngu samhæfingu hennar og stjórn

ofan frá, en gefi ekki gaum að hinum alþýðlega þætti hennar, sem

falinn er í virkri þátttöku fólksins og athafnasemi. En margar stoðir

renna undir það, að þessi þáttur sé sízt þýðingarminni. Það hefur

verið almannaskoðun á Vesturlöndum að ráðstjórnarfólkið væri að

mestu óvirkur, sinnulaus lýður, sem hefði fátt til málanna að leggja

og enn minna framtak, þegar um væri að ræða framkvæmd áætlana

eða fyrirmæla. Viðburðir þeir, sem orðið hafa síðan í júnímánuði

1941, hafa fært greinilegar sönnur á það, að þetta er ein af þeim

mörgu hugmyndum, sem menn verða að endurskoða frá rótum.

Hitt er mála sannast, að viðburðirnir hafa sýnt að hinn óbreytti

borgari, hvort sem hann er bóndi eða sveitakennari, sem gerzt hef-

ur skæruliði, hermaður eða flugmaður, eða verkamaður í iðnaði,

sem hefur „farið á flakk", er gæddur athyglisverðum hæfileika til

að standa á eigin fótum og finna úrræði, þótt fátt sé um efni. Við-

burðir síðustu ára, bæði í friði og stríði, hafa sýnt mörg dæmi

framtaksemi, sem ber vott um algerlega nýtt viðhorf hins óbreytta

verkamanns gagnvart iðnaðinum og því þjóðfélagi, sem hann er